Қазақстан 2029 жылға қарай мемлекеттік қызметтерді алу уақытын екі есе қысқартуды жоспарлап отыр. Жасанды интеллект азаматтардың өтініштерін өңдеуге, әлеуметтік төлемдерді рәсімдеуге және мемлекеттік органдардың жұмысын жеңілдетуге көмектеспек. Сонымен қатар елде робот зауыттары, жаңа деректер орталықтары және жоғары жылдамдықты интернет инфрақұрылымы дамып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылғы маусымда Президенттің №1311 Жарлығымен бекітілген Digital Qazaqstan жалпыұлттық стратегиясы цифрлық өзгерістердің негізгі бағыттарын айқындады. Құжат 2029 жылға дейін мемлекеттік басқаруды, экономиканы, технологиялық инфрақұрылымды және халыққа көрсетілетін қызметтерді қамтитын 20 бағытты біріктіреді.
Digital Qazaqstan нені өзгертеді?
Қазақстан цифрландырудың келесі кезеңіне көшуді көздеп отыр. Бұрын басты назар мемлекеттік қызметтерді онлайн форматқа ауыстыруға аударылса, енді міндет әлдеқайда кең.
Жаңа стратегия цифрлық технологияларды экономиканың дербес даму бағытына айналдыруды қарастырады.
Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігінің мәліметінше, цифрлық экономика бес технологиялық деңгейге сүйенеді: энергетика және инфрақұрылым, чиптер мен есептеу қуаттары, бұлтты платформалар, деректер мен тілдік модельдер, қосымшалар мен жасанды интеллект агенттері.
Бұл бағыттар бір-бірімен байланысты. Мысалы, жасанды интеллект қызметін дамыту үшін деректер ғана емес, қуатты серверлер, тұрақты электр энергиясы және жылдам интернет қажет.
Сондықтан Digital Qazaqstan тек мемлекеттік сервистерді жаңартумен шектелмейді.
Мемлекеттік қызметтер автоматты түрде көрсетілмек
Стратегиядағы маңызды өзгерістердің бірі — проактивті мемлекеттік қызметтерге көшу.
Мұндай жүйеде азамат әр қызметті жеке іздеп, бірнеше өтініш беруге міндетті болмайды. Мемлекеттік ақпараттық жүйелер қажетті мәліметтерді өзара байланыстырып, адамның өмірлік жағдайына сәйкес қызмет ұсынуға тиіс.
Мысалы, бала дүниеге келген кезде тиісті құжаттарды рәсімдеу, жәрдемақы тағайындау және қолжетімді әлеуметтік қолдау шаралары туралы хабарлау процестерін автоматтандыру көзделген.
Қазірдің өзінде осы бағытта бірнеше цифрлық шешім жұмыс істейді.
«Әлеуметтік әмиянды» 3 млн адам пайдаланады.
eGov GPT арқылы 51 мемлекеттік қызмет қолжетімді. 2026 жылдың соңына дейін олардың санын 150-ге жеткізу жоспарланып отыр.
Мемлекеттік ақпараттық жүйелерді QazTech бірыңғай платформасына көшіру де жалғасуда. Жоспарланған 39 жүйенің 36-сы көшірілген.
Қазақстанда цифрлық халыққа қызмет көрсету кеңселері ашылып жатыр
Цифрландыру тек онлайн қызметтерге қатысты емес.
Азаматтарды бетпе-бет қабылдайтын кеңселердің жұмысы да жаңартылып жатыр.
Астана мен Шымкентте, Түркістан және Ұлытау облыстарында бес цифрлық офис іске қосылған.
2026 жылдың соңына дейін тағы он өңірде осындай кеңселер ашу жоспарланған. Алты өңірде іске асыру мерзімі әзірге анықталмаған.
Мемлекеттік қызметтерде жасанды интеллектіні қолдану үлесі кезең-кезеңімен ұлғайтылмақ.
