Үйіңіз бен көлігіңіз болса да, мемлекеттік көмектен қағылмайсыз. Қазақстанда Еңбек министрлігі C, D және E санаттарына қандай отбасылар жататынын, мүліктің болуы әлеуметтік жағдайды бағалауға қалай әсер ететінін және кімдердің жәрдемақы алу құқығы сақталатынын түсіндірді, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі Отбасының цифрлық картасы арқылы тұрмыс деңгейін бағалау тәртібін түсіндірді. Жүйе отбасының жағдайын 59 көрсеткіш бойынша саралайды. Ал берілген санат ай сайын өзгеруі мүмкін.
Үйі, көлігі және жұмысы бар отбасы да көмек ала алады
Көпшілікті толғандыратын мәселенің бірі – баспанасы, автокөлігі және тұрақты жұмысы бар отбасылардың мемлекеттік қолдауға құқығы бар ма деген сұрақ.
Еңбек министрлігінің түсіндіруінше, мүліктің болуы отбасының материалдық жағдайы жақсы екенін немесе мемлекеттік көмекке мұқтаж емес екенін білдірмейді.
Мұндай отбасылар әл-ауқат деңгейі қанағаттанарлық деп бағаланатын C санатына жатуы мүмкін.
Әдетте бұл санатқа күнделікті негізгі қажеттіліктерін өтей алатын, табысы орташа отбасылар кіреді. Олардың тұрақты жұмысы, баспанасы және көлігі болуы мүмкін.
Алайда мұндай жағдай мемлекеттік қолдаудың жекелеген түрлерін алу құқығын жоққа шығармайды. Өйткені отбасының әл-ауқаты тек табысы мен мүлкіне қарап анықталмайды.
Несие мәселесінде де осындай қағида қолданылады. Отбасының банк алдында қарызы болуы оны автоматты түрде экономикалық тұрғыдан осал санатқа жатқызуға негіз бола алмайды.
C, D және E санаттары: қай отбасы қандай топқа жатады?
Еңбек министрлігі әлеуметтік әл-ауқаттың үш санаты арасындағы айырмашылықты нақтылады.
C санаты – әл-ауқат деңгейі қанағаттанарлық отбасылар.
Бұл топқа негізгі тұрмыстық қажеттіліктерін қамтамасыз ете алатын отбасылар жатады.
Олардың тұрақты табысы, жеке баспанасы мен автокөлігі болуы мүмкін. Дегенмен тиісті талаптарға сай келсе, мемлекеттік жәрдемақылардың жекелеген түрлерін алу құқығы сақталады.
D санаты – экономикалық тұрғыдан осал отбасылар.
Бұл санатқа қаржылық қиындыққа тап болған отбасылар кіреді.
Бағалау кезінде еңбекке қабілетті мүшелерінің тұрақты жұмысының болмауы, мерзімі өткен несие берешегі және тұрғын үймен жеткіліксіз қамтамасыз етілуі ескерілуі мүмкін.
Мұндай отбасылар үшін әлеуметтік төлемдермен қатар жұмысқа орналасуға жәрдемдесу және оқыту шаралары да қарастырылған.
E санаты – экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал отбасылар.
Бұл топқа мемлекеттің бірінші кезектегі қолдауына мұқтаж отбасылар жатады.
Олар күнделікті негізгі қажеттіліктерін өтеуге қаржы тапшы болуы, жеке баспанасының болмауы немесе несиесі бойынша ұзақ уақыт төлем жасай алмауы сияқты бірнеше қиындыққа қатар тап болуы мүмкін.
Кейбір отбасыларда еңбекке қабілетті адам мүлде болмауы ықтимал. Мұндай жағдайда олардың өз күштерімен материалдық жағдайын жақсарту мүмкіндігі шектеледі.
Дегенмен аталған белгілердің ешқайсысы отбасын белгілі бір санатқа автоматты түрде енгізбейді. Шешім барлық көрсеткіштің жиынтығына сүйеніп қабылданады.
Отбасының жағдайы 59 көрсеткіш бойынша бағаланады
Отбасының цифрлық картасы мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі мәліметтерді пайдаланады.
Бағалау тек табыс пен жылжымайтын мүлікке қатысты ақпаратпен шектелмейді. Жүйе отбасының тұрмыс жағдайына әсер ететін басқа да факторларды қамтиды.
Олардың қатарында отбасы мүшелерінің жұмыспен қамтылуы, кәсіпкерлік қызметі, автокөлігі, жер телімдері, ауыл шаруашылығы активтері және несиелік міндеттемелері бар.
Сонымен бірге отбасы құрамы, мүшелерінің жасы, балалардың, қарттардың және мүгедектігі бар адамдардың болуы ескеріледі.
