Қазақстан экономикасы өскенімен, барлық өңірде жағдай бірдей емес. 2026 жылдың алғашқы алты айында елдің жалпы ішкі өнімі 4,1%-ға ұлғайды. Алайда кейбір ірі өңірлерде экономикалық құлдырау тіркелді. Солардың бірі – ел экономикасының шамамен 12%-ын құрайтын Атырау облысы, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстан Республикасы Ұлттық статистика бюросының 2026 жылғы қаңтар–маусым айларындағы жалпы өңірлік өнім (ЖӨӨ) жөніндегі деректерінде айтылған.
Қазақстанның ЖІӨ көлемі 71,2 трлн теңгеге жетті
2026 жылдың бірінші жартыжылдығында Қазақстанда өндірілген жалпы ішкі өнім көлемі 71 215 382,4 млн теңгені немесе шамамен 71,2 трлн теңгені құрады.
Өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда нақты өсім 4,1% болды.
Дегенмен өңірлердің экономикалық көрсеткіштері біркелкі емес. Кейбір облыстар екі таңбалы өсім көрсетсе, басқаларында тауарлар мен қызметтер өндірісінің көлемі қысқарған.
Тағы бір ерекшелік бар. Экономикасы ең жылдам өсіп жатқан өңірлер елдің жалпы ішкі өнімінің артуына әрдайым ең көп үлес қоса бермейді.
Атырау облысының экономикадағы үлесі 11,7%, бірақ өндіріс көлемі қысқарды
Бірінші жартыжылдық қорытындысында ерекше назар аударатын өңірлердің бірі – Атырау облысы.
Облыстың Қазақстан экономикасындағы үлесі 11,7%-ды құрайды. Жалпы өңірлік өнім көлемі бойынша ол Алматы мен Астанадан кейін үшінші орында тұр.
Алты айда облыста 8,3 трлн теңгенің тауарлары мен қызметтері өндірілді. Алайда нақты мәнде өңір экономикасы 2,9%-ға қысқарған.
Атырау облысының елдегі ЖІӨ өсіміне қосқан үлесі минус 0,35 пайыздық тармақ болды. Бұл өңірлер арасындағы ең үлкен теріс көрсеткіш.
Экономикалық төмендеу Батыс Қазақстан облысында да байқалды. Мұнда ЖӨӨ 3,3%-ға, ал Шығыс Қазақстан облысында 1,2%-ға азайды.
Олардың жалпыұлттық экономикалық өсімге теріс үлесі тиісінше 0,12 және 0,04 пайыздық тармақты құрады.
Демек, ел экономикасы жалпы алғанда 4,1%-ға өскенімен, экономикалық салмағы жоғары кейбір өңірлер оң динамиканы сақтай алмады.
Ұлытау, Түркістан және Солтүстік Қазақстан облыстары көш бастады
Ал экономикалық өсім қарқыны бойынша мүлде басқа өңірлер алға шықты.
Ұлытау облысында жалпы өңірлік өнім 15,3%-ға артты. Түркістан облысында өсім 13,3%, ал Солтүстік Қазақстан облысында 11,4% болды.
Үш өңір де республикалық орташа көрсеткіштен едәуір жоғары нәтиже көрсетті.
Бірақ олардың ел экономикасындағы үлесі салыстырмалы түрде шағын.
Ұлытау облысының ЖІӨ-дегі үлесі 1,8%, Солтүстік Қазақстан облысының үлесі де 1,8%, ал Түркістан облысының үлесі 3,3% болды.
Сондықтан өсім қарқынының жоғары болуы өңірдің ел экономикасына қосқан үлесі де соншалықты үлкен дегенді білдірмейді.
Алматы мен Астана Қазақстан экономикасының үштен бірін құрайды
Экономика көлемі жағынан елдің екі ірі қаласы көшбасшылық орнын сақтап отыр.
Алматы Қазақстанның жалпы ішкі өнімінің 20,2%-ын қалыптастырады. Бірінші жартыжылдықта қаланың жалпы өңірлік өнімі 14,4 трлн теңгеге жетті.