2026 жылы бұл көрсеткіш кемінде 4%, 2027 жылы 20%, 2028 жылы 40% болуы тиіс.
Ал 2029 жылға қарай азаматтардың мемлекеттік қызмет алуына кететін уақытты 50%-ға қысқарту көзделген.
Бұл — стратегиядағы мақсатты көрсеткіш. Оның нақты орындалуы мемлекеттік жүйелердің өзара байланысына және жаңа технологиялардың тиімді енгізілуіне тәуелді болады.
Интернет Қазақстанның барлық өңірінде қолжетімді бола ма?
Цифрлық қызметтердің дамуы байланыс инфрақұрылымына тікелей байланысты.
Министрлік мәліметінше, Қазақстанның 20-дан астам қаласында 5G желісі қолжетімді. Ел бойынша 4 049 базалық станция орнатылған.
Ауылдық елді мекендерді интернетке қосу жұмыстары да жүргізілуде.
Осы бағытта 370 ауылға интернет жеткізіліп, 11,8 мың шақырым байланыс желісі тартылған.
2026 жылғы жоспар 1 600 ауылды интернетке қосуды көздейді.
Жоғары жылдамдықты интернетке қолжетімділік бойынша белгіленген мақсаттар да ауқымды.
2026 жылы қамту деңгейін 97%-ға, 2027 жылы 99%-ға, 2028 жылы 99,9%-ға жеткізу жоспарланған.
Алайда бұл көрсеткіштер интернеттің барлық жерде бірдей жылдам әрі тұрақты жұмыс істейтінін автоматты түрде білдірмейді. Қызмет сапасы нақты инфрақұрылымға және желінің жүктемесіне байланысты болады.
Қазақстанда мыңдаған шақырым жаңа байланыс желісі салынып жатыр
Елдегі магистральдық интернет инфрақұрылымы да кеңейтілуде.
Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісінің ұзындығы 390 шақырымды құрайды. Оны іске қосуға дайындық 2026 жылғы қазанға белгіленген.
Ал «Батыс – Шығыс» гипермагистралінің жоспарланған 4 511 шақырымының 2 341 шақырымы салынған.
Бұл жобаны 2026 жылы пайдалануға беру көзделіп отыр.
2027 жылға қарай 40 мың шақырым облыстық және республикалық автожолды интернетпен қамту, сондай-ақ 500-ден астам антенна-діңгек құрылысын салу жоспарланған.
Мұндай инфрақұрылым ел ішіндегі деректер алмасуды жылдамдатуға және цифрлық қызметтердің географиялық қолжетімділігін кеңейтуге бағытталған.
Мемлекеттік органдарда жасанды интеллект не істеп жатыр?
Қазақстанда жасанды интеллект мемлекеттік аппараттың күнделікті жұмысына енгізіліп жатыр.
Ұлттық жасанды интеллект платформасын 25 мың адам пайдаланады.
Азаматтардың өтініштерін өңдеуге арналған ЖИ-көмекші 3,2 млн өтінішті қамтыған.
Зияткерлік кеңесшілер жауаптардың 2,5 млн жобасын дайындаған.
Сонымен қатар автоматты хаттамалау жүйесінің көмегімен 2 мың жиналыс хаттамасы әзірленген, қауіпсіз ЖИ-аудармашыға 400 мың сұрату түскен.
Мемлекеттік қызметшілердің технологиялық дағдыларын дамытуға да назар аударылуда.
Қазірге дейін 1 251 мемлекеттік қызметші жасанды интеллект көмегімен бағдарламалық шешімдер әзірлеу тәсілдерін, яғни vibe-coding әдісін меңгерген.
Кәсіпкерлерге арналған цифрлық қызметтер де кеңейіп келеді.
Салықтық ЖИ-ассистент 34 мың сұратуды өңдеген, eGov Business пайдаланушыларының саны 35 мыңға жеткен. Ал eGov GPT арқылы 63 мың өтініш тіркелген.
