Қазақстанда құтқарушылар жыл басынан бері 8,8 мыңнан астам адамның өмірін сақтап қалды. Төтенше жағдайлар қызметтері шамамен 82 мың шақыртуға шығып, 10,3 мыңнан астам азаматты эвакуациялады. ҚР Төтенше жағдайлар министрлігінің мәліметінше, елде құтқару қызметтерінің техникасы жаңартылып, жасанды интеллект қолданылатын дрондар мен төтенше жағдайларды ерте анықтау жүйелері дамытылып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл көрсеткіштер 19 қазанда атап өтілетін Құтқарушылар күні қарсаңында жарияланды. Биыл Қазақстанда төтенше жағдайлар жөніндегі мемлекеттік органның құрылғанына 31 жыл толады. Азаматтық қорғау саласында бүгінде 27 мыңнан астам қызметкер еңбек етеді.
82 мың шақырту және 4,2 миллион қоңырау
2026 жылдың басынан бері құтқарушылар 8,8 мыңнан астам адамды құтқарды. Тағы 10,3 мыңнан астам азамат қауіпсіз жерге көшіріліп, 3,2 мыңнан астам зардап шеккен адамға медициналық көмек көрсетілді.
Осы кезеңде «112» қызметіне 4,2 миллионнан астам қоңырау түскен. Бұл көрсеткіштердің барлығы бірдей төтенше жағдайлар санын білдірмейді: қоңыраулар, шақыртулар және нақты құтқару операциялары бөлек есептеледі.
Министрлік апаттардың алдын алу жұмыстарын да күшейтіп келеді. Жыл басынан бері өрт және өнеркәсіптік қауіпсіздік, азаматтық қорғаныс бағыттары бойынша шамамен 25 мың тексеру жүргізілген.
187 дрон жасанды интеллектпен жабдықталған
Қазақстанның ТЖМ бөлімшелерінде 242 ұшқышсыз ұшу аппараты бар. Олардың 187-сі жасанды интеллект функцияларымен жабдықталған.
Дрондар жоғалған адамдарды іздеуге, орман өрттерін, су тасқындарын және су айдындарын бақылауға пайдаланылады. Жоғары ажыратымдылықтағы камералар мен тепловизорлар құтқарушыларға таулы, орманды және далалық аумақтарды түнде де тексеруге мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект функциялары адамдарды, көліктерді және жүзу құралдарын тануға, олардың қозғалысын бақылауға көмектеседі. Ал үш аппарат док-станциялар арқылы белгіленген бағыт бойынша автоматты түрде ұшып, қайта қона алады.
Жыл басынан бері дрондар шамамен 5 мың операцияға жұмылдырылған. Олардың көмегімен 28 адам құтқарылды.
Орман өрттерін 114 камера бақылайды
ТЖМ төтенше жағдайларды ертерек анықтау үшін цифрлық жүйелерді дамытып жатыр. Министрліктің Дағдарыс орталығына сегіз өңірде орнатылған 114 камерадан орман өрттеріне қатысты бейнеақпарат келіп түседі.
Қауіп-қатерді бақылауда бірнеше технология қолданылады:
- «Табиғат» – табиғи өрттерді ерте анықтауға арналған жүйе.
- «Тасқын» және «Талсим» – су тасқыны процестерін модельдеуге көмектесетін жүйелер.
- KORDIS – азаматтық қорғау қызметтері арасындағы цифрлық байланысты қамтамасыз ететін ведомствоаралық радиожелі.
Сонымен қатар мамандар «Qarmet», «Қазақмыс» және «Шалқия Цинк» кәсіпорындарының 18 шахтасы мен кенішінен бейнебақылау деректерін алып отыр.
Алдағы уақытта KORDIS желісіне он мемлекеттік орган үйлестіретін азаматтық қорғаудың барлық 15 қызметін қосу жоспарланған. Бұл әртүрлі ведомствоның төтенше жағдай кезінде ақпарат алмасуын жақсартуға бағытталған.
Құтқару авиациясы 2 735 рейс орындады
Қазақстан ТЖМ авиациялық паркінде 45 әуе кемесі бар. Олар іздестіру-құтқару жұмыстарына, өрт сөндіруге, медициналық эвакуацияға және әуеден бақылау жүргізуге тартылады.
2026 жылдың басынан бері «Қазавиақұтқару» әуе кемелері 2 735 ұшу орындаған. Оның 486-сы санитариялық авиацияға тиесілі. Барлығы 466 науқас тасымалданды.
