Қазақстанда әлеуметтік төлемдерге бақылау күшейеді. Елде жәрдемақы тағайындау тәртібі өзгеріп жатыр. Тұрмысы жоғары азаматтар үшін әлеуметтік төлемдердің 36 түрінің 14-іне өзгеріс енгізіледі. Ал көмекке мұқтаж отбасыларға мемлекеттік қолдау толық көлемде сақталады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл мәселе Премьер-министр Олжас Бектеновтің төрағалығымен өткен еңбек және әлеуметтік қорғау саласын цифрландыру жөніндегі кеңесте қаралды. Үкімет азаматтардың әл-ауқаты, әлеуметтік төлемдер мен еңбек қатынастары туралы мәліметтерді біртұтас цифрлық жүйеге біріктіруді көздеп отыр.
Қазақстанда қандай жәрдемақыларға өзгеріс енгізіледі?
Әлеуметтік қолдау жүйесі азаматтардың нақты мұқтаждығын ескеретін жаңа тәсілге көшіп жатыр. Мемлекет жәрдемақы тағайындау кезінде отбасының материалдық жағдайына көбірек мән бермек.
Тұрмысы жоғары санатқа жатқызылған азаматтарға қатысты әлеуметтік төлемдердің 36 түрінің 14-і бойынша өзгерістер қарастырылған. Қалған 22 төлем түрінің қолданыстағы тәртібі өзгермейді.
Үкіметтің мәлімдеуінше, әлеуметтік көмекке шынымен мұқтаж отбасылар бұрынғыдай толық қолдау алады.
«Президент атап өткендей, Қазақстан әлеуметтік бағдарланған мемлекет болды және болып қала береді. Біз әлеуметтік қамсыздандыру саласында ауқымды реформа жүргізіп жатырмыз. Оның негізгі бағыты – азаматтардың мұқтаждық деңгейін ескеру және көмекті нақты мұқтаж адамдарға бағыттау. Бұл ретте қиын өмірлік жағдайға тап болған әрбір отбасы қажетті қолдауды толық көлемде ала береді. Мұқтаж азаматтарға арналған мемлекеттік қолдау шаралары толығымен сақталады. Халықпен кездесулер мен түсіндіру жұмыстары кезінде осы мәселеге ерекше назар аудару қажет», – деді Олжас Бектенов.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әкімдіктермен бірлесіп, тұрмыс деңгейі жоғары санатқа енгізілген отбасылардың мәліметтерін қосымша тексеріп жатыр.
Мұндай тексеру отбасының шынайы жағдайын анықтау үшін қажет. Егер мемлекеттік дерекқорлардағы ақпарат нақты тұрмыс деңгейіне сәйкес келмесе, тексеру нәтижесінде отбасының әл-ауқат санаты нақтыланады.
Азаматтардың сұрақтарына жауап беру үшін министрліктің жұмыс тобы өңірлерге барып, консультациялар өткізеді.
20 миллионнан астам қазақстандықтың мәліметі бір жүйеге жинақталған
Бұл мәліметтер отбасылардың әлеуметтік-экономикалық жағдайын бағалауға және мемлекеттік көмекке кімнің мұқтаж екенін анықтауға мүмкіндік береді.
Алайда жүйедегі деректермен шектелуге болмайды. Жергілікті атқарушы органдар азаматтардың нақты тұрмыс жағдайын ескере отырып, ақпараттың дұрыстығын тексереді.
Олжас Бектенов отбасының әл-ауқат деңгейін анықтайтын калькуляторды азаматтарға барынша ыңғайлы етуді тапсырды. Мемлекеттік ақпараттық жүйелердегі қажетті мәліметтер автоматты түрде толтырылуы тиіс.
Сондай-ақ екінші деңгейлі банктерді «Отбасының цифрлық картасына» қосу жұмысын жеделдету міндеті қойылды.
200-ден астам қазақстандық жәрдемақыдан өз еркімен бас тартқан
Әлеуметтік төлемдерді тексеру барысында тағы бір дерек белгілі болды.