2029 жылға қарай ведомствоаралық өзара іс-қимыл мерзімдерін 50%-ға қысқарту және мемлекеттік қызметшілердің операциялық жүктемесін 30%-ға дейін оңтайландыру жоспарланған.
Азаматтардың деректері қалай қорғалады?
Мемлекеттік жүйелердің өзара байланысы кеңейген сайын жеке мәліметтердің қауіпсіздігі де маңызды бола түседі.
Қазақстанда дербес деректерге қолжетімділікті бақылау жүйесіне 481 ақпараттық жүйе қосылған.
2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында бұл жүйе 370 млн-нан астам сұратуды өңдеген.
Осы кезеңде деректерді пайдалануға берілген келісімді қайтарып алу саны 719 мыңға жеткен.
Киберқауіпсіздік бағытында да жұмыстар жүргізілуде.
Елдегі аса маңызды 432 цифрлық объектінің 130-ы киберқауіпсіздікті қамтамасыз ету орталықтарына қосылған.
Бұл көрсеткіштер цифрлық қызметтерді дамыту мен ақпараттық қауіпсіздік шараларын қатар жүргізу қажеттігін көрсетеді.
Қазақстанда салалық деректер жүйелері құрылуда
Digital Qazaqstan аясында экономиканың әртүрлі саласындағы ақпаратты біріктіретін кемінде он деректер қоймасын құру көзделген.
Мұндай жүйелерді «деректер көлі» деп атайды.
Қазір Smart Data Finance, Smart Data Health және Smart Data Transport платформалары жұмыс істеп тұр.
Олар қаржы, денсаулық сақтау және көлік салаларындағы ақпаратты талдауға арналған.
Энергетика, өнеркәсіп және ауыл шаруашылығы бағытындағы жүйелерді іске қосу 2027 жылдың екінші тоқсанына жоспарланған.
Бұл мемлекеттік органдарға шешім қабылдау кезінде әртүрлі дереккөздерден алынған ақпаратты салыстыруға мүмкіндік береді.
Қазақстан IT-экспортты 2 млрд долларға жеткізбек
Цифрлық экономиканың маңызды көрсеткіштерінің бірі — технологиялық қызметтер экспорты.
2025 жылы Astana Hub резиденттерінің IT-экспорты 1,1 млрд АҚШ долларынан асқан.
Қазір технопарк 2,5 мыңнан астам резидентті біріктіреді.
Технологиялық жобаларды қаржыландыру үшін 115 млн доллар көлеміндегі Alem.ventures венчурлық қорлар қоры құрылған.
Қазақстан 2029 жылға қарай IT-экспорт көлемін 2 млрд доллардан асыруды жоспарлап отыр.
Сонымен қатар нарықтық құны кемінде 1 млрд доллар болатын үш технологиялық компания қалыптастыру мақсаты қойылған.
Бұл жоспарлар Қазақстанның халықаралық технологиялық нарықтағы орнын кеңейтуге бағытталған.
Қазақстанда қуаты 1 ГВт болатын деректер орталықтары құрылмақ
Жасанды интеллектінің дамуы қуатты есептеу инфрақұрылымын қажет етеді.
Сондықтан Қазақстанда деректерді өңдеу орталықтарының ірі кластерін құру жоспарланып отыр.
Жобаның мәлімделген жалпы қуаты кемінде 1 ГВт болуы тиіс.
«Қазақтелеком» қуаты 50 МВт болатын деректер орталығын салып жатыр. Оны 2027 жылдың маусымында іске қосу жоспарланған.
Firebird AI жобасы тағы екі кезеңді қамтиды.
2027 жылдың үшінші тоқсанында 136 МВт, ал 2028 жылдың екінші тоқсанында 109 МВт қуатты іске қосу көзделген.
«Қазақтелеком» жобасымен бірге бұл үш кезеңнің жалпы қуаты 295 МВт болады.
