Қырғызстанда туристер саны күрт артты. Бір жылда демалушылар қатары 45%-ға көбейіп, шетелдік туристерден түсетін табыс 1,1 миллиард долларға жуықтады. Алайда туристік нарықтың едәуір бөлігі әлі де жеке қонақ үйлер мен ұйымдастырылмаған демалыс орындарына тиесілі, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қырғызстан Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, 2025 жылы елде 5,31 миллион адам туристік қызметтерді пайдаланған. Бұл 2024 жылғы 3,66 миллион адаммен салыстырғанда 45,2%-ға көп.
Соңғы төрт жылда туристер саны шамамен төрт есе өсті. Демалушылармен бірге инвестиция көлемі, қонақүй және мейрамхана бизнесі, сондай-ақ саланың табысы да ұлғайып келеді.
Дегенмен рекордтық көрсеткіштердің астарында қызықты жағдай бар. Ұйымдасқан туристік сектордың негізгі клиенттері әлі де Қырғызстан азаматтары. Ал демалушылардың үштен біріне жуығы дәстүрлі қонақүй жүйесінен тыс орналасады.
Әрбір үшінші турист жеке секторды таңдайды
2025 жылы Қырғызстанның ұйымдасқан туристік секторы шамамен 3,57 миллион адамға қызмет көрсетті. Бұған қонақүйлер, пансионаттар, шипажайлар, демалыс үйлері мен туристік компаниялар кіреді.
Тағы 1,73 миллионға жуық адам ұйымдастырылмаған сектордың қызметін пайдаланған. Олардың қатарында жеке қонақ үйлерде, жалға берілетін баспаналарда және жергілікті тұрғындардың үйлерінде демалғандар бар.
Демек, елге келген немесе ел ішінде саяхаттаған әрбір үшінші демалушыға жуығы дәстүрлі қонақүйлерден басқа орналастыру түрлерін таңдаған.
Бұл санат та ресми статистикаға енгізіледі. Оның ауқымы жеке қонақ үйлер мен үй шаруашылықтарына жүргізілген іріктемелі зерттеулер арқылы есептеледі.
Алайда мұндай нарықты бақылау әлдеқайда күрделі. Мемлекет тіркелген қонақүйлермен қатар мыңдаған шағын орналастыру нысанын да ескеруі керек. Себебі туристер саны артқан сайын жолдарға, коммуналдық желілерге және демалыс аймақтарының инфрақұрылымына түсетін салмақ көбейеді.
Бұл жағдай әсіресе Ыстықкөлде байқалады. Мұнда жеке сектор жергілікті туристік экономиканың маңызды бөлігіне айналған.
Қазақстан Қырғызстанға турист жіберетін негізгі елдердің қатарында
Көрші елдегі туристік өсім Қазақстан үшін де өзекті.
Қазақстан, Өзбекстан және Ресей дәстүрлі түрде Қырғызстанға туристер көп келетін негізгі елдердің қатарында. Соған қарамастан, ұйымдасқан туристік сектор қызметін пайдаланушылардың басым бөлігі жергілікті тұрғындар болып отыр.
Ресми деректерге сәйкес, ұйымдасқан демалыс орындарына келгендердің шамамен 2,9 миллионы Қырғызстан азаматтары. Ал шетелдік туристер саны 770 мыңға жуықтаған.
Бір жыл ішінде ұйымдасқан сектор қызметін пайдаланған шетелдіктер саны 30,5%-ға немесе шамамен 180 мың адамға артты.
Бұл көрсеткішті Қырғызстан шекарасынан өткен барлық шетелдік азаматтардың санымен шатастыруға болмайды. Шекаралық статистика сапардың әртүрлі мақсатын қамтиды, ал туристік көрсеткіштер нақты қызметтерді пайдаланған адамдарды есепке алады.
Қазақстандықтар үшін ең танымал бағыттардың бірі — Ыстықкөл. Көлік қатынасының дамуы бұл курортқа жетудің балама жолдарын көбейтіп келеді.
Мәселен, 2026 жылы FlyArystan Алматы мен Ыстықкөл арасындағы тікелей әуе рейстерін қайта іске қосты. Әуе компаниясы Астанадан маусымдық рейстер ашу туралы да хабарлаған.
Қазақстандық саяхатшылар үшін бұл — автокөлікпен бару немесе ұшақпен жету арасындағы қосымша таңдау. Ал Қырғызстанның туристік бизнесі үшін көрші елден демалушылар тартудың тағы бір жолы.
Шетелдік туристер Қырғызстанға $1,1 млрд-қа жуық табыс әкелді
Туристер санының өсуі елге түсетін валюталық кірістің артуымен қатар жүріп жатыр.
