Қазақстанда жұмыскерлерге 228 млн теңгеден астам жалақы қарызы қайтарылды. Мемлекеттік еңбек инспекторларының араласуынан кейін Алматы, Маңғыстау, Ақмола және Жамбыл облыстарындағы кәсіпорындар қызметкерлер алдындағы берешегін өтеді. ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігінің 28 қазандағы хабарлауынша, тексерулер нәтижесінде заңсыз жұмыстан шығарылған қызметкерлер де бұрынғы орындарына қайта орналастырылды.
Ең ірі жеке төлем Алматыда тіркелді. «Тоталь Энерджис Маркетинг Қазақстан» ЖШС бір жұмыскеріне сот рәсімдері аяқталғаннан кейін 89 млн теңге жалақы берешегін қайтарды. Ал Түркістан облысында екі мектеп директоры мен медбикенің еңбек құқықтары қалпына келтірілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Алматыда 117 жұмыскерге 162,1 млн теңге төленді
Алматыда мемлекеттік еңбек инспекторлары қабылдаған шаралардың нәтижесінде 64 кәсіпорынның 117 жұмыскеріне жалпы сомасы 162,1 млн теңге болатын жалақы берешегі өтелді.
Ең назар аударарлық жағдайлардың бірі «Тоталь Энерджис Маркетинг Қазақстан» ЖШС-де тіркелген. Компанияның бір қызметкеріне 89 млн теңге төленді.
Бұл төлем 2026 жылғы қазанда жүргізілген тексеру мен сот рәсімдері, соның ішінде апелляциялық саты аяқталғаннан кейін жүзеге асырылды.
Бір қызметкерге қайтарылған 89 млн теңге Алматыдағы өтелген жалпы берешектің шамамен 55%-ын құрайды.
Министрлік аталған қарыздың қанша уақыт бойы жиналғанын және қызметкердің қандай лауазым атқарғанын нақтыламады.
Ақтауда 101 қызметкер 41,8 млн теңгесін қайтарып алды
Маңғыстау облысында «Ақтау машина жасау кешені» ЖШС жұмыскерлеріне жалақы уақытында төленбеген.
Кәсіпорынның 101 қызметкері 2026 жылғы мамыр және маусым айлары үшін еңбекақысын ала алмаған. Жалпы берешек 41,8 млн теңгені құрады.
Мемлекеттік еңбек инспекторлары жүргізген тексеру барысында заңбұзушылық расталып, жұмыс берушіге оны жою туралы міндетті нұсқама берілді.
Қабылданған шаралардан кейін кәсіпорын қызметкерлер алдындағы берешекті толық өтеді.
Осы өңірде «Яссы Сервис» ЖШС-не де жоспардан тыс тексеру жүргізілді. Инспекторлар үстеме жұмыс үшін ақы төлеу тәртібінің бұзылғанын анықтады.
Нәтижесінде жұмыс беруші қызметкерге 290 мың теңге төледі.
Бұл жағдай еңбек құқығының бұзылуы тек негізгі жалақының кешіктірілуімен шектелмейтінін көрсетеді. Заңнамада көзделген үстеме жұмыс ақысы да толық төленуге тиіс.
Ақмола мен Жамбыл облыстарында 24 млн теңгеден астам қарыз өтелді
Ақмола облысында «Tlekei-Agro» ЖШС қызметкерлері мемлекеттік еңбек инспекциясына ұжымдық өтініш түсірді.
Осыдан кейін жүргізілген жоспардан тыс тексеру барысында кәсіпорынның 27 жұмыскерге 18,1 млн теңгеден астам жалақы қарызы бары анықталды.
Тексеру аяқталғанға дейін жұмыс беруші берешектің толық өтелгенін растайтын құжаттарды ұсынды.
Жамбыл облысында «Sharapat» жекеменшік мектеп-гимназиясы ЖШС-нің 24 қызметкеріне 2025 жылғы тамыз-қараша айлары үшін жалақы төленбегені белгілі болды.
Берешек көлемі 6 млн теңгеден асты. Мемлекеттік еңбек инспекциясы тиісті шаралар қабылдағаннан кейін қарыз белгіленген мерзімде толық өтелді.
Осылайша, Ақмола мен Жамбыл облыстарындағы екі кәсіпорынның өзінде 51 жұмыскерге 24,1 млн теңгеден астам еңбекақы қайтарылды.
Қай өңірде қанша жалақы қарызы өтелді?
Еңбек министрлігі жариялаған нақты мысалдар бойынша өтелген берешек көлемі мынадай:
- Алматы: 64 кәсіпорынның 117 жұмыскеріне 162,1 млн теңге.
- Маңғыстау облысы: «Ақтау машина жасау кешенінің» 101 жұмыскеріне 41,8 млн теңге.
- Ақмола облысы: «Tlekei-Agro» кәсіпорнының 27 жұмыскеріне 18,1 млн теңгеден астам.
- Жамбыл облысы: «Sharapat» кәсіпорнының 24 қызметкеріне 6 млн теңгеден астам.
- Маңғыстау облысындағы тағы бір жағдай: «Яссы Сервис» қызметкеріне үстеме жұмыс үшін 290 мың теңге.