Барлығы 59 көрсеткіш талданады.
Мәселен, екі отбасының табысы мен баспана жағдайы ұқсас болғанымен, асырауындағы адамдар саны, қарыз жүктемесі және жұмыс істеу мүмкіндігі әртүрлі болуы ықтимал.
Мұндай айырмашылықтар олардың әлеуметтік әл-ауқат санатына әсер етуі мүмкін.
Сондықтан жеке пәтердің немесе автокөліктің болуы отбасының қаржылық мүмкіндігін толық көрсетпейді.
Бұған дейін біз Отбасының цифрлық картасы мүлік, көлік және несие туралы қандай деректерді ескеретінін және қазақстандық отбасылардың әл-ауқат деңгейі қалай бағаланатынын жазған едік.
Отбасының әлеуметтік санаты ай сайын өзгеруі мүмкін
Отбасына берілген санат тұрақты болып қалмайды.
Егер табыс деңгейі, жұмыс жағдайы, отбасы құрамы немесе мүліктік жағдайы өзгерсе, бұл оның әлеуметтік әл-ауқатын бағалау нәтижесіне ықпал етуі мүмкін.
Еңбек министрлігінің мәліметінше, отбасы құрамы мен әл-ауқат деңгейі ай сайын қайта есептеледі.
Мысалы, бұрын C санатына жатқызылған отбасының қаржылық жағдайы нашарласа, келесі бағалау кезінде басқа санатқа ауысуы мүмкін.
Керісінше, табысы өсіп, тұрмыстық жағдайы жақсарған отбасының да санаты өзгеруі ықтимал.
Бірақ бір көрсеткіштің өзгеруі санат міндетті түрде ауысады деген сөз емес. Жүйе отбасының жалпы жағдайын ескереді.
Мемлекеттік базадағы қате отбасының санатына әсер етуі мүмкін
Отбасының цифрлық картасы мемлекеттік органдардың ақпараттық жүйелеріндегі деректерге сүйенетіндіктен, мәліметтердің дұрыстығы ерекше мәнге ие.
Егер ақпарат ескірсе немесе қате енгізілсе, бұл отбасының әл-ауқатын бағалау нәтижесіне әсер етуі ықтимал.
Мысалы, отбасы құрамы немесе мүліктік жағдайы өзгерген жағдайда тиісті мәліметтер мемлекеттік жүйелерде жаңартылуы керек.
Министрлік азаматтарға қате немесе ескірген ақпарат анықталған жағдайда сол деректердің есебін жүргізетін уәкілетті органға жүгінуге кеңес береді.
Мәліметтер түзетілгеннен кейін жаңартылған ақпарат Отбасының цифрлық картасына түсіп, кезекті бағалау кезінде ескеріледі.
Демек, отбасының нақты жағдайы мемлекеттік базадағы мәліметтерге сәйкес келмесе, алдымен сол ақпаратты түзету қажет.
C, D және E санатындағы отбасылар жәрдемақыдан айырылмай ма?
Министрлік әлеуметтік көмек алушылар үшін ең өзекті мәселелердің біріне де жауап берді.
C, D және E санаттарына жататын отбасылар мемлекеттік жәрдемақыларды тағайындаудың белгіленген талаптарына сай келсе, оларды алу құқығын сақтайды.
Алайда белгілі бір санатқа ену барлық әлеуметтік төлем автоматты түрде тағайындалады дегенді білдірмейді.
Әр жәрдемақының өз шарттары бар және оны алу үшін сол талаптар орындалуы тиіс.
Сонымен бірге отбасы мүшелерінің жұмыс істеуі, жеке баспанасының немесе автокөлігінің болуы олардың мемлекеттік қолдауға мұқтаж еместігін бірден білдірмейді.
Көмекке мұқтаждықты анықтау кезінде отбасының табысы ғана емес, оның әлеуметтік жағдайы мен өз қажеттіліктерін қамтамасыз ету мүмкіндігі де ескеріледі.
E санатындағы экономикалық және әлеуметтік тұрғыдан осал отбасыларға бірінші кезекте қолдау көрсету көзделген.
Ал D санатындағы отбасылар үшін қаржылық көмектен бөлек, жұмысқа орналасу мен кәсіптік оқыту шараларының да маңызы зор.
Бұған дейін Отбасының цифрлық картасы арқылы мемлекеттік органдарға бармай-ақ әлеуметтік төлемдер мен жәрдемақылар алу мүмкіндігі туралы да жазған болатынбыз.
Егер отбасы өзінің әл-ауқат деңгейі қате мәліметтер негізінде бағаланды деп есептесе, тиісті мемлекеттік органға жүгініп, ақпаратты түзете алады.
Жаңартылған деректер келесі ай сайынғы бағалау кезінде есепке алынады.
