Қазақстан әлемдегі ең ірі 50 экономиканың қатарында 47-орынға көтерілді. Халықаралық валюта қорының (ХВҚ) 2026 жылғы қазан айындағы болжамына сәйкес, елдің номиналды жалпы ішкі өнімі (ЖІӨ) жыл қорытындысында 397,92 млрд долларға жетуі мүмкін. Бұл көрсеткіш Visual Capitalist жариялаған әлемдік экономикалар рейтингінде көрсетілген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстан бұл тізімде Португалия, Финляндия, Грекия және Жаңа Зеландиядан жоғары орналасты. Ал Чили мен Перу экономикасының болжамды көлемі Қазақстаннан сәл үлкен.
Маңызды жайт: 398 млрд доллар – 2026 жылдың аяқталған қорытындысы емес, ХВҚ-ның қазан айындағы болжамы. Рейтинг елдердің ЖІӨ-сін сатып алу қабілетінің паритетімен емес, нарықтық валюта бағамы бойынша АҚШ долларымен салыстырады.
Қазақстан әлемдік рейтингте қандай елдерден озды?
Visual Capitalist порталы ХВҚ-ның 2026 жылғы қазанда жарияланған World Economic Outlook деректерін пайдаланып, әлем елдерін номиналды ЖІӨ көлемі бойынша орналастырған.
Қазақстанға жақын орналасқан экономикалардың болжамды көрсеткіштері мынадай:
- 45-орын – Чили: 402,24 млрд доллар.
- 46-орын – Перу: 399,59 млрд доллар.
- 47-орын – Қазақстан: 397,92 млрд доллар.
- 48-орын – Нигерия: 386,67 млрд доллар.
- 49-орын – Португалия: 375,20 млрд доллар.
- 50-орын – Финляндия: 338,56 млрд доллар.
- 53-орын – Грекия: 304,63 млрд доллар.
Қазақстан мен Перу арасындағы айырмашылық небәрі 1,67 млрд доллар. Ал Чилидің көрсеткіші Қазақстаннан 4,32 млрд долларға жоғары.
Бұл айырмашылықтар салыстырмалы түрде шағын болғандықтан, жыл соңындағы нақты экономикалық нәтижелер мен валюта бағамдарының өзгеруі рейтингтегі орындарға әсер етуі мүмкін.
Бір жылда Қазақстан экономикасының бағасы қалай өзгерді?
Бір жыл бұрын ХВҚ Қазақстанның номиналды ЖІӨ-сін шамамен 320 млрд доллар деңгейінде бағалаған болатын.
2026 жылдың көктемінде болжам қайта қаралып, ел экономикасының доллармен есептелген көлемі ұлғайтылды. Қазан айындағы жаңа бағалау 398 млрд долларға жуықтады.
320 млрд және 397,92 млрд доллар көрсеткіштерін салыстырғанда айырмашылық шамамен 77,9 млрд долларды немесе 24,4%-ды құрайды.
Алайда мұны Қазақстан экономикасы бір жыл ішінде нақты мәнде 24,4%-ға өсті деп түсіндіруге болмайды.
Номиналды ЖІӨ-нің доллармен есептелген көлеміне өндіріс пен қызмет көрсету көлемінен бөлек, бағалардың өзгеруі, ұлттық валютаның айырбас бағамы және статистикалық болжамдардың қайта қаралуы әсер етеді.
Сондықтан долларлық бағалаудың ұлғаюы мен нақты экономикалық өсімді ажырата қарау маңызды.
Қазақстан экономикасы әлемдік орташа қарқыннан жылдам өседі
ХВҚ-ның қазан айындағы болжамына сәйкес, 2026 жылы Қазақстанның нақты ЖІӨ-сі 4,4%-ға өсуі мүмкін.
Бұл әлемдік экономиканың күтілетін өсімінен жоғары. Қор биыл жаһандық экономиканың өсімін 3,1% деңгейінде болжайды.
Осылайша, Қазақстанның болжамды өсу қарқыны әлемдік орташа көрсеткіштен 1,3 пайыздық тармаққа жоғары.
ХВҚ бағалауында Қазақстан экономикасының өсімі АҚШ, Еуроаймақ, Германия, Ресей және Жапонияның болжамды көрсеткіштерінен жылдамырақ. Ал Үндістан мен Қытай экономикасының өсу қарқыны Қазақстаннан жоғары болады деп күтіледі.
Дегенмен экономиканың өсу жылдамдығы мен жалпы көлемі әртүрлі көрсеткіштер. Мысалы, ірі экономиканың салыстырмалы түрде баяу өсуінің өзі ақшалай мәнде едәуір үлкен қосымша өнім қалыптастыруы мүмкін.
Қазақстан Орталық Азиядағы ең ірі экономика болып қалды
ХВҚ деректеріне негізделген рейтинг Қазақстанның Орталық Азиядағы экономикалық ауқымы ең үлкен мемлекет екенін көрсетеді.
Өңірдегі келесі ірі экономика – Өзбекстан. Оның 2026 жылға арналған номиналды ЖІӨ-сі 178,17 млрд долларға бағаланған.
Visual Capitalist рейтингінде Өзбекстан 60-орында орналасқан.
Қазақстанның болжамды ЖІӨ-сі Өзбекстанның көрсеткішінен шамамен 2,23 есе үлкен.