Инфрақұрылымды электр энергиясымен қамтамасыз ету үшін Екібастұздағы 1-МАЭС-пен келісімшарт жасалған.
Мұндай жобалардың табысты іске асуы есептеу қуаттарына ғана емес, тұрақты энергиямен жабдықтауға да байланысты.
Алматы мен Астанада робот шығаратын өндірістер салынып жатыр
Қазақстан робот техникасын пайдаланушы ел ғана емес, оны өндіруші мемлекетке айналуды да көздеп отыр.
Алматыда NERO және UBTECH бірлескен жобасы аясында төрт өндірістік блок салынып жатыр.
Жоба робот өндірісін, ғылыми зерттеулерді, әзірлемелерді және технологиялық құзыреттерді беруді қамтиды.
Астанада 2026 жылдың тамызында QAZBOT Technologies пен AgiBot кешенінің құрылысы басталған.
Мұнда роботтарды жасаудың толық өндірістік циклін ұйымдастыру жоспарланып отыр.
Болашақта мұндай технологияларды өнеркәсіпте, логистикада, коммуналдық шаруашылықта, медицинада және қызмет көрсету саласында пайдалану көзделген.
Дегенмен аталған кәсіпорындардың құрылысы мен жоспарланған өндірістік қуаттарын дайын өнімнің нақты көлемімен шатастырмау маңызды.
Қазақстан мектептерінде 198 робот техникасы зертханасы жұмыс істейді
Робот техникасы саласына қажетті мамандарды даярлау мектептен басталады.
Министрлік мәліметінше, қазақстандық мектептерде 198 робот техникасы зертханасы бар.
Олардың 108-і бастауыш және 6-сыныпқа дейінгі оқушыларға, 54-і 7–9 сыныптарға, 36-сы 10–11 сынып оқушыларына арналған.
Сабақтарда робот техникасы жиынтықтары мен қазақ және орыс тілдеріндегі оқу әдістемелері қолданылады.
Мұндай зертханалар балалардың инженерлік ойлауын, бағдарламалау дағдыларын және технологиялық жобалармен жұмыс істеу қабілетін дамытуға бағытталған.
Қазақстанда жылына мыңдаған дрон шығару жоспарланған
Ұшқышсыз ұшу аппараттарын өндіру де цифрлық экономиканың жаңа бағыттарының бірі болып отыр.
Түркістан облысында агродрондар өндірісінің қуаты жылына 500 аппаратқа есептелген.
Жамбыл облысында 500-ден 1 мыңға дейін, ал Павлодар облысында жылына 1 мыңға дейін ұшқышсыз аппарат шығару қуаты қарастырылған.
Дрондарды ауыл шаруашылығында, логистикада және басқа да салаларда пайдалану мүмкіндігі кеңейіп келеді.
Алматыда 2026 жылдың басынан бері дрондар арқылы азық-түлік пен тауарларды жеткізу бойынша мыңнан астам рейс жасалған.
Келесі кезеңде мұндай қызметтерді кеңейту жоспарланып отыр.
Қазақстанда жүргізушісіз көліктер сыналып жатыр
Автономды көлік технологиялары да дамып келеді.
Алматыда алғашқы жүргізушісіз автомобиль сынақтан өтіп жатыр.
Коммерциялық сапарларды іске қосу 2027 жылға жоспарланған.
Сонымен қатар Астана мен Алатауда жолаушылар тасымалдауға арналған ұшқышсыз ұшу аппараттары сыналуда.
Оларды болашақта пайдалануға мүмкіндік беретін құқықтық база әзірленіп жатыр.
Бұл жобалар әзірге сынақ және дайындық кезеңінде. Сондықтан оларды көпшілікке қолжетімді тұрақты көлік қызметі ретінде қарастыруға ерте.
