Қазақстан күнбағыс майының экспортын 48,5%-ға арттырды. 2026 жылдың қаңтар–тамыз айларында шетелге 672,8 млн доллардың өнімі сатылды. ҚР Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, бидай, ұн, зығыр тұқымы және дайын мал азығының экспорты да айтарлықтай өскен, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ең маңызды көрсеткіштердің бірі – өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің сыртқы нарықтағы сатылымы. Сегіз айда күнбағыс майы, ұн және жануарларға арналған дайын азық экспортының жиынтық құны 1,65 млрд долларға жетті. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңінен шамамен 48%-ға жоғары.
Күнбағыс майының экспорты 672,8 млн долларға жетті
Қазақстанның агроөнеркәсіп кешеніндегі ең қарқынды дамып келе жатқан бағыттардың бірі – өсімдік майын өндіру және экспорттау.
2026 жылдың алғашқы сегіз айында Қазақстан шетелге 611,4 мың тонна күнбағыс майын жеткізді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 35,9%-ға көп.
Ақшалай есептегенде экспорт 48,5%-ға өсіп, 672,8 млн долларға жетті.
Экспорттық түсімнің өсу қарқыны нақты жеткізілім көлемінен жоғары болды. Бұл сатылған өнімнің орташа экспорттық құны да артқанын көрсетеді.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан күнбағыс майын экспорттайтын әлемдегі алты ірі мемлекеттің қатарына енді. Ал Қытайға осы өнімді жеткізушілер арасында екінші орынға шықты.
Сонымен қатар күнбағыс күнжарасын Еуропалық Одақ пен Қытайға экспорттайтын үш ірі жеткізушінің қатарына кірді. Қазақстан бұл өніммен Орталық Азия елдерінің де қажеттілігінің елеулі бөлігін қамтамасыз етеді.
Бидай экспортынан 1,25 млрд доллар түсті
Астық секторы да жоғары көрсеткіштерге қол жеткізді.
Қаңтар–тамыз айларында Қазақстанның бидай экспорты ақшалай есепте 26,5%-ға өсіп, 1,25 млрд долларды құрады.
Шетелге 5,5 млн тоннадан астам бидай жөнелтілді. Бұл өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 13,8%-ға жоғары.
Бидай экспортының ақшалай және нақты көлемдегі өсімі арасындағы айырмашылық назар аудартады. Сатылым құны өнім көлемінен жылдамырақ ұлғайған.
Бұл астық экспортының өсуі тек жөнелтілген тонна санының көбеюімен шектелмегенін білдіреді.
Қазақстан ұн экспортын 36%-ға арттырды
Астықты өңдеу саласында да оң динамика байқалады.
2026 жылдың алғашқы сегіз айында бидай және бидай-қарабидай ұнының экспорты 400 млн долларға жетті. Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда өсім 36%-ды құрады.
Нақты жеткізілім көлемі 22,8%-ға артып, 1,38 млн тонна болды.
Бұл көрсеткіш Қазақстанның шетелге тек астық емес, оны өңдеу арқылы алынған өнімдерді де көбірек жеткізіп жатқанын көрсетеді.
Астықты ел ішінде өңдеу өндірістік тізбектің қосымша кезеңдерін қалыптастырады. Сондықтан ұн экспортының өсуі ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеу бағыты үшін маңызды.
Зығыр тұқымының экспорты 2,3 есе өсті
Өсу қарқыны жағынан зығыр тұқымы ерекше көзге түсті.
Сегіз айда бұл өнімнің экспорты ақшалай есепте 2,3 есе артып, 387,8 млн долларға жетті.
Ал нақты жеткізілім көлемі 2,5 есе көбейіп, 780,8 мың тоннаны құрады.
Зығыр тұқымының экспортына тән ерекшелік – нақты көлемнің ақшалай түсімнен жылдамырақ өсуі.
Бұл көрсеткіш өнімнің орташа экспорттық құны өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда төмендегенін білдіреді. Дегенмен жалпы экспорттық түсім айтарлықтай артқан.
Мал азығының экспорты 60,8%-ға ұлғайды
Ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу саласындағы тағы бір қарқынды бағыт – жануарларды азықтандыруға арналған дайын өнімдер.
Олардың экспорты ақшалай есепте 60,8%-ға өсіп, 577,6 млн долларға жетті.
Нақты жеткізілім көлемі 44,2%-ға артты.
Бұл санат қарастырылған өнімдердің арасында ақшалай өсім қарқыны бойынша алдыңғы орынға шықты.
Дайын мал азығының экспорты ауыл шаруашылығы шикізатын өңдеп, сыртқы нарыққа қосымша құны бар өнім ретінде шығару мүмкіндігін көрсетеді.
Қазақстан қандай ауыл шаруашылығы өнімдерін көбірек экспорттады?
2026 жылдың қаңтар–тамыз айларындағы негізгі көрсеткіштер:
- Күнбағыс майы: 672,8 млн доллар, өсім – 48,5%, көлемі – 611,4 мың тонна.
- Бидай: 1,25 млрд доллар, өсім – 26,5%, көлемі – 5,5 млн тоннадан астам.
- Бидай және бидай-қарабидай ұны: 400 млн доллар, өсім – 36%, көлемі – 1,38 млн тонна.
- Зығыр тұқымы: 387,8 млн доллар, экспорттық құны 2,3 есе өсті, көлемі – 780,8 мың тонна.
- Жануарларға арналған дайын азық: 577,6 млн доллар, өсім – 60,8%.
Бұл деректер Қазақстанның дәстүрлі астық экспортын сақтай отырып, майлы дақылдар мен өңделген өнімдердің сыртқы нарықтағы сатылымын кеңейтіп жатқанын көрсетеді.
Өңделген үш өнімнің экспорты 1,65 млрд долларға жетті
Ауыл шаруашылығы экспортының құрылымындағы маңызды өзгерістердің бірі – қосымша құны бар өнімдердің үлесінің артуы.
Күнбағыс майы, ұн және жануарларға арналған дайын азық экспорты сегіз айда жиынтық 1,65 млрд доллар болды.
Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда бұл үш санат бойынша экспорттық түсім шамамен 48%-ға артқан.
Мұндай өсім Қазақстанның ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеу әлеуетін кеңейтіп жатқанын көрсетеді. Дегенмен экспорттық түсімнің көбеюін кәсіпорындардың таза пайдасының дәл сондай қарқынмен өсуімен теңестіруге болмайды. Ол үшін өндіріс шығындары мен өзіндік құн туралы қосымша деректер қажет.
Қазақстан агроэкспортты қалай дамытпақ?
Экспорт көрсеткіштерінің өсуі ауыл шаруашылығы шикізатын ел ішінде өңдеудің маңызын арттырып отыр.
Күнбағыс майы мен ұн сияқты өнімдерді сыртқы нарыққа шығару шикізатты бастапқы күйінде сатумен салыстырғанда қосымша өндірістік операцияларды қамтиды.
Ал мұндай бағыттарды одан әрі дамыту үшін тұрақты шикізат базасы, өңдеу қуаттары, логистика және шетелдік нарықтарға қолжетімділік маңызды.
Бұған дейін біз Қазақстанның 2028 жылға қарай май өнімдері экспортын 1,5 млрд долларға жеткізуді жоспарлап отырғаны туралы жазған едік. Саланы дамыту аясында өсімдік майын терең өңдеу, дайын өнім өндірісін ұлғайту және экспорт нарықтарын кеңейту көзделген.