Бұл айырмашылық екі елдің экономикалық ауқымын көрсетеді. Алайда халық саны, еңбек өнімділігі, баға деңгейі және тұрғындардың нақты сатып алу қабілеті сияқты факторларды бағалау үшін қосымша көрсеткіштер қажет.
Жан басына шаққандағы ЖІӨ 19 мың доллардан асуы мүмкін
Қазан айындағы болжам бойынша, Қазақстанда жан басына шаққандағы номиналды ЖІӨ 2026 жылдың қорытындысында 19 мың доллардан асуы мүмкін.
Бұл көрсеткіш елде өндірілген тауарлар мен қызметтердің жалпы құнын халық санына бөлу арқылы есептеледі.
Дегенмен жан басына шаққандағы ЖІӨ азаматтардың орташа жалақысын немесе әр тұрғынның нақты табысын білдірмейді.
Халықтың тұрмыс деңгейін толық бағалау үшін нақты жалақы, инфляция, үй шаруашылықтарының табысы, тұтыну шығындары және табыстың бөлінуі сияқты көрсеткіштерді де ескеру қажет.
Экономикалық өсімге қандай салалар ықпал етіп отыр?
Қазақстанның Ұлттық экономика министрлігі ұсынған мәліметтерге сәйкес, 2026 жылдың қаңтар-қыркүйек айларында шикізаттық емес сектор 5,4%-ға өскен.
Ең жоғары өсім құрылыс саласында тіркеліп, 11,5%-ды құраған.
Сонымен қатар өңдеу өнеркәсібінде, көлік және сауда салаларында өндіріс пен қызмет көрсету көлемі артқан.
Бұл бағыттардың дамуы экономиканың тек шикізат өндіруге тәуелді болмай, басқа салалар арқылы да кеңеюі үшін маңызды.
Өңдеу өнеркәсібінің үлесі 14,1%-ға жетті
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында өңдеу өнеркәсібінің Қазақстан ЖІӨ-сіндегі үлесі 14,1%-ды құраған.
Саладағы өсімге машина жасау, химия өнеркәсібі және фармацевтика бағыттары үлес қосып отыр.
Өңдеу өнеркәсібін дамыту ел ішінде қосылған құны жоғары өнім шығаруға, өндірістік тізбектерді кеңейтуге және экономиканың құрылымын әртараптандыруға мүмкіндік береді.
Дегенмен саланың ЖІӨ-дегі үлесінің бір кезеңде өсуі экономиканың толық әртараптанғанын білдірмейді. Мұндай өзгерістің тұрақтылығын бірнеше жылдық көрсеткіштер арқылы бағалаған дұрыс.
2027 жылы экономика өсімі 4,9%-ға жетуі мүмкін
ХВҚ сарапшылары 2027 жылы Қазақстан экономикасының нақты өсімі 4,9%-ға дейін жеделдеуі мүмкін деп болжайды.
Сонымен қатар инфляцияның бәсеңдеуі және жұмыссыздық деңгейінің аздап төмендеуі күтіледі.
Бұл болжамдар іске асса, экономикалық өсімнің қарқыны сақталып, макроэкономикалық жағдай біртіндеп жақсаруы мүмкін.
Алайда мұндай сценарий сыртқы нарықтардағы жағдайға, шикізат бағасына, ішкі сұранысқа, инвестицияға және экономикалық саясаттың нәтижелеріне тәуелді.
Қазақстан экономикасы 500 млрд долларға қашан жетеді?
ХВҚ-ның көктемгі орта мерзімді болжамында келесі онжылдықтың басына қарай Қазақстанның номиналды ЖІӨ-сі 500 млрд доллардан асуы мүмкін екені көрсетілген.
Бұл – нақты бекітілген нәтиже немесе кепілдендірілген меже емес, макроэкономикалық алғышарттарға негізделген болжам.
Алдағы жылдардағы көрсеткіштер экономиканың нақты өсуіне, инфляцияға, теңгенің айырбас бағамына және халықаралық нарықтардағы өзгерістерге байланысты қайта қаралуы мүмкін.
Әлемдік рейтингтегі 47-орын Қазақстан үшін нені білдіреді?
Қазақстанның 47-орынға орналасуы ел экономикасының доллармен есептелген номиналды көлемі бойынша әлемдегі ең ірі 50 экономиканың қатарында екенін көрсетеді.
Бұл халықаралық салыстыруларда елдің экономикалық ауқымын бағалауға мүмкіндік береді. Алайда рейтингтің өзі тұрғындардың әл-ауқатының, экономиканың тиімділігінің немесе инвестициялық тартымдылықтың толық өлшемі емес.
Ұзақ мерзімді нәтиже үшін нақты экономикалық өсімнің тұрақтылығы, еңбек өнімділігі, өңдеу өнеркәсібінің дамуы және шикізаттық емес экспорттың кеңеюі маңызды.
Қазақстанның алдағы жылдардағы экономикалық орны да осы факторларға және әлемдік нарықтағы өзгерістерге байланысты қалыптасады.
Бұған дейін біз Қазақстан экономикасының 2026 жылдың бірінші жартыжылдығында 4,1%-ға өсіп, ЖІӨ көлемі 71,2 трлн теңгеге жеткені туралы жазған едік. Сол материалда өңірлердің экономикалық өсімге қосқан үлесін және олардың даму қарқынындағы айырмашылықтарды талдаған болатынбыз.
