Он күндік жұмыс енді 20 минутта орындалады. Қазақстанда жасанды интеллект көмір қорының көлемін есептеуді жүздеген есе жылдамдатты. Ал бұрын мамандар бірнеше күн жұмсайтын энергетикалық нысандарды тексеру жұмыстарын қазір дрондар атқарып жүр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл технологияларды «Самұрық-Энерго» АҚ енгізіп жатыр. Компанияның мәліметінше, жасанды интеллект көмір қорын есептеуге, электр желілерін тексеруге, жабдықтардың ақауын анықтауға және өндірістегі қауіпсіздікті күшейтуге көмектеседі.
10 күннің орнына 20 минут: жасанды интеллект көмірді қалай есептейді?
Цифрландырудың ең елеулі нәтижелерінің бірі энергетикалық нысандардағы көмір қорын есепке алумен байланысты.
Бұрын қоймалардағы көмір көлемін анықтауға 10 күнге дейін уақыт кететін. Қазір дәл осы жұмысты 20 минутта орындауға болады. «Самұрық-Энергоның» мәліметінше, есептеу дәлдігі 99%-ға жетеді.
Яғни жұмыс 720 есе жылдамдаған.
Технология әуеден түсірілген деректерге сүйенеді. Дрондар көмір қоймаларын түсіреді, алынған мәліметтер негізінде үшөлшемді модель жасалады. Одан кейін жасанды интеллект отынның нақты көлемін есептейді.
Энергетикалық кәсіпорындар үшін мұның практикалық пайдасы зор. Бұрын бірнеше күн дайындалатын деректер енді әлдеқайда жылдам қолжетімді болады.
Бұл әсіресе көмірдің үлкен көлемін тұрақты бақылап отыру қажет нысандар үшін тиімді.
Бес күндік тексеру екі сағатқа қысқарды
Жасанды интеллект көмір қорын есептеумен ғана шектелмейді.
Энергетикалық нысандарда компьютерлік көру жүйелерімен және жылу камераларымен жабдықталған дрондар электр беру желілерін, трансформаторларды, тіректер мен түтін мұржаларын тексеруге қолданылады.
Компания мәліметінше, электр желілері мен жабдықтарды тексеруге кететін уақыт 5–10 есе қысқарған.
Түтін мұржаларын тексеруде айырмашылық тіпті айқын байқалады.
Бұрын арнайы мамандардың қатысуымен жүргізілетін биіктіктегі тексеру жұмыстары бес күнге дейін созылуы мүмкін еді. Енді дрондардың көмегімен бұл жұмысты шамамен екі сағатта аяқтауға болады.
Мұндағы артықшылық тек уақыт үнемдеуде емес. Қызметкерлердің қауіпті биіктікке көтерілу қажеттілігі де азаяды.
Дрондар нысандарды фотоға және бейнеге түсіріп, жылу деректерін жинайды. Ал алгоритмдер осы ақпараттан ықтимал зақымдар мен қалыптан тыс өзгерістерді анықтауға көмектеседі.
Осындай технологиялар гидротехникалық құрылыстарды тексеруде де пайдаланылады. Әуеден түсірілген материалдарды талдау бөгеттер мен басқа да нысандардағы ықтимал зақымдарды дер кезінде байқауға мүмкіндік береді.
Екібастұз ГРЭС-1-де ЖИ жабдықтардың ақауын ерте анықтайды
Жасанды интеллект энергетикалық жабдықтардың техникалық жағдайын бақылауға да енгізіліп жатыр.
Екібастұз ГРЭС-1-де машиналық оқыту технологияларына негізделген жоба жүзеге асырылуда. Оның міндеті — жабдықтағы ықтимал ақауларды ерте кезеңде анықтау.
Жүйе өндірістік көрсеткіштердің бұрынғы және қазіргі деректерін талдап, оларды салыстырады. Егер жабдық жұмысында қалыпты жағдайдан ауытқу байқалса, алгоритм оны тіркейді.
Бұл күрделі ақау пайда болғанға дейін оның алғашқы белгілерін байқауға көмектеседі.
Ірі электр станциялары үшін мұндай тәсілдің маңызы ерекше. Ақауды ерте анықтау техникалық қызмет көрсетуді алдын ала жоспарлауға, жабдықтың күтпеген жерден тоқтап қалу қаупін азайтуға мүмкіндік береді.