2025 жылдың қорытындысы бойынша Қырғызстанның туристік қызметтер экспорты 1,1 миллиард долларға жуықтады. Бұл алдыңғы жылмен салыстырғанда 8,1%-ға жоғары.
Туристік қызметтер экспорты шетелдік азаматтардың елде көрсетілген тиісті қызметтерге жұмсаған шығыстарын сипаттайды. Сондықтан бұл көрсеткіш ішкі туризмнен түсетін табыспен араластырылмайды.
Мұнда назар аударатын айырмашылық бар.
Ұйымдасқан сектордағы шетелдік клиенттер саны 30,5%-ға артса, туристік қызметтер экспорты 8,1%-ға ғана өскен.
Бұл екі көрсеткіштің есептеу әдістемесі мен қамтитын саяхатшылар санаты бірдей емес. Сондықтан шетелдік туристер бұрынғыдан аз ақша жұмсай бастады деп бірден тұжырым жасауға болмайды.
Дегенмен бұл деректер туристік индустрия үшін келушілер саны ғана емес, олардың ел экономикасына қанша табыс әкелетіні де маңызды екенін көрсетеді.
Туристік қызметтер нарығы 21 млрд сомға жетті
Қырғызстанның ішкі туристік нарығында да өсім байқалады.
Ұлттық статистика комитетінің мәліметінше, 2025 жылы көрсетілген туристік қызметтердің жалпы құны шамамен 21 миллиард сомға жетті. Бұл бір жыл бұрынғыдан 25%-ға көп.
Табыстың жартысынан астамы қонақүйлер мен басқа да орналастыру нысандарына тиесілі.
Негізгі көрсеткіштер мынадай:
- 11,1 млрд сом — қонақүйлер, хостелдер және басқа орналастыру орындары.
- 7,6 млрд сом — туристік агенттіктер мен туроператорлар.
- 2,4 млрд сом — шипажайлар мен сауықтыру мекемелері.
Туризммен байланысты бөлшек сауда айналымы одан да жылдам өскен. 2025 жылы бұл көрсеткіш 41,6%-ға артып, 74,6 миллиард сомға жетті.
Ал туристік қызметтердің тарифтері небәрі 7,6%-ға қымбаттаған.
Бағаның өсу қарқыны мен нарықтағы ақша айналымының арасындағы айырмашылық саладағы өсімді тек қымбатшылықпен түсіндіруге болмайтынын аңғартады. Қызмет көрсету көлемінің ұлғаюы да елеулі рөл атқарған.
Бұл қонақүй бизнесіне ғана қатысты емес. Туристер көбейген сайын қоғамдық тамақтану, экскурсия ұйымдастыру және демалушыларға қызмет көрсету нарығы да кеңейеді.
Нидерланд Қырғызстан туризміне $63,9 млн инвестиция құйды
Туристік инфрақұрылым шетелдік инвесторлардың да назарын аударып отыр.
2025 жылы Қырғызстандағы туристік нысандар құрылысына бағытталған тікелей шетелдік инвестициялар 87,8 миллион долларға жетті. Бұл кейінгі бірнеше жылдағы ең жоғары көрсеткіштердің бірі.
Инвестицияның негізгі бөлігі Нидерландтан келген. Аталған елдің үлесі 63,9 миллион долларды немесе жалпы соманың шамамен 73%-ын құрады.
Бұл инвестициялық нарықта жекелеген елдер мен ірі жобалардың салмағы айтарлықтай жоғары екенін көрсетеді.
Қырғызстандағы ірі туристік жобалардың қатарында Ramada by Wyndham Issyk-Kul спорттық-қонақүй кешені, Ақ-Суу ауданындағы «Ала-Тоо Резорт» тау шаңғысы курорты, Mövenpick Ak Keme Issyk-Kul Resort және Ыстықкөл облысындағы Azimut парк-отелі бар.
Бұл жобалар туризмнің бірнеше бағытын қамтиды. Бірі халықаралық деңгейдегі қонақүй қызметіне бағытталса, енді бірі тау шаңғысы мен белсенді демалысты дамытуға арналған.
Нәтижесінде Қырғызстанда шағын жеке қонақ үйлермен қатар ірі туристік кешендердің де үлесі артып келеді.
Туризм саласындағы кәсіпорындар саны 20 мыңнан асты
Туристік сұраныстың өсуі кәсіпкерлер санына да әсер еткен.
2021–2025 жылдар аралығында туризммен байланысты салалардағы шаруашылық жүргізуші субъектілер саны 14,6 мыңнан 20,7 мыңға дейін көбейді.
Ең қарқынды дамыған бағыттардың бірі — мейрамхана бизнесі.