Жарияланған жағдайларды есептегенде, кемінде 269 жұмыскердің жалақы берешегі өтелген. Негізгі жалақы бойынша қайтарылған қаражат 228 млн теңгеден асады. Бұған үстеме жұмыс үшін төленген 290 мың теңге қосылады.
Бұл – министрлік келтірген нақты жағдайлардың жиынтығы. Оны Қазақстан бойынша барлық өтелген жалақы берешегінің толық көрсеткіші деп қабылдауға болмайды.
Түркістан облысында екі мектеп директоры қызметіне қайта оралды
Еңбек инспекторлары жалақы берешегін өндіріп алумен қатар, заңсыз жұмыстан шығару жағдайларын да тексерді.
Түркістан облысында екі мектеп директоры еңбек заңнамасының талаптары бұзыла отырып қызметінен босатылған.
Тексеру барысында олардың кәсіподақ мүшелері екені және ұжымдық шарт бойынша жұмыстан шығару кезінде кәсіподақ ұйымының келісімі қажет болғаны анықталды.
Алайда жұмыс берушілер бұл келісімді алмаған.
Мемлекеттік еңбек инспекторларының араласуынан кейін анықталған заңбұзушылықтар жойылып, екі директор да бұрынғы лауазымдарына қайта тағайындалды.
Бұл жағдай еңбек шартын тоқтатқан кезде тек Еңбек кодексінің ғана емес, ұжымдық шартта көзделген кепілдіктердің де сақталуы қажет екенін көрсетеді.
Кентауда медбикені түсініктеме алмай жұмыстан шығарған
Түркістан облысындағы тағы бір еңбек дауы Кентау қалалық емханасында тіркелді.
Медицина қызметкері тәртіптік жаза қолдану тәртібі бұзыла отырып жұмыстан шығарылған.
Тексеру кезінде жұмыс берушінің медбикеден жазбаша түсініктеме талап етпегені анықталды. Сондай-ақ оған түсініктеме ұсыну үшін заңда белгіленген мерзім берілмеген.
Мемлекеттік еңбек инспекторлары араласқаннан кейін жұмыстан шығару туралы бұйрықтың күші жойылды.
Нәтижесінде медбике бұрынғы қызметіне қайта орналастырылды.
Бұл жағдай тәртіптік жаза қолдану кезінде заңда белгіленген рәсімдерді сақтау міндетті екенін көрсетеді. Жұмыс беруші қызметкерді жұмыстан шығару туралы шешім қабылдағанда оның құқықтары мен заңдық кепілдіктерін ескеруі тиіс.
Шымкентте аурухана қызметкеріне берілген сөгіс жойылды
Шымкентте онкологиялық орталығы бар қалалық көпбейінді аурухананың қызметкері мемлекеттік еңбек инспекциясына шағым түсірді.
Ол өзіне негізсіз тәртіптік жаза қолданылғанын мәлімдеген.
Жоспардан тыс тексеру нәтижесінде сөгіс жариялау туралы шешімнің заңсыз екені анықталды.
Еңбек инспекторлары жұмыс берушіге тиісті нұсқама берді. Соның негізінде тәртіптік жаза қолдану туралы бұйрықтың күші жойылды.
Осылайша, еңбек инспекциясының араласуы қызметкерлерді жұмысқа қайта орналастырумен ғана емес, негізсіз тәртіптік жазаларды жоюмен де аяқталуы мүмкін.
Жалақы кешіктірілсе немесе заңсыз жұмыстан шығарса не істеу керек?
ҚР Еңбек және халықты әлеуметтік қорғау министрлігі әрбір жұмыскердің жалақысын уақытылы әрі толық көлемде алуға құқығы бар екенін еске салды.
Егер жұмыс беруші еңбек заңнамасын бұзса, қызметкер мемлекеттік еңбек инспекциясына жүгіне алады.
Шағым түсіруге негіз болатын жағдайлардың қатарында:
- Жалақының кешіктірілуі немесе толық төленбеуі.
- Үстеме жұмыс үшін ақы төлеу тәртібінің бұзылуы.
- Қызметкерді заңсыз жұмыстан шығару.
- Негізсіз тәртіптік жаза қолдану.
- Еңбек шарты талаптарының орындалмауы.
Азаматтар жұмыс беруші орналасқан жердегі мемлекеттік еңбек инспекциясының аумақтық департаментіне жүгіне алады.
Өтінішті eOtinish электрондық платформасы арқылы да жолдауға болады.
Шағымға еңбек шарты, есеп айырысу парақтары, жұмыс берушінің бұйрықтары және заңбұзушылықты растайтын басқа да құжаттарды тіркеу мәселені қарауға көмектеседі.
Еңбек министрлігі мемлекеттік еңбек инспекциясы комитеті мен оның аумақтық департаменттері жұмыскерлердің құқықтарын қорғау және еңбек заңнамасының сақталуын бақылау жұмыстарын жалғастыратынын хабарлады.
Бұған дейін біз Астанадағы автоорталықтың 26 қызметкерге 14,9 млн теңге жалақы қарызын өтегені туралы жазған едік. Ол жағдайда қызметкерлердің өтінішінен кейін прокуратура араласып, берешек толық қайтарылған болатын.