SMS-хабарламалар жіберілгеннен кейін 200-ден астам азамат мемлекеттік жәрдемақыға мұқтаж емес екенін айтып, оны алудан өз еркімен бас тартқан.
Енді бұл рәсімді смартфон арқылы орындауға мүмкіндік берілмек.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі eGov Mobile қосымшасы арқылы жәрдемақыдан ерікті түрде бас тарту сервисінің жобасын таныстырды.
Жаңа қызмет іске қосылған жағдайда тұрмысы жоғары азаматтар мемлекеттік мекемелерге бармай-ақ әлеуметтік төлемдерден онлайн бас тарта алады.
Бұл жерде сөз азаматтың өз еркімен қабылдайтын шешімі туралы болып отыр. Сервистің енгізілуі жүйе тұрмысы жақсы деп таныған барлық адамның жәрдемақысы автоматты түрде тоқтатылады дегенді білдірмейді.
2026 жылы 464 мыңнан астам отбасының тұрмыс деңгейі жақсарған
«Отбасының цифрлық картасы» жәрдемақы алушыларды тексерумен ғана шектелмейді. Жүйе әлеуметтік қолдау алған отбасылардың жағдайы қалай өзгергенін де бақылауға мүмкіндік береді.
Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы мұқтаж санатындағы 480 355 отбасының тұрмыс жағдайы жақсарған. Олар әл-ауқат деңгейі жоғары санатқа ауыстырылған.
Ал 2026 жылдың басынан бері тағы 464 158 отбасы осындай санатқа өткен.
Дегенмен жоғары санатқа ауысу әр отбасының табысы нақты қаншаға өскенін көрсетпейді.
Әкімдіктерге мұқтаж азаматтарды жұмыспен қамту, білім алуға жәрдемдесу, жеңілдетілген несие беру және жеке кәсіп ашуға қолдау көрсету жұмыстарын күшейту тапсырылған.
Үкімет әлеуметтік көмекті тек қаржылай төлем ретінде емес, отбасының табысын арттыруға және тұрмысын жақсартуға ықпал ететін шаралармен ұштастыруды көздеп отыр.
Әкімдіктер беретін 66 әлеуметтік көмек шарасы қайта қаралды
Өңірлерде көрсетілетін әлеуметтік қолдау жүйесі де өзгеріске ұшырап жатыр.
Бұған дейін жергілікті атқарушы органдар әлеуметтік көмектің 66 түрлі шарасын ұсынған. Тексеру нәтижесінде олардың 38-і республикалық және жергілікті деңгейдегі бағдарламалардың ішінара қайталануына байланысты оңтайландырылған.
Қалған 28 шара 13 ірі бағытқа біріктірілді. Енді оларды тағайындаудың бірыңғай талаптары бүкіл ел бойынша қолданылады.
Өтініштер Бірыңғай цифрлық платформа арқылы қабылданып, өңделеді. Жүйе азаматтың өтініш берген сәтінен бастап қаражат нақты төленгенге дейінгі барлық кезеңді қадағалауға мүмкіндік береді.
Әлеуметтік қолдау тағайындау қызметі 2026 жылдың маусымында іске қосылған.
Содан бері жалпы сомасы 2,5 млрд теңгеден асатын 55 мыңнан астам өтініш түскен. Оның ішінде 1,8 млрд теңгеден астам сомаға берілген өтініштер қаралып, мақұлданған.
Алдағы уақытта платформада әлеуметтік қорғаумен қатар, білім беру мен денсаулық сақтау салаларындағы мемлекеттік қолдау шаралары да есепке алынуы тиіс.
Бұл міндетті Премьер-министр Жасанды интеллект және цифрлық даму министрлігі мен тиісті мемлекеттік органдарға жүктеді.
Қазақстанда 6 мыңға жуық кәсіпорын еңбек тәуекелі санатына енді
Цифрлық бақылау тек жәрдемақы алушыларға қатысты емес. Енді жұмыс берушілердің еңбек заңнамасын сақтауына да ерекше көңіл бөлінуде.
