Қазақстанда фискалдық чек бермеген кәсіпкерлерге 173 мың теңгеге дейін айыппұл салынуы мүмкін. Маңғыстау облысы бойынша Мемлекеттік кірістер департаменті 2026 жылы күшіне енген кассалық чек талаптарын еске салды. Енді чекте сатып алынған тауардың атауымен қатар Ұлттық тауарлар каталогындағы сәйкестендіру коды да көрсетілуі тиіс.
Бұл талап қолма-қол ақшамен, банк картасымен, QR-код арқылы және басқа да төлем тәсілдерімен есеп айырысуға қатысты. Сатушы заңда көзделген жағдайларда сатып алушыға қағаз немесе электрондық фискалдық чек беруге міндетті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Фискалдық чек не үшін қажет?
Фискалдық чек – тауар сатып алынғанын немесе қызметке ақы төленгенін растайтын ресми құжат. Ол сатып алушының құқықтарын қорғауға және сауда операцияларының салық есебінде тіркелуіне мүмкіндік береді.
Мысалы, сатып алынған тауар сапасыз болып шықса, чек оның қай жерде, қашан және қандай бағамен алынғанын растауға көмектеседі.
Чек тауарды қайтару немесе айырбастау кезінде де пайдалы. Дегенмен чектің болмауы тұтынушыны өз құқығын қорғау мүмкіндігінен автоматты түрде айырмайды: сатып алу фактісін заңда көзделген басқа дәлелдермен де растауға болады.
2026 жылы фискалдық чекте қандай мәліметтер болуы тиіс?
Қазақстан Республикасы Қаржы министрінің 2025 жылғы 24 қазандағы №626 бұйрығына сәйкес, бақылау-кассалық машиналардың чектеріне қойылатын талаптар жаңартылды.
2026 жылы фискалдық чекте мынадай негізгі мәліметтер көрсетілуі тиіс:
- Сатушының немесе салық төлеушінің атауы.
- Жеке сәйкестендіру нөмірі (ЖСН) немесе бизнес-сәйкестендіру нөмірі (БСН).
- Бақылау-кассалық машина пайдаланылатын орынның мекенжайы.
- Кассалық машинаның зауыттық және тіркеу нөмірлері.
- Чектің реттік нөмірі.
- Тауардың, жұмыстың немесе қызметтің Ұлттық тауарлар каталогына сәйкес атауы.
- Тауардың каталог бойынша сәйкестендіру коды және қажет болған жағдайда таңбалау туралы мәліметтер.
- Тауардың немесе қызметтің саны мен өлшем бірлігі.
- Бір бірліктің бағасы және сатып алудың жалпы сомасы.
- Операция жасалған күн мен уақыт.
- Фискалдық белгі.
- ҚҚС сомасы мен мөлшерлемесі, егер сатушы ҚҚС төлеушісі болса.
- Фискалдық деректер операторының атауы және чекті тексеруге арналған мәліметтер, егер кассада деректерді беру функциясы болса.
- Чек туралы ақпаратты қамтитын штрих-код, егер кассада деректерді беру функциясы болса.
Чектегі мәліметтер қазақ және (немесе) орыс тілдерінде көрсетіледі. Жекелеген қызмет түрлері үшін қосымша деректемелер қарастырылған.
Ұлттық тауарлар каталогы бойынша жаңа талап нені білдіреді?
2026 жылғы маңызды өзгерістердің бірі – тауар атауы мен сәйкестендіру кодын Ұлттық тауарлар каталогына сәйкес көрсету.
Ұлттық тауарлар каталогы тауарлар туралы мәліметтерді біріздендіруге арналған. Ондағы сәйкестендіру коды белгілі бір өнімді сауда және есеп жүйелерінде нақты ажыратуға мүмкіндік береді.
Мысалы, сатып алушы дүкеннен бірнеше түрлі өнім алса, фискалдық чекте олардың атаулары мен тиісті кодтары дұрыс көрсетілуі қажет.
Ал міндетті таңбалауға немесе қадағалауға жататын тауарлар бойынша сәйкестендіру құралдары туралы қосымша мәліметтер енгізіледі.
Бұл өзгерістер тауар айналымының ашықтығын арттыруға, есепке алу деректерін нақтылауға және салықтық бақылауды жетілдіруге бағытталған.