Астана 12,5% үлеспен екінші орында тұр. Елордадағы ЖӨӨ көлемі шамамен 8,9 трлн теңгені құрады.
Екі қаланың Қазақстан экономикасындағы жиынтық үлесі 32,7%-ға жетеді. Бұл елдегі жалпы ішкі өнімнің үштен біріне жуық.
Оларға Атырау облысын қоссақ, экономикасы ең ірі үш өңірдің үлесі 44,4%-ға дейін өседі.
Яғни Қазақстандағы экономикалық белсенділіктің едәуір бөлігі бірнеше өңірге шоғырланған. Олардың көрсеткіштері өзгерсе, бұл бүкіл елдің экономикалық өсіміне ықпал етеді.
ЖІӨ өсіміне ең көп үлес қосқан өңірлер белгілі болды
Ұлттық статистика бюросының деректеріне сәйкес, экономикалық өсімге қосқан үлесі бойынша Алматы бірінші орынға шықты.
Қаланың үлесі 0,68 пайыздық тармақты құрады. Бұл жалпы республикалық 4,1% өсімнің елеулі бөлігі.
Екінші орында Астана тұр. Елорда экономикасының қосқан үлесі 0,62 пайыздық тармақ болды.
Үшінші орынға 0,47 пайыздық тармақ көрсеткішімен Алматы облысы жайғасты.
Үш өңірдің жиынтық үлесі 1,77 пайыздық тармаққа жетті. Бұл елдегі жалпы экономикалық өсімнің шамамен 43%-ына тең.
Алматы облысының көрсеткіші ерекше назар аударады. Оның ел экономикасындағы үлесі небәрі 4,6% болғанымен, жалпы өңірлік өнімінің нақты өсімі 9,7%-ға жеткен.
Салыстыру үшін, Алматы қаласының экономикасы 3,1%-ға, Астананың экономикасы 5,6%-ға өсті.
Бұл деректер өңірдің экономикалық көлемі ғана емес, оның өсім қарқыны да жалпыұлттық нәтижеге әсер ететінін көрсетеді.
Атырау мен Түркістан арасындағы айырмашылық он еседен асады
Өңірлер арасындағы экономикалық алшақтық жан басына шаққандағы жалпы өңірлік өнім көрсеткішінен де байқалады.
Бұл көрсеткіш бойынша Атырау облысы көш бастап тұр. Алты айда мұнда бір тұрғынға шаққандағы ЖӨӨ 11,57 млн теңгені құрады.
Алматыда бұл көрсеткіш 6,11 млн теңгеге, Ұлытау облысында 5,59 млн теңгеге, Астанада 5,37 млн теңгеге жетті.
Ал ең төмен көрсеткіш Түркістан облысында тіркелді – 1,10 млн теңге.
Жамбыл облысында жан басына шаққандағы ЖӨӨ 1,37 млн теңге, Жетісу облысында 1,59 млн теңге болды.
Атырау мен Түркістан облыстарының арасындағы айырмашылық он еседен асады.
Дегенмен жан басына шаққандағы ЖӨӨ-ні халықтың табысымен немесе орташа жалақымен шатастыруға болмайды. Бұл көрсеткіш тұрғындардың қолына алатын ақшасын емес, өңірде өндірілген тауарлар мен көрсетілген қызметтердің бір адамға шаққандағы құнын білдіреді.
Қызығы, жан басына шаққандағы ЖӨӨ бойынша соңғы орында тұрған Түркістан облысы экономикалық өсім қарқыны жағынан алғашқы үштікке кіріп отыр.
Ал Атырау облысы экономикасының қысқарғанына қарамастан, жан басына шаққандағы ЖӨӨ көлемі бойынша көшбасшылықты сақтап қалды.
2026 жылдың алғашқы жартыжылдығының деректері Қазақстан өңірлері арасындағы айырмашылықты айқын көрсетеді: экономикасы ең жылдам өсіп жатқан облыс пен жан басына шаққандағы экономикалық өнім көлемі ең жоғары өңір екі бөлек.