Авиациялық инфрақұрылым да жаңартылып жатыр. 2025 жылы Ұлытау облысында ангар ашылса, биыл Балқаш пен Павлодар қалаларындағы екі ангар жаңғыртылды.
Сондай-ақ Air 112 желісі аясында бес тікұшақ алаңы салынды. Олар «Көлсай көлдері» ұлттық паркінде, Талғар бөгетінде, «Аюсай» селден қорғау бөгетінде және Алматыдағы екі медициналық мекемеде орналасқан.
Биік таулы аймақтардағы кейбір көлдерге тікұшақпен 10–15 минутта жетуге болады. Алдағы уақытта теңіз деңгейінен шамамен 3 200 метр биіктікте тағы бір тікұшақ алаңын салу жоспарланып отыр.
Қауіпті мұздық көлдерден 3,5 миллион текше метр су шығарылды
Сел қаупінің алдын алу үшін «Қазселденқорғау» мамандары мореналық көлдерді, мұздықтарды және өзен арналарын бақылап келеді.
Биыл жарылу қаупі бар мұздық көлдерден 3,5 миллион текше метр су сорғызылып шығарылды. Су деңгейін төмендету үшін шамамен 50 сифондық құбыр орнатылды.
Министрліктің хабарлауынша, маусым қорытындысында бақылаудағы мұздық көлдердің жарылуына және қауіпті сел ағындарының қалыптасуына жол берілмеген.
Алматы қаласы мен Алматы облысының биік таулы аумақтарында мамандардың ұзақ уақыт кезекшілік атқаруы үшін 12 модульдік тұрғын үй орнатылды. Алматы және Шығыс Қазақстан облыстарында екі модульдік диспетчерлік пункт құрылды.
Су айдындарында 376 адам құтқарылды
2026 жылғы шомылу маусымында Қазақстанның су айдындарында 376 адам құтқарылды. Олардың 125-і – кәмелетке толмағандар.
ТЖМ дерегінше, құтқарылғандар саны өткен жылмен салыстырғанда бір жарым есе артқан. Оқиғалардың басым бөлігі шомылуға жабдықталмаған немесе тыйым салынған орындарда тіркелген.
Шомылу маусымында 241 мобильді құтқару тобы кезекшілік атқарды. 54 құтқару станциясының күштері мен құралдары дайындықта болды.
Биыл елімізде сегіз құтқару станциясы салынды. Олар Астанада және Ақтөбе, Шығыс Қазақстан, Жамбыл, Қарағанды, Маңғыстау, Павлодар облыстарында орналасқан.
Соңғы екі жылда құтқару бөлімшелеріне 41 жылдам жүретін қайық берілген. Ал Каспийдегі «Теңіз жасағы» үшін мұнай төгінділеріне және теңіздегі төтенше жағдайларға ден қоюға арналған мамандандырылған кеме сатып алынды. Болашақта тағы төрт кеме алу жоспарланып отыр.
Қазақстанда 17 жаңа өрт сөндіру депосы салынды
Елдің өртке қарсы қорғанысын 457 өрт сөндіру бөлімшесі қамтамасыз етеді. 2026 жылы 17 жаңа өрт сөндіру депосы салынды.
Олардың жетеуі бірыңғай тұжырымдама бойынша тұрғызылған заманауи нысандар. Сонымен бірге Қазақстанда өрт сөндірушілер, құтқарушылар, медицина және полиция қызметкерлері бірге кезекшілік атқаратын 14 әмбебап депо жұмыс істейді.
Биыл мұндай төрт бөлімше Шымкентте, Ұлытау облысының Жәйрем кентінде, Талдықорғанда және Шымбұлақ курортында құрылды.
Ауылдық жерлерде «Ауыл құтқарушылары» бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр. Ел бойынша 292 өрт сөндіру бекеті құрылып, олардың қызмет көрсету аумағына 900-ден астам елді мекен енген.
Шалғай ауылдар үшін мұндай бекеттердің маңызы зор. Өйткені өрт сөндіру күштерінің жақын орналасуы оқиға орнына жетуге кететін уақытты қысқартуға мүмкіндік береді.
87 техника және 976 жабдық сатып алынды
2026 жылы республикалық және жергілікті бюджеттер есебінен өрт сөндіру, құтқару және басқа да міндеттерге арналған 87 техника сатып алынды.
Сонымен қатар алты заманауи жүзу құралы мен 976 бірлік жабдық және жарақ алынған. Бөлімшелер жолсыз жерлерде пайдалануға арналған Toyota Hilux автомобильдерімен де толықтырылып жатыр.
Қызметкерлердің қорғаныш жабдықтары мен арнайы киімдері жаңартылуда. Биыл 243 789 бірлік формалық киім сатып алынған.