Чек бермеген кәсіпкерге қандай айыппұл салынады?
Мемлекеттік кірістер департаменті фискалдық чек бермеу және бақылау-кассалық машиналарды қолдану тәртібін бұзу әкімшілік жауапкершілікке әкелуі мүмкін екенін ескертті.
Чек бермеу алғаш рет анықталса, ескерту жасалады. Ал бір жыл ішінде құқықбұзушылық қайталанса, кәсіпкерлік субъектісінің санатына байланысты айыппұл көзделген.
2026 жылғы айлық есептік көрсеткіш 4 325 теңге болғандықтан, айыппұл мөлшері мынадай:
- 20 АЕК – 86 500 теңге: шағын кәсіпкерлік субъектілері және заңда көрсетілген жекелеген тұлғалар үшін.
- 30 АЕК – 129 750 теңге: орта кәсіпкерлік субъектілері үшін.
- 40 АЕК – 173 000 теңге: ірі кәсіпкерлік субъектілері үшін.
Бұл сомалар бір жыл ішінде қайталанған чек бермеу құқықбұзушылығына қатысты. Ал чектегі міндетті деректемелердің болмауы бақылау-кассалық машинаны қолдану тәртібін бұзу ретінде бөлек құқықтық бағалануы мүмкін.
QR арқылы төлегенде де чек берілуі керек пе?
Иә, QR-код арқылы төлем жасау сатушыны фискалдық чек беру міндетінен босатпайды. Бұл талап банк картасымен және қолма-қол ақшамен есеп айырысуға да қатысты.
Бірақ банк қосымшасындағы ақша аударылғаны туралы хабарлама мен фискалдық чек бірдей құжат емес.
Банк хабарламасы қаражаттың аударылғанын көрсетеді. Ал фискалдық чек сауда операциясының бақылау-кассалық машина арқылы тіркелгенін растайды.
Сондықтан сатып алушы төлемді банк қосымшасы арқылы жасаған жағдайда да тиісті фискалдық чекті талап ете алады.
Сатушы чек бермесе, қайда шағымдануға болады?
Егер дүкенде, қоғамдық тамақтану орнында немесе қызмет көрсету нүктесінде фискалдық чек берілмесе, сатып алушы мемлекеттік кірістер органдарына жүгіне алады.
Шағымды e-Otinish электрондық өтініштер жүйесі арқылы немесе тиісті мемлекеттік кірістер органына жеке барып беруге болады.
Өтініште мынадай мәліметтерді көрсету пайдалы:
- Сауда нүктесінің атауы мен мекенжайы.
- Сатып алу жасалған күн мен уақыт.
- Тауардың немесе қызметтің атауы.
- Төлем сомасы мен тәсілі.
- Бұзушылықты растайтын қолда бар құжаттар, фотосуреттер немесе бейнежазбалар.
Мәліметтер неғұрлым нақты болса, мемлекеттік кірістер органына жағдайды тексеру соғұрлым жеңіл болады.
Кәсіпкерлер нені тексеруі керек?
Жаңа талаптар сатушылардан кассалық жабдық пен бағдарламалық қамтамасыз етудің дұрыс жұмыс істеуін қадағалауды талап етеді.
Кәсіпкерлер бақылау-кассалық машиналарының жаңартылған талаптарға сәйкестігін, Ұлттық тауарлар каталогындағы кодтардың дұрыс қолданылуын және фискалдық деректердің операторға берілуін тексергені жөн.
Мемлекеттік кірістер органдары кассалық бағдарламаларды жаңа талаптарды қолдайтын нұсқаларға жаңартуды да ұсынады.
Сатып алушы үшін ең қарапайым ереже өзгермейді: әрбір сатып алу кезінде фискалдық чек алып, ондағы негізгі мәліметтердің дұрыстығын тексеру қажет.
Бұған дейін біз 2026 жылдан бастап кассалық чектерге қойылатын жаңа талаптар туралы жазған едік. Ол материалда Ұлттық тауарлар каталогының кодтары, чектерді түзету тәртібі және кәсіпкерлердің кассалық жабдықтарын жаңарту қажеттігі түсіндірілген болатын.