Қазақстанда еңбек заңнамасының ықтимал бұзушылықтарын ерте анықтауға арналған «Еңбек тәуекелдерінің цифрлық картасы» жұмыс істейді.
Жүйе кемінде 10 қызметкері бар 99 мыңнан астам кәсіпорынды тұрақты бақылауда ұстайды.
Ол компаниялардың қаржылық жағдайын, әлеуметтік міндеттемелерін, еңбек қатынастары мен қауіпсіздік талаптарын қамтитын 80-нен астам көрсеткішті талдайды.
Жүйе анықтайтын мәселелер қатарында міндетті жарналар мен аударымдардың уақытылы төленбеуі, еңбекақы деңгейіндегі айырмашылықтар және ең төменгі жалақыға қойылатын талаптардың сақталмауы бар.
Дегенмен кәсіпорынның тәуекел санатына енгізілуі онда барлық заңбұзушылық дәлелденді деген сөз емес. Бұл құрал ең алдымен ықтимал мәселелерді ерте анықтауға арналған.
Премьер-министр Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігіне анықталған тәуекелдерге ден қою тәртібін әзірлеуді және қабылданған шаралардың нәтижесін бағалауды тапсырды.
Кәсіпорындар үшін бұл еңбек міндеттемелерінің орындалуына жүйелі бақылау күшейетінін білдіреді. Ал қызметкерлер үшін өз құқықтарының ықтимал бұзылуын ертерек анықтаудың қосымша тетігі пайда болады.
Жасанды интеллект 183 мыңнан астам әлеуметтік көмек өтінішін тексерді
Цифрландырудың тағы бір бағыты атаулы әлеуметтік көмекке (АӘК) қатысты.
Қазақстанда АӘК тағайындау кезінде компьютерлік көру технологиясы қолданылып жатыр. Ол автоматтандырылған бағалау нәтижелерін учаскелік комиссиялардың қорытындыларымен салыстыруға мүмкіндік береді.
Бұл үшін азаматтың тұрғылықты жеріне қосымша бару міндетті емес.
Үкіметтің мәліметінше, аталған технология арқылы 183 мыңнан астам өтініш өңделген.
Жасанды интеллект моделінің дәлдігі 89 пайыздан асады.
Бірақ әлеуметтік көмекті тағайындау туралы түпкілікті шешімді жасанды интеллект қабылдамайды. Оның қорытындысы тек ұсыным сипатында болады, ал шешім заңнамада белгіленген тәртіппен шығарылады.
Олжас Бектенов цифрлық шешімдерді бірыңғай архитектура аясында дамытуды, азаматтардың дербес деректерін қорғауды және ақпараттық қауіпсіздік талаптарын сақтауды тапсырды.
«Бүгін біз әлеуметтік-еңбек саласындағы цифрлық шешімдерді қарастырдық. Олар отбасының әл-ауқатын бағалау мен қолдау шараларын тағайындаудан бастап, еңбек қатынастарын цифрлық есепке алуға дейінгі бағыттарды қамтиды. Бұл құралдардың сенімді деректерге негізделген, азамат үшін нақты нәтижеге бағдарланған біртұтас цифрлық экожүйе ретінде жұмыс істеуі қажет. Олардың тұрақты жұмысын, ведомствоаралық өзара іс-қимылды және азаматтар үшін өлшенетін нәтижені қамтамасыз ету керек», – деді Премьер-министр.
Әлеуметтік төлем алатын азаматтар үшін негізгі мәселе – цифрлық жүйенің отбасының нақты тұрмыс жағдайын қаншалықты дұрыс бағалайтыны.
Сондықтан үкімет тұрмысы жоғары санатқа жатқызылған отбасылар туралы мәліметтерді қосымша тексеруді жалғастырып жатыр. Тексеру нәтижелері олардың әл-ауқат санатын нақтылауға негіз болады.
