Қазақстанда гидротехникалық нысандардың қауіпсіздігі тексеріліп жатыр. Үш жылға жетпейтін уақыт ішінде мамандар 138 нысанды тексеріп, олардың техникалық жағдайын бағалады. Негізгі мақсат – апат қаупін азайту және бөгеттердің бұзылуының алдын алу.
Бұл туралы ҚР Су ресурстары және ирригация министрлігі хабарлады. Тексеру жұмыстары су саласын дамытудың 2024–2028 жылдарға арналған кешенді жоспары аясында жүргізілуде. Құжатта республикалық маңызы бар 168 гидротехникалық құрылысты көпфакторлы тексеруден өткізу көзделген, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанда тағы 30 гидротехникалық нысан тексеріледі
2024 жылдың басынан бері 138 гидротехникалық құрылыс көпфакторлы тексеруден өтті. Бұл жоспарланған нысандардың шамамен 82 пайызы.
Қалған 30 нысанды тексеру екі кезеңге бөлінген. Министрлік 2026 жылдың соңына дейін тағы 10 құрылысты, ал 2027 жылы қалған 20 нысанды тексеруді аяқтауды жоспарлап отыр.
Мұндай тексерулер бөгеттердің, су қоймаларының және өзге де гидротехникалық құрылыстардың нақты техникалық жағдайын анықтауға мүмкіндік береді.
Алынған мәліметтер негізінде мамандар қай нысанға жөндеу қажет екенін, қайсысында қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу керектігін айқындайды.
Қай өңірлердегі су қоймалары тексерілді?
Тексеру жұмыстары Қазақстанның бірнеше облысын қамтыды. Министрлік мәліметінше, тексерілген нысандар қатарында:
- Ақтөбе облысы: Ақтөбе және Қарғалы су қоймалары.
- Алматы облысы: Бартоғай және Күрті су қоймалары.
- Шығыс Қазақстан облысы: Үйдене су қоймасы.
- Жамбыл облысы: Теріс-Ащыбұлақ су қоймасы.
- Батыс Қазақстан облысы: Битік және Пятимар су қоймалары.
- Қарағанды облысы: Ынтымақ су қоймасы.
- Қостанай облысы: Жоғарғы Тобыл су қоймасы бар.
Ведомство мұндай тексерулер ықтимал қауіптерді ерте анықтау үшін қажет екенін атап өтті.
Өйткені гидротехникалық құрылыстардың техникалық жағдайы олардың қауіпсіз пайдаланылуына тікелей әсер етеді.
Дегенмен нысанның тексеруден өтуі оның толық қауіпсіз немесе жөндеуді қажет етпейтінін білдірмейді. Мұндай қорытынды техникалық бағалау нәтижесіне сүйеніп жасалады.
Бөгеттердің бұзылу қаупін қалай анықтайды?
Гидротехникалық құрылыстардың зақымдануы апатқа және судың бақылаусыз ағуына әкелуі мүмкін. Сондықтан мамандар ықтимал ақауларды төтенше жағдай туындамай тұрып анықтауға басымдық береді.
Көпфакторлы тексеру кезінде нысанның техникалық жағдайы бағаланып, ықтимал қауіптер айқындалады. Соның негізінде қажетті жөндеу және қалпына келтіру жұмыстары белгіленеді.
Тексеру қорытындысы бойынша әр нысанның қауіпсіздік декларациясы әзірленеді. Кейін бұл құжат тәуелсіз сараптамаға жіберіледі.
Мұндай тәсіл құрылысты тек сырттай қарап шығумен шектелмей, оның әрі қарай қауіпсіз пайдаланылуына қатысты шешім қабылдауға негіз болады.
Министрлік 138 нысанның техникалық жағдайын бағалады
Су ресурстары және ирригация вице-министрі Жандос Сәлімов кешенді жоспар аясындағы жұмыстар министрліктің бақылауында екенін мәлімдеді.
«Кешенді жоспарда көзделген іс-шараларды жүзеге асыру жұмыстары жалғасуда және Министрліктің бақылауында. Көпфакторлы тексерулер гидротехникалық құрылыстардың техникалық жағдайы туралы өзекті ақпарат алуға, ықтимал қауіптерді дер кезінде анықтауға, олардың сенімді пайдаланылуын қамтамасыз ету үшін қажетті шараларды белгілеуге, сондай-ақ жөндеу және қалпына келтіру жұмыстарын жүргізу жөнінде негізделген ұсыныстар әзірлеуге мүмкіндік береді», – деді Жандос Сәлімов.
Алайда министрлік тексерілген 138 нысанның қаншасы жөндеуді қажет ететінін және мамандар қандай нақты ақаулар анықтағанын жариялаған жоқ.
Бұл мәліметтердің практикалық маңызы бар. Себебі тексеру қорытындылары алдағы жөндеу және қалпына келтіру жұмыстарының көлемін анықтауға негіз болуы тиіс.
Бұған дейін біз Қазақстандағы су қоймаларының тасқын кезеңіне дайындығы және гидротехникалық құрылыстарды жөндеу мәселесі туралы жазған едік. Атап айтқанда, 2025 жылы 56 нысан көпфакторлы тексеруден өткен.
Енді министрлікке тағы 30 құрылыстың техникалық жағдайын бағалау міндеті тұр. Бекітілген жоспарға сәйкес, барлық 168 гидротехникалық нысанды тексеру 2027 жылы аяқталуы тиіс.
