2027 жылы Қазақстанның республикалық бюджет шығыстары 30,2 трлн теңгеге жетуі мүмкін. Оның 10,5 трлн теңгесі адами капиталға, 7,4 трлн теңгесі өңірлерді қолдауға бағытталмақ. Қаржы министрлігінің мәліметіне сәйкес, министр Мәди Такиев Құрылтайдың жалпы отырысында 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасын таныстырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Құжат 2030 жылға дейінгі әлеуметтік-экономикалық даму болжамы негізінде әзірленген. Онда экономикалық өсімді қолдау, бюджет тапшылығын басқару және мемлекеттің әлеуметтік міндеттемелерін орындау мәселелері ескерілген.
2027 жылғы бюджет: кіріс, шығыс және тапшылық
Қаржы министрлігі келесі жылға арналған республикалық бюджеттің негізгі көрсеткіштерін ұсынды.
2027 жылға жоспарланған көрсеткіштер:
- 25,4 трлн теңге – республикалық бюджет кірістері.
- 30,2 трлн теңге – бюджет шығыстары.
- 4,6 трлн теңге – жоспарланған бюджет тапшылығы.
- 2,3% – тапшылықтың жалпы ішкі өнімге шаққандағы үлесі.
Бюджет тапшылығы мемлекеттің жоспарланған шығыстары кірістерінен жоғары екенін білдіреді. Ұсынылған жобада бұл көрсеткіш 4,6 трлн теңге деңгейінде болжанып отыр.
Сонымен қатар 2029 жылға қарай республикалық бюджеттің меншікті кірістерін 23,4 трлн теңгеге дейін жеткізу жоспарланған. Бұл көрсеткішті 2027 жылға арналған жалпы кіріспен шатастырмау керек, өйткені олардың құрамы бірдей емес.
Әлеуметтік салаға 10,5 трлн теңге бөлінбек
2027 жылғы бюджеттің басты басымдықтарының бірі – адами капитал. Бұл бағытқа 10,5 трлн теңге немесе жалпы шығыстардың шамамен 35%-ы қарастырылған.
Қаражаттың негізгі бөлігі мына салаларға бағытталады:
- 6,9 трлн теңге – әлеуметтік көмек пен әлеуметтік қамсыздандыруға.
- 2,5 трлн теңге – денсаулық сақтау саласына.
Денсаулық сақтауға бөлінетін қаражат тегін медициналық көмектің кепілдік берілген көлемін, дәрі-дәрмекпен қамтамасыз етуді және медициналық сақтандыру жүйесін қаржыландыруды қамтиды.
Қаржы министрі Мәди Такиев бюджетті әзірлеу кезінде экономикалық өсім мен әлеуметтік міндеттемелер арасындағы тепе-теңдікке назар аударылғанын айтты.
«Басты мақсат – экономикалық өсімді ынталандыру, қаржы жүйесіндегі тәртіп пен мемлекеттің азаматтар алдындағы барлық әлеуметтік міндеттемені күмәнсіз орындау арасындағы балансты сақтау. Бұл бюджеттің басты назарында адам және адамға бағдарланған инвестиция», деді Мәди Төкешұлы.
Білім беру мен ғылымда қандай жобалар жоспарланған?
Бюджет жобасында білім беру сапасын арттыру, педагогтерді қолдау және студенттерге арналған инфрақұрылымды кеңейту шаралары қарастырылған.
Атап айтқанда:
- 18 мың баланы сауықтыру және оңалту жоспарланған.
- 76 мың педагогтың біліктілігін арттыру көзделген.
- 217 мектепте «Келешек мектептері» жобасы аясында білім беру әдіснамасы жетілдіріледі.
- 25 мыңға жуық жатақхана орны студенттерге, магистранттар мен докторанттарға арналмақ.
- 60,4 млрд теңге жаңа ғылыми жобалар пулына қарастырылған.
Бұл шаралар білім беру ұйымдарының мүмкіндіктерін кеңейтуге, педагогтердің кәсіби даярлығын жақсартуға және студенттерді жатақханамен қамтуға бағытталған.
Өңірлерге жыл сайын 7,4 трлн теңге бағытталады
Республикалық бюджет жобасында өңірлерді қаржылық қолдауға жыл сайын 7,4 трлн теңге бөлу көзделген. Бұл жалпы бюджет шығыстарының 24,8%-ына тең.
Жалпы сипаттағы трансферттер 12 базалық бағыт бойынша Өңірлік стандарттар жүйесімен байланыстырылған.
Мұндай тәсіл әлеуметтік және коммуналдық инфрақұрылымға қажетті қаржыны өңірлердің нақты қажеттіліктерін ескере отырып бөлуге бағытталған.
Қаражат жергілікті деңгейдегі өзекті мәселелерді шешуге және өңірлердің қаржылық мүмкіндіктерін кеңейтуге пайдаланылмақ.
Экономиканың нақты секторына 3,7 трлн теңге бөлінеді
2027 жылы нақты секторды дамытуға 3,7 трлн теңге бағыттау жоспарланған. Бұл 2026 жылға арналған жоспардан 600 млрд теңгеге көп.
Қаржыландыру бірнеше бағытты қамтиды:
- Көлік инфрақұрылымын дамыту.
- Агроөнеркәсіптік кешенді қолдау.
- Өнеркәсіп пен құрылыс салаларын дамыту.
- Кәсіпкерлік пен цифрлық дамуды ынталандыру.
Экономикалық дамуды ынталандыруға арналған шығыстардың жалпы көлемі 7,5 трлн теңге деңгейінде жоспарланған.
Бұл көрсеткіш нақты секторға бөлінетін 3,7 трлн теңгеден кеңірек шығыстар санатын сипаттайды. Сондықтан аталған сомаларды бір-біріне қосып, жеке қаржыландыру көлемі ретінде көрсету дұрыс болмайды.
347 стратегиялық жоба және 31 мың жұмыс орны
Ұлттық қор есебінен 2027–2029 жылдары 347 стратегиялық жобаны іске асыру жоспарланып отыр.
Олар төрт негізгі бағытты қамтиды:
- Көлік және логистика.
- Әлеуметтік инфрақұрылым.
- Энергетика.
- Су ресурстары.
Үкіметтің болжамына сәйкес, осы жобалар шамамен 31 мың жұмыс орнын ашуға мүмкіндік береді.
Сондай-ақ 13 млн адамның инфрақұрылымдық игіліктерге қолжетімділігін қамтамасыз ету көзделген. Бұл – үш жылдық кезеңге арналған жоспарлы нәтиже, іске асырылған көрсеткіш емес.
2027 жылғы бюджет қашан бекітіледі?
Қазіргі уақытта 2027–2029 жылдарға арналған республикалық бюджет туралы заң жобасы Құрылтайдың жұмыс топтары мен комитеттерінде талқыланып жатыр.
Демек, ұсынылған көрсеткіштер әзірге заң жобасындағы жоспарлы параметрлер болып саналады. Құжатты қарау барысында жекелеген шығыстар мен кіріс болжамдары нақтылануы мүмкін.
Бұған дейін біз Қазақстанның 2027–2029 жылдарға арналған бюджет жобасы және 2029 жылға қарай ЖІӨ көлемін 245 трлн теңгеге жеткізу болжамы туралы жазған едік. Енді үш жылдық бюджет жобасы Құрылтайда талқыланып жатыр.
