Жемқорлықтың алдын алуға басымдық берілуде. Ақмола облысында жүргізілген сыртқы талдау нәтижесінде сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жоюға бағытталған 75 ұсыныс әзірленді. Оның 52-сі орындалғанымен, қалған 23 ұсыныс әлі іске асырылып жатыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Республикасы Мемлекеттік қызмет істері агенттігінің Ақмола облысы бойынша департаменті Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу басқармасының басшысы Аманжол Құсайынов мәлімдеді.
75 ұсыныс: мемлекеттік органдардағы қандай кемшіліктер анықталды?
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында департамент мамандары сыртқы талдау жүргізілген ұйымдардың қызметіндегі сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін жою бойынша 75 ұсыныс әзірледі.
Оның 52-сі орындалды, ал 23-і орындалу сатысында. Демек, ұсынылған шаралардың шамамен 69 пайызы іске асырылған.
Ведомствоның негізгі ұстанымы — заңбұзушылық орын алғаннан кейін оның салдарымен күресу емес, оған жол ашатын жағдайларды алдын ала анықтау.
Сыртқы талдау барысында мамандар мемлекеттік органдардың шешім қабылдау тәртібін, қолданыстағы рәсімдерді және ішкі бақылау тетіктерінің тиімділігін зерделейді.
Мұндай тәсіл жұмыс барысындағы кемшіліктерді анықтап қана қоймай, оларды жоюға бағытталған нақты шараларды әзірлеуге мүмкіндік береді.
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдері қайдан туындайды?
Талдау барысында ерекше назар аударылатын мәселелердің бірі — заңнамадағы олқылықтар мен құқықтық нормалардың екіұшты түсіндірілуі.
Егер нормативтік құқықтық актіні әртүрлі түсіндіруге мүмкіндік болса, лауазымды тұлға шешімді өз қалауынша қабылдауы мүмкін. Ал бақылау жеткіліксіз жағдайда мұндай өкілеттік теріс пайдалануға жол ашуы ықтимал.
Сондықтан мамандар заңнаманың іс жүзінде қалай қолданылатынын, белгіленген рәсімдердің сақталуын, басқарушылық шешімдердің қабылдануын және ішкі бақылау жүйесінің жұмысын жан-жақты зерттейді.
Талдау қорытындысы бойынша анықталған кемшіліктерді жоюға және жұмыс тәртібін жетілдіруге бағытталған ұсыныстар беріледі.
Мұның тұрғындар мен кәсіпкерлер үшін де маңызы бар. Мемлекеттік қызмет көрсету мен шешім қабылдау тәртібі неғұрлым ашық әрі түсінікті болса, негізсіз шешімдер қабылдау мүмкіндігі соғұрлым азаяды.
Бұған дейін Қазақстанда Ақмола облысының жер қатынастары, ауыл шаруашылығы, жол құрылысы және инфрақұрылым салаларындағы сыбайлас жемқорлық тәуекелдері мәселесі де көтерілген болатын.
Неліктен 23 ұсыныс әлі орындалмаған?
Сыбайлас жемқорлық тәуекелін анықтау оның толық жойылғанын білдірмейді.
Сыртқы талдаудан кейін мемлекеттік органдар мен ұйымдар берілген ұсыныстарды іс жүзінде орындауы тиіс. Бұл кезеңде бұрын анықталған кемшіліктердің түзетілуі және тәуекел туғызған рәсімдердің өзгеруі маңызды.
Ақмола облысында 75 ұсыныстың 52-сі орындалған. Қалған 23 ұсыныс бойынша жұмыс жалғасуда.
Алайда ұсынылған ақпаратта олардың нақты қай мемлекеттік органдарға қатысты екені, қандай мәселелерді қамтитыны және қашан толық орындалатыны көрсетілмеген.
Сондықтан барлық шараның түпкілікті нәтижесін бағалау әзірге мүмкін емес.