ТЖМ-нің барлық бес әскери бөліміндегі казармалар қоры жөндеуден өтті. Үш әскери бөлімде мерзімді әскери қызметшілерге арналған жаңа казармалар пайдалануға берілді.
Қауіпсіздік талаптары да күшейтіліп жатыр
Техниканы жаңартумен қатар төтенше жағдайлардың алдын алуға қатысты мемлекеттік бақылау тетіктері өзгеруде.
ТЖМ-ге бірқатар қосымша өкілеттік берілді. Олардың қатарында пайдалануға берілер алдында адамдар көп жиналатын ғимараттар мен биіктігі 28 метрден асатын көппәтерлі тұрғын үйлердің өрт қауіпсіздігін бағалау бар.
2026 жылғы 1 қаңтардан бастап өнеркәсіптік қауіпсіздік саласында қадағалаудың жаңа тетігі енгізілді. Ал 1 шілдеден бастап шағын көлемді кемелерді қауіпсіз пайдалану саласындағы бақылау кеңейтілді.
Электромобильдер мен зарядтау станцияларын орналастыруға, қонақүйлер мен хостелдердегі хабарлау жүйелеріне қатысты талаптар да жаңартылды.
Құтқарушыларды әлеуметтік қолдау қалай өзгерді?
2025 жылғы маусымнан бастап азаматтық қорғау органдарының қызметкерлеріне тұрғын үй төлемдері және қызмет бабымен ауысқан кезде көтерме жәрдемақылар қарастырылған.
Жол жүру мен мүлікті тасымалдау шығындарын өтеу, сондай-ақ төтенше жағдай жарияланған аумақта міндеттер атқарғаны үшін ақшалай ынталандыру шаралары көзделген.
Ақтауда Каспий жағалауында «112 Resort Aktau» ведомстволық демалыс орталығы ашылды. Жоба аясында 45 капсулалық үй салу жоспарланған, олардың алғашқы жетеуі пайдалануға берілді.
Сонымен бірге елімізде «BATYR TEAM» спорт клубтары құрылып, 16 «BATYR KIDS» балалар клубы жұмыс істеп жатыр.
Қазақстан Қытаймен және ЮНЕСКО-мен ынтымақтастықты кеңейтуде
ТЖМ халықаралық бағытта да бірқатар жобаны іске асырып жатыр. Алматыда Қазақстан мен Қытайдың болашақ бірлескен жер сілкіністерін зерттеу орталығының ғимараты ашылды.
Сейсмологиялық зерттеулер саласында үш мамандандырылған зертхана құрылды. Қазақстан мен Қытайдың ғылыми ұйымдары ынтымақтастық туралы меморандумға қол қойды.
Бұдан бөлек, ТЖМ мен ЮНЕСКО мұздық көлдердің жарылу қаупіне қатысты ерте ескерту жүйелерін дамыту жөнінде меморандум жасасты. Жұмыс GLOFCA жобасы аясында жүргізіледі.
Арыс қаласында мемлекеттік материалдық резервке арналған жаңа база салу жобасы басталды. Ал «Алатау» оңтүстік базасында зардап шеккендерді уақытша орналастыруға, материалдық қорларды сақтауға және құтқару күштерін басқаруға арналған кешен құру көзделген.
Құтқарушылар күні: басты мақсат – адам өмірін сақтау
Қазақстанда Құтқарушылар күні 19 қазанда атап өтіледі. Бұл кәсіби мереке өрт сөндірушілердің, құтқарушылардың, авиация экипаждарының, диспетчерлер мен азаматтық қорғау жүйесінің басқа да мамандарының еңбегіне арналған.
Қазақстанның өртке қарсы және құтқару қызметтерінің тарихында қызметтік міндетін атқару кезінде 77 қызметкер қаза тапқан.
Министрлік жариялаған көрсеткіштер құтқару жүйесінің бірнеше бағытта қатар дамып жатқанын көрсетеді: техника жаңартылып, цифрлық бақылау кеңейіп, жаңа бөлімшелер салынып жатыр. Бірақ мұндай өзгерістердің басты өлшемі – қауіп-қатерді ерте анықтау және адамға көмектің уақытында жетуі.
Бұған дейін біз Қазақстан құтқарушыларының дрондар мен заманауи технологияларды төтенше жағдайлардың алдын алу және адамдарды іздеу үшін қалай пайдаланып жатқанын жазған едік. Жаңа деректер бұл технологиялардың нақты құтқару операцияларында да қолданылып отырғанын көрсетеді.
