Қазақстанда жеті микроқаржы ұйымы лицензиясынан айырылды. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі 2026 жылғы 23 қазанда тиісті шешімдер қабылдады. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің мәліметінше, тексерулер барысында қарыз алушылардың құқықтарын бұзуға әкелген заңнама талаптарын жүйелі түрде сақтамау фактілері анықталған.
Лицензиясынан айырылған ұйымдар енді жаңа микрокредиттер бере алмайды. Алайда олардың клиенттері үшін маңызды бір жайт бар: компанияның лицензиясынан айырылуы бұрын алынған қарызды автоматты түрде жоймайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қандай жеті микроқаржы ұйымы лицензиясынан айырылды?
Агенттік 23 қазандағы бұйрықтар негізінде жеті ұйымның микроқаржылық қызмет жүргізу құқығын тоқтатты.
Лицензиясынан айырылған компаниялардың толық тізімі:
- «MaxMoney» МҚҰ» ЖШС – 2026 жылғы 23 қазандағы №67 бұйрық.
- «Microfinance Systems» МҚҰ» ЖШС – №68 бұйрық.
- «SurfKaz Finance» МҚҰ» ЖШС – №69 бұйрық.
- «MFO№1» МҚҰ» ЖШС – №70 бұйрық.
- «Умит Финанс» МҚҰ» ЖШС – №71 бұйрық.
- «Вивус» МҚҰ» ЖШС – №15 бұйрық.
- «EL QAZYNA» МҚҰ» ЖШС – №16 бұйрық.
Барлық жеті шешім бір күнде – 2026 жылғы 23 қазанда қабылданған. Реттеуші бұл шараларды қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарын қорғау және микроқаржы нарығындағы заң бұзушылықтарды тоқтату қажеттілігімен түсіндірді.
Неліктен жеті компания лицензиясынан айырылды?
Агенттік жекелеген микроқаржы ұйымдарының қызметіне тексеру жүргізген. Соның нәтижесінде заңнама талаптарын жүйелі түрде бұзу фактілері анықталған.
Реттеушінің мәліметінше, бұл бұзушылықтар қаржылық қызметтерді тұтынушылардың құқықтарына нұқсан келтірген.
Агенттік қабылданған шешімдердің бірнеше мақсатын атап өтті:
- Қарыз алушылардың құқықтары мен заңды мүдделерін қорғау.
- Заңнама талаптарын жүйелі түрде бұзуды тоқтату.
- Қаржы нарығындағы жосықсыз практикалардың алдын алу.
- Микроқаржы ұйымдарының жауапкершілігін арттыру.
- Микроқаржылық қызметке қойылатын міндетті талаптардың сақталуын қамтамасыз ету.
Бұл ретте агенттіктің хабарламасында әр компания бойынша анықталған нақты бұзушылықтардың жеке тізімі келтірілмеген. Сондықтан барлық ұйым бірдей әрекеттер үшін жазаланды деп тұжырым жасауға негіз жоқ.
Лицензиядан айырылған МҚҰ енді не істей алмайды?
Лицензиядан айыру микроқаржы ұйымының қызметіне тікелей шектеу қояды. Мұндай компаниялар микроқаржылық қызметті одан әрі жүзеге асыруға құқылы емес.
Сонымен қатар олар заңнамада көзделген жекелеген жағдайларды қоспағанда, бұрын жасалған микрокредит шарттарының талаптарын өзгерте алмайды.
Бұл шектеулер компанияның жаңа қарыз беруіне және қолданыстағы шарттар бойынша әрекеттеріне қатысты.
Алайда лицензиядан айыру ұйымның барлық азаматтық-құқықтық міндеттемелері бірден тоқтайды немесе компания автоматты түрде таратылады дегенді білдірмейді.
Компанияларға 30 күн берілді
Заңнамаға сәйкес, лицензиясынан айырылған микроқаржы ұйымдары күнтізбелік 30 күн ішінде өздерінің әрі қарайғы құқықтық мәртебесіне қатысты шешім қабылдауға міндетті.
Олардың екі негізгі жолы бар:
- Компания атауынан «микроқаржы ұйымы» деген сөздерді, осы қызметті білдіретін туынды сөздер мен қысқартуларды алып тастап, қайта тіркеуден өту.
- Қайта ұйымдастыру немесе тарату туралы шешім қабылдау.
Бұл талаптар лицензиясынан айырылған заңды тұлғалардың өздерін қолданыстағы микроқаржы ұйымы ретінде таныстыруына жол бермеуге бағытталған.
Қарыз алушылар микрокредитті төлеуді жалғастыра ма?
Иә, бұрын алынған микрокредит бойынша міндеттемелер сақталады. Микроқаржы ұйымының лицензиясынан айырылуы клиенттің қарызын автоматты түрде кешіруге негіз болмайды.
Агенттік микрокредит шарттары бойынша орындалмаған міндеттемелері бар азаматтар шарт талаптарын сақтауға тиіс екенін ескертті.
Егер қарыз алушы төлемді кешіктірсе немесе шартта көзделген міндеттемелерді орындамаса, заңнама мен келісім талаптарына сәйкес жауапкершілік туындауы мүмкін.
Сондықтан аталған жеті компанияның клиенттері төлемдерді өз бетінше тоқтатпауы керек.
МҚҰ клиенттері қазір нені тексеруі керек?
Лицензиясынан айырылған ұйымнан микрокредит алған азаматтар үшін ең маңызды мәселе – қарызды кімге және қандай деректемелер бойынша өтеу қажеттігін нақтылау.
Егер шарт бойынша талап ету құқығы басқа кредиторға берілсе, төлем алушы өзгеруі мүмкін. Мұндай жағдайда жаңа кредитордың өкілеттігін және төлем деректемелерін тексерген жөн.
Қарыз алушыларға микрокредит шартын, төлем кестесін және төлем жасалғанын растайтын құжаттарды сақтау маңызды.
Компания лицензиясынан айырылғаннан кейін белгісіз тұлғалар жаңа шотқа ақша аударуды талап етсе, ақпараттың дұрыстығын ресми арналар арқылы тексеру қажет.
Микроқаржы нарығын қадағалау күшейеді
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі микроқаржы ұйымдарының қызметін жүйелі әрі тәуекелге бағдарланған негізде қадағалауды жалғастыратынын хабарлады.
Негізгі назар қарыз алушылардың құқықтарын сақтауға, заң бұзушылықтарды уақтылы анықтауға және тиісті қадағалау шараларын қолдануға аударылады.
Реттеуші үшін азаматтардың құқықтарын қорғау қаржы нарығын бақылаудағы басым бағыттардың бірі болып қала береді. Заң талаптарын жүйелі түрде бұзатын ұйымдарға қатысты лицензиядан айыруға дейінгі шаралар қолданылуы мүмкін.
Бұған дейін біз микроқаржы ұйымы лицензиясынан айырылған жағдайда қарыз алушылар не істеуі керектігін түсіндірген едік. Ең маңызды қағида өзгермейді: лицензияның қайтарып алынуы микрокредитті өтеу міндетін жоймайды, ал төлем жасамас бұрын кредитор мен оның деректемелерін нақтылау қажет.