Қазақстан 2030 жылға қарай спутниктер санын 14-ке жеткізбек
Цифрлық стратегия ғарыш технологияларын да қамтиды.
Қазір Қазақстанда екі байланыс спутнигі және Жерді қашықтықтан зондтайтын үш спутник жұмыс істейді.
Министрлік мәліметінше, спутниктік байланыс жүйесінен түскен табыс 72 млрд теңгені құраған.
Ал ғарыштық мониторингтің бес жылдағы экономикалық тиімділігі 977 млрд теңге деп бағаланған.
Қазақстан ғарыштық технологияларды экспорттау бағытында да жұмыс істеп жатыр.
Моңғолия, Конго және Нигерияда үш жоба жүзеге асырылуда. Экспорттық келісімшарттар мен қызметтердің жалпы көлемі 70 млн АҚШ долларына жеткен.
Алдағы уақытта Жерді қашықтықтан зондтайтын алты жаңа спутник жасау және қолданыстағы байланыс аппараттарын KazSat-3R спутнигімен алмастыру жоспарланған.
2030 жылға қарай Қазақстанның спутниктер санын 14-ке жеткізу көзделіп отыр.
Цифрлық активтер мен криптотөлемдер де дамып жатыр
Digital Qazaqstan аясындағы тағы бір бағыт — цифрлық активтер инфрақұрылымы.
Стратегиялық цифрлық майнинг жобасы шеңберінде 90 МВт қуат іске қосылған.
«70/30» бағдарламасы электр станцияларының қосымша қуатын бөлудің арнайы моделін қарастырады.
Оған сәйкес қуат өсімінің 70%-ы цифрлық майнерлер мен деректер орталықтарына, ал 30%-ы электр энергиясының бірыңғай сатып алушысына бағытталуы тиіс.
Сонымен қатар криптотөлем сервистері дамып жатыр.
Берілген мәлімет бойынша, мұндай төлемдерді қабылдау Қазақстандағы 5 мыңнан астам сауда орнында қолжетімді.
Бұл бағыттардың дамуы энергиямен қамтамасыз ету, қаржылық реттеу және ақпараттық қауіпсіздік талаптарымен тығыз байланысты.
Digital Qazaqstan қарапайым азаматқа не береді?
Стратегиядағы жобалардың ауқымы үлкен болғанымен, олардың түпкі нәтижесі күнделікті өмірде байқалуы тиіс.
Азаматтар үшін бұл мемлекеттік қызметтерді жылдам алу, әлеуметтік қолдау шаралары туралы уақытылы ақпарат алу және интернеттің қолжетімділігін арттыру дегенді білдіреді.
Бизнес үшін цифрлық сервистер әкімшілік рәсімдерді жеңілдетуге, технологиялық шешімдерді енгізуге және жаңа нарықтарға шығуға мүмкіндік беруі мүмкін.
Ал экономика үшін негізгі міндет — дайын цифрлық өнімдерді пайдаланумен шектелмей, есептеу инфрақұрылымын, робот техникасын, бағдарламалық қамтамасыз етуді және жоғары технологиялық өндірістерді ел ішінде дамыту.
Digital Qazaqstan стратегиясының нәтижесі 2029 жылға дейін белгіленген мақсаттардың қаншалықты орындалатынына байланысты болады.
Осы кезеңде мемлекеттік қызметтердің жылдамдығы, интернет сапасы, IT-экспорт көлемі және жаңа технологиялық кәсіпорындардың нақты өндірістік көрсеткіштері маңызды өлшемге айналмақ.
Бұған дейін біз Қазақстанның 2029 жылға дейінгі Digital Qazaqstan стратегиясы бекітілгені туралы жазған едік. 9 маусымда қабылданған құжат елдегі цифрлық өзгерістердің құқықтық негізін қалыптастырды. Енді басты мәселе — белгіленген міндеттердің нақты орындалуы және жаңа технологиялардың азаматтар мен бизнеске тигізетін нәтижесі.