Дегенмен жасанды интеллект барлық апаттың алдын алады деген сөз емес. Технологияның негізгі міндеті — қауіп-қатерді ертерек анықтап, мамандарға шешім қабылдауға көмектесу.
Жасанды интеллект жұмысшылардың қауіпсіздігін де бақылайды
Энергетикалық кәсіпорындарда интеллектуалды бейнеталдау жүйелері де қолданылады.
Арнайы алгоритмдер бақылау камераларынан келетін бейнені нақты уақыт режимінде талдап, қауіпті жағдайларды автоматты түрде анықтайды.
Мысалы, жүйе қызметкердің жеке қорғаныс құралдарын кимегенін, еңбек қауіпсіздігі талаптарын бұзғанын немесе қауіпті аймаққа кіргенін байқай алады.
Мұндай ақпарат жауапты мамандарға ықтимал қауіпке жедел әрекет етуге көмектеседі.
Бұл электр қондырғылары, жоғары температурада жұмыс істейтін жабдықтар мен өндірістік механизмдер орналасқан энергетикалық нысандар үшін өзекті.
Кәдімгі бейнебақылауда оператор экрандарды үнемі қадағалап отыруы керек. Ал интеллектуалды жүйе назар аударуды қажет ететін жағдайларды автоматты түрде бөліп көрсетеді.
Жел электр станциялары үш күн бұрын қанша энергия өндіретінін болжай алады
«Самұрық-Энерго» жасанды интеллектіні жаңартылатын энергетика саласында да дамытып жатыр.
Компания электр энергиясын өндіру көлемін 24–72 сағат бұрын болжауға арналған модельдерді енгізуде.
Есептеу кезінде ауа райы болжамдары, электр энергиясын коммерциялық есепке алудың автоматтандырылған жүйесі (АСКУЭ) және SCADA жүйесінің деректері пайдаланылады.
Бұл технология әсіресе жел электр станциялары үшін қажет. Өйткені олардың өндіретін энергия көлемі ауа райына, ең алдымен желдің жылдамдығына тікелей байланысты.
Жел күшейсе, өндіріс көлемі өзгеруі мүмкін. Ал жел бәсеңдеген кезде станцияның генерациясы төмендейді.
Жобаның мақсаты — электр энергиясын өндіру көлемін болжау дәлдігін 80%-ға жеткізу.
Әзірге бұл қол жеткізілген нәтиже емес, жоспарланған көрсеткіш.
Болжам неғұрлым дәл болса, энергетикалық компаниялар өндірісті соғұрлым тиімді жоспарлай алады. Сондай-ақ нақты өндірілген электр энергиясы мен алдын ала болжанған көлем арасындағы айырмашылықты азайтуға мүмкіндік туады.
Қазақстан энергетикасында не өзгеріп жатыр?
Жасанды интеллект энергетика саласында жекелеген тәжірибелік жобалардан нақты өндірістік міндеттерді шешуге көшіп жатыр.
Ол көмір қорын есептеуге, электр станцияларындағы жабдықтарды диагностикалауға, жұмысшылардың қауіпсіздігін бақылауға, инфрақұрылымды тексеруге және электр энергиясын өндіруді болжауға қолданылуда.
Әзірге ең айқын нәтижелер жұмыс уақытын қысқартудан байқалады.
Көмір қорын есептеу 10 күннен 20 минутқа дейін жеделдеді. Түтін мұржаларын тексеру бес күннен екі сағатқа қысқарды. Электр желілері мен трансформаторларды тексеру 5–10 есе жылдамдады.
Ендігі маңызды мәселе — осы технологиялар жабдықтардың күтпеген тоқтауын қаншалықты азайтып, кәсіпорындардың өндірістік шығындарын төмендете алады?
Ал қазірдің өзінде бір нәтиже анық: бұрын он күнге созылатын жұмыс енді жарты сағатқа да жетпейді.
Бұған дейін біз жасанды интеллект пен дрондардың Қазақстандағы электр желілерін тексеруде қолданылуы туралы да жазған едік. Мұндай технологиялар елдің энергетикалық инфрақұрылымын бақылау жүйесіне біртіндеп еніп келеді.
