Әрбір екінші өтінішке жуығы мақұлданбады. Қазақстанда жаңадан салынған ғимараттар пайдалануға берілер алдында мүгедектігі бар адамдар мен қозғалысы шектеулі азаматтар үшін қолжетімділік талаптарына сәйкестігі бойынша тексеріледі. Ал алғашқы нәтижелер құрылыс нысандарында елеулі кемшіліктер бар екенін көрсетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, 2026 жылғы 1 қазандағы жағдай бойынша аумақтық департаменттерге құрылыс нысандарының қолжетімділігі жөніндегі декларацияларды келісуге 562 өтініш түскен. Оның тек 147-сі мақұлданып, 259 өтініш бойынша келісуден бас тартылған.
259 өтініш неге қабылданбады?
Жаңа тексеру тетігі іске қосылған алғашқы үш айда мынадай нәтиже тіркелді:
- 562 өтініш қарауға түсті;
- 147 декларация келісілді, бұл жалпы өтініштердің 26%-ы;
- 259 өтініш бойынша келісуден бас тартылды, яғни 46%;
- 156 өтініш немесе шамамен 28%-ы әлі қаралып жатыр.
Демек, келісуден бас тарту жағдайлары мақұлданған декларациялар санынан шамамен 1,8 есе көп.
Министрлік бас тартудың негізгі себептерінің бірі ретінде құрылыс нормаларының сақталмауын атап отыр. Мұндай кемшіліктер қозғалысы шектеулі азаматтардың ғимаратқа қауіпсіз кіріп-шығуына және ішінде еркін жүруіне кедергі келтіреді.
Анықталған мәселелердің қатарында пандустарға қатысты кемшіліктер бар. Кейбір нысандарда тұтқалар мүлде орнатылмаған, ал енді бірінде олар белгіленген талаптарға сай келмейді.
Сондай-ақ есік ойықтарының ені жеткіліксіз жағдайлар анықталған. Бұл әсіресе мүгедектер арбасын пайдаланатын азаматтар үшін үлкен кедергі. Мұндай есіктен адамның өздігінен өтуі қиын немесе тіпті мүмкін болмауы ықтимал.
Дегенмен барлық бас тарту құрылыс талаптарының бұзылуына байланысты емес. Ведомствоның түсіндіруінше, кейбір өтініштер қолжетімділік декларациясын келісу міндетті емес нысандарға қатысты берілген.
1 шілдеден бастап ғимараттарды тексерудің жаңа тәртібі енгізілді
Қазақстанда жаңа тәртіп 2026 жылғы 1 шілдеде, еліміздің Құрылыс кодексі қолданысқа енгізілгеннен кейін іске қосылды.
Енді Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне қарасты Халықты әлеуметтік қорғау саласындағы реттеу және бақылау комитетінің аумақтық департаменттері құрылыс нысандарының мүгедектігі бар адамдар мен басқа да жүріп-тұруы шектеулі азаматтар үшін қолжетімді болуын растайтын декларацияларды келіседі.
Бұл құрылысқа тапсырыс берушілер мен мердігерлер үшін ғимаратты пайдалануға беруге дайындау кезеңінде қолжетімділік талаптарының сақталуын қосымша тексеру қажеттігін білдіреді.
Алайда министрліктің өкілеттігі нақты бір бағытпен шектеледі.
Ведомство мамандары ғимаратқа кіру және оның ішінде қозғалу мүмкіндігін бағалайды. Ал құрылыс-монтаж жұмыстарының сапасы, орындалған жұмыстардың жобаға сәйкестігі және нысанды пайдалануға қабылдау мәселелері тапсырыс берушінің, мердігердің және құрылысқа қатысатын өзге тараптардың құзыретінде қалады.
Пандус орнату жеткіліксіз: ғимаратта тағы не тексеріледі?
Ғимараттың кіреберісінде пандус болуы оның мүгедектігі бар адамдар үшін толық қолжетімді екенін білдірмейді.
Декларацияны келісу кезінде адамның ғимаратқа кірген сәтінен бастап оның ішінде еркін қозғалып, қажетті қызметтерді пайдалануына дейінгі жағдайлар кешенді түрде бағаланады.
Тексеру барысында кіреберістер мен қозғалыс жолдарының қолжетімділігі, пандустар мен тұтқалардың талаптарға сәйкестігі, есік ойықтарының ені және санитариялық бөлмелердің жабдықталуы ескеріледі.
Сонымен қатар көру қабілеті бұзылған азаматтарға арналған тактильді белгілерге, визуалды ақпаратқа және басқа да бағдарлау құралдарына назар аударылады.
Бағалау кезінде мүгедектер арбасын пайдаланатын адамдардың ғана емес, көру және есту қабілеті бұзылған азаматтардың да қажеттіліктері есепке алынады.
Мәселен, ғимараттың кіреберісі барлық талапқа сай болғанымен, ішіндегі есіктер тым тар болса немесе санитариялық бөлмеге кіру мүмкін болмаса, оны толық қолжетімді деп айту қиын.
Сондықтан құрылыс компаниялары мен тапсырыс берушілер қолжетімділікті тек пандус орнатумен шектемей, ғимараттың барлық бөлігінде қамтамасыз етуі қажет.
Қолжетімді орта тек мүгедектігі бар адамдарға ғана қажет емес
Ғимараттардың қолжетімді болуы қазақстандықтардың әлдеқайда кең тобы үшін маңызды.
Ыңғайлы кіреберістер, қауіпсіз қозғалыс жолдары мен пандустарды егде жастағы адамдар, балалар арбасымен жүрген ата-аналар және жарақаттан кейін уақытша қозғалысы шектелген азаматтар да пайдаланады.
Сондықтан қолжетімділік талаптары тек арнайы әлеуметтік нысандарға қатысты мәселе емес. Олар күнделікті қолданылатын қоғамдық инфрақұрылымның қаншалықты ыңғайлы әрі қауіпсіз екенін де көрсетеді.
Бұған дейін біз Қазақстанда мүгедектігі бар адамдар үшін ғимараттардың қолжетімділігін тексеру тәртібі қалай өзгеретінін жазған болатынбыз. Жаңа тетік азаматтардың қауіпсіз әрі кедергісіз қозғалуына қажетті жағдайларды бақылауды көздейді.
Сондай-ақ инфрақұрылым нысандарының қолжетімділігі туралы ақпарат алуға мүмкіндік беретін цифрлық шешімдер жөнінде ақпарат жариялаған едік.
Енді қолжетімділік талаптарының сақталуы жаңадан салынған нысандарды пайдалануға беруге дайындау кезеңінде де тексеріледі.
Алғашқы үш айдың көрсеткіші назар аудартады: түскен 562 өтініштің тек төрттен бір бөлігі ғана мақұлданған. Тағы 156 өтініш қаралып жатыр, ал келісуден бас тартылған өтініштер саны 259-ға жетті.