Кафе мен мейрамхана қызметін көрсететін тіркелген кәсіпкерлік субъектілерінің саны 10,2 мыңға жетті. Төрт жылда бұл көрсеткіш шамамен 1,5 есе артқан.
Туристік агенттіктер мен туроператорлар саны 5 мыңнан 7,2 мыңға дейін өсті.
Қонақүйлер мен басқа да орналастыру орындарының саны 1,9 мыңға жетіп, 2021 жылмен салыстырғанда 28,6%-ға көбейді.
Ал шипажайлар сегменті әлі де шағын. Елде ресми түрде 120 санаторий-курорттық мекеме тіркелген. Соңғы төрт жылда олардың саны 22-ге артқан.
Бұл көрсеткіштер туристік нарыққа ірі инвесторлармен қатар шағын және орта бизнес өкілдерінің де белсенді кіріп жатқанын байқатады.
Ыстықкөл барлық туристің жартысына жуығын қабылдады
Қырғызстанда туристер саны барлық өңірде бірдей өсіп жатқан жоқ.
Елдің басты туристік орталығы бұрынғысынша Ыстықкөл облысы болып отыр. 2025 жылы мұнда демалғандар саны 2,63 миллион адамға жетті. Бір жыл бұрын бұл көрсеткіш 1,99 миллион болған.
Өсім 32,1%-ды құрады.
Ең қызығы, Қырғызстандағы барлық демалушының шамамен 49,5%-ы бір ғана Ыстықкөл облысына тиесілі.
Өңір туризмнің бірнеше түрін қатар дамытып келеді. Жазда туристерді көл жағасындағы демалыс тартса, тау шаңғысы жобалары қысқы маусымның мүмкіндігін кеңейтеді.
Мұнда жеке орналастыру орындарының саны да ұлғайған. Жарияланған статистикалық деректерге сәйкес, жеке қонақ үйлер саны 2013-тен 2316-ға, ал турист қабылдайтын үй шаруашылықтары 4866-дан 6330-ға дейін өсті.
Басқа өңірлердің үлесі едәуір төмен.
Туристердің өңірлер бойынша бөлінуі туралы деректерге сәйкес, демалушылардың 16,4%-ы Шу облысына, 10,3%-ы Ош қаласына, 7,4%-ы Бішкекке тиесілі.
Туристердің Ыстықкөлге көп шоғырлануы жергілікті бизнеске табыс әкелгенімен, инфрақұрылымға түсетін жүктемені де арттырады.
Жолдардың жағдайы, сумен қамту, коммуналдық қызметтердің сапасы мен орналастыру орындарының мүмкіндігі туристік маусым ұзарған сайын өзекті бола түседі.
Қырғызстан туризмнің ЖІӨ-дегі үлесін 7%-ға жеткізуді көздейді
Туризм Қырғызстан экономикасында біртіндеп маңызды орын алып келеді.
2021 жылдан бері саланың жалпы ішкі өнімдегі үлесі 3,2%-дан 3,8%-ға дейін артқан.
Осы кезеңде туристік сектордың жалпы шығарылымы 2,6 есе өсті. 2021 жылғы 52,8 миллиард сомнан 2025 жылы 136,8 миллиард сомға жетті.
Әсіресе соңғы жылдағы өсім айтарлықтай болды. 2025 жылы көрсеткіш 26,8%-ға ұлғайған.
Қырғызстан үкіметі 2030 жылға қарай туризмнің ЖІӨ-дегі үлесін 7%-ға жеткізуді жоспарлап отыр. Бұл әзірге мақсатты көрсеткіш, сондықтан оның орындалуы алдағы жылдардағы саланың даму қарқынына байланысты.
Өсім 2026 жылы да жалғасқан.
Қырғызстан Ұлттық статистика комитетінің қыркүйекте жариялаған дерегіне сәйкес, алғашқы алты айда демалғандар саны 1,9 миллион адамға жетті. Бұл 2025 жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда шамамен 1,4 есе көп.
Қазақстан үшін көрші елдегі туристік индустрияның дамуы аймақтық демалыс бағыттарының кеңеюін білдіреді. Әсіресе Ыстықкөлге баратын қазақстандықтар үшін көлік қатынасының қолжетімділігі мен курорттық инфрақұрылымның сапасы маңызды.
Бұған дейін Астанадан Ыстықкөлге маусымдық әуе рейстерінің ашылуы туралы жазған едік.
Қырғызстан туризміндегі өзгерістің ауқымын бір көрсеткіш айқын сипаттайды: елде демалатын әрбір екінші адамға жуығы Ыстықкөлді таңдайды. Сондықтан елдің ең ірі туристік аймағы алдағы жылдары миллиондаған демалушыны қабылдауға инфрақұрылымы қаншалықты дайын екенін іс жүзінде көрсетуі тиіс.