239 іс-шараға 64 мыңнан астам адам қамтылды
Сыбайлас жемқорлық тәуекелдерін талдаумен қатар, өңірде тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттыруға бағытталған түсіндіру жұмыстары жүргізілуде.
Департамент мәліметінше, 2026 жылы 239 профилактикалық және ақпараттық-түсіндіру іс-шарасы ұйымдастырылып, оған 64 мыңнан астам адам қамтылған.
Іс-шараларға мемлекеттік қызметшілер, білім беру ұйымдарының қызметкерлері, квазимемлекеттік сектор өкілдері, кәсіпкерлер, жастар және басқа да азаматтар қатысқан.
Кездесулер барысында сыбайлас жемқорлыққа қарсы заңнаманың негізгі талаптары, қызметтік әдеп нормалары, мүдделер қақтығысының алдын алу және сыбайлас жемқорлық құқықбұзушылықтарына жол бермеу мәселелері түсіндірілді.
Әсіресе жеке мүдде мен қызметтік міндеттің қайшылығы туындауы мүмкін жағдайларға назар аударылды.
Бұл жұмыстар мемлекеттік қызметтегі заңдылықты нығайтуға және құқықбұзушылықтардың алдын алуға бағытталған.
«Адал азамат»: жастар тәрбиесіне неге басымдық беріліп отыр?
Профилактикалық жұмыстың тағы бір бағыты — өскелең ұрпақтың бойында сыбайлас жемқорлыққа төзбеушілік көзқарасын қалыптастыру.
Ақмола облысында ұйымдастырылған іс-шаралар «Адал азамат» тұжырымдамасының құндылықтарын дәріптеу аясында өткізіліп келеді.
Оның негізінде адалдық, әділдік, жауапкершілік, заңға құрмет және адал еңбек қағидаттары жатыр.
Департаменттің ұстанымынша, сыбайлас жемқорлықтың алдын алу тек заңнамалық шектеулермен шектелмеуі керек. Қоғамда заңсыз әрекеттерге төзбеушілік қалыптасуы да қажет.
Сондықтан ақпараттық-түсіндіру жұмыстары мемлекеттік қызметшілермен қатар, жастарды, білім саласының қызметкерлерін және бизнес өкілдерін де қамтиды.
Жастар арасында адал еңбекке құрмет пен заңға бағыну мәдениетін орнықтыру әділетті қоғам қалыптастырудың маңызды алғышарттарының бірі ретінде қарастырылып отыр.
Жемқорлықтың алдын алу жұмысының нәтижесі қалай бағаланады?
Ақмола облысында сыбайлас жемқорлықтың алдын алу екі бағытта жүргізілуде. Біріншісі — мемлекеттік органдар мен ұйымдардағы тәуекелдерді анықтап, оларды жою. Екіншісі — тұрғындардың құқықтық сауаттылығын арттырып, қоғамда адалдық мәдениетін қалыптастыру.
Дегенмен өткізілген іс-шаралар мен әзірленген ұсыныстардың саны өңірде сыбайлас жемқорлық деңгейінің қаншалықты төмендегенін тікелей көрсетпейді.
Мұны бағалау үшін анықталған тәуекелдердің нақты қаншасы жойылғанын, ұйымдардың жұмысында қандай өзгерістер болғанын және бұрынғы кемшіліктердің қайта қайталанған-қайталанбағанын білу қажет.
Әзірге қолда бар нақты көрсеткіш — 2026 жылдың бірінші жартыжылдығындағы сыртқы талдау нәтижесінде берілген 75 ұсыныстың 52-сінің орындалуы.
Ал қалған 23 ұсыныстың жүзеге асырылуы профилактикалық жұмыстың келесі маңызды нәтижесі болмақ.
Сыбайлас жемқорлықтың алдын алу бағытындағы мемлекеттік саясат пен өңірлерде анықталған тәуекелдер туралы бұған дейін де жазған болатынбыз.
