Қазақстан авиациялық қауіпсіздікті жетілдіру жұмысын жалғастырады. Астанада өткен ИКАО-ның 2026 жылғы Авиациялық қауіпсіздік апталығында халықаралық аудит нәтижелерін нақты өзгерістерге айналдыру мәселесі талқыланды. Қазақстан Республикасы Көлік министрлігінің салалық күн тәртібіндегі бұл мәселе авиациялық қауіпсіздік жүйесін ұзақ мерзімді дамытуға бағытталған, деп хабарлайды DKNews.kz.
«Бақылау тізімінен тыс: аудит нәтижелерінен әлеуетті ұзақ мерзімді дамытуға дейін» атты панельдік сессияда сарапшылар тексеру барысында анықталған кемшіліктерді жоюмен шектелмеу қажеттігін атап өтті. Олардың пікірінше, аудиттің нақты нәтижесі қауіпсіздік жүйесіндегі әлсіз тұстарды анықтап, олардың қайталануына жол бермейтін шаралар қабылданғанда көрінеді.
Қазақстан үшін аудиттен кейінгі жұмыс неге маңызды?
Қазақстанның авиациялық әкімшілігі Авиациялық қауіпсіздік департаментінің бас авиациялық инспекторы Рүстем Қабанбаев соңғы бір жыл ішінде жүргізілген аудиттің маңызына тоқталды.
Оның айтуынша, халықаралық тексеру Қазақстанға авиациялық қауіпсіздіктің басым бағыттарын қайта қарауға және қосымша жетілдіруді қажет ететін мәселелерді айқындауға мүмкіндік берген.
«Негізгі жұмыс аудит аяқталғаннан кейін басталады. Бізде ведомствоаралық өзара іс-қимылдың құнды тәжірибесі қалыптасқан. Бұл тәжірибе анықталған кемшіліктерді жоюмен ғана шектелмей, олардың түпкі себептерін анықтап, шешуге мүмкіндік береді. Аудит нәтижелерінің нақты түзету шараларын қабылдауға, ведомстволар арасындағы өзара іс-қимылды нығайтуға және авиациялық қауіпсіздік деңгейін жүйелі түрде арттыруға негіз болғаны маңызды».
Бұл ұстаным авиациялық қауіпсіздікті бір реттік тексерудің нәтижесі емес, тұрақты жетілдіруді қажет ететін жүйе ретінде қарастыруға негізделген.
Аудит нәтижелері нақты өзгерістерге қалай айналады?
Панельдік сессияның негізгі тақырыбы халықаралық стандарттарға сәйкестікті бағалаудан кейін қандай жұмыс жүргізілуі керек деген мәселеге арналды.
Қатысушылардың пікірінше, аудит барысында кемшіліктің анықталуы оны жоюға бағытталған жұмыстың бастапқы кезеңі ғана.
Тиімді нәтиже үшін бірнеше бағытта жүйелі әрекет ету қажет:
- Анықталған кемшіліктердің түпкі себептерін талдау.
- Нақты түзету шараларын әзірлеу және жүзеге асыру.
- Мемлекеттік органдар арасындағы өзара іс-қимылды күшейту.
- Авиациялық қауіпсіздік мамандарының кәсіби біліктілігін арттыру.
- Қауіп-қатерлер туралы ақпарат алмасуды жақсарту.
- Тәуекелдерді бағалау негізінде шешім қабылдау.
Мұндай тәсіл анықталған мәселелерді уақытша түзетіп қана қоймай, қауіпсіздік жүйесінің тұрақтылығын арттыруға бағытталған.
Таиланд өкілі халықаралық стандарттардың орындалуына тоқталды
Таиланд Азаматтық авиация басқармасының Авиациялық қауіпсіздік стандарттары және жәрдемдесу департаментінің менеджері Русни Мустапа аудиттің ұлттық қауіпсіздік жүйесін бағалаудағы рөлін түсіндірді.
Оның айтуынша, халықаралық тексерулер мемлекеттердің авиациялық қауіпсіздік талаптарына қаншалықты сәйкес келетінін анықтауға мүмкіндік береді.
Алайда тек нормативтік талаптардың қабылдануы жеткіліксіз. Олардың күнделікті тәжірибеде қаншалықты тиімді қолданылатынын да бағалау қажет.
Аудит нәтижелері қосымша назар аударуды талап ететін бағыттарды анықтауға және ұлттық авиациялық қауіпсіздік жүйесін жетілдіру жөніндегі шешімдерді негіздеуге көмектеседі.
Пікірталасқа төрт ел мен халықаралық ұйымдардың өкілдері қатысты
Астанадағы панельдік сессияға авиациялық қауіпсіздік, ұлттық қауіпсіздік және терроризмге қарсы іс-қимыл салаларындағы сарапшылар жиналды.
Пікірталасқа қатысқандар:
- Асрат Кеджела Фейса – Эфиопияның Ұлттық барлау және қауіпсіздік қызметінің директоры.
- Рүстем Қабанбаев – Қазақстанның авиациялық әкімшілігі Авиациялық қауіпсіздік департаментінің бас авиациялық инспекторы.
- Русни Мустапа – Таиланд Азаматтық авиация басқармасының Авиациялық қауіпсіздік стандарттары және жәрдемдесу департаментінің менеджері.
- Рэйчел Этли – БҰҰ Терроризмге қарсы комитеті Атқарушы директоратының Саяси талдау және зерттеулер бөлімінің басшысы.
Қатысушылардың кәсіби бағыттарының әртүрлі болуы авиациялық қауіпсіздіктің тек авиация әкімшіліктерінің міндетімен шектелмейтінін көрсетті.
Азаматтық авиацияны қорғау үшін қауіпсіздік қызметтері, мемлекеттік реттеушілер және халықаралық ұйымдар арасында тұрақты байланыс қажет.
Терроризмге қарсы іс-қимылда ақпарат алмасу маңызды
Панельдік сессияда қауіп-қатерлер туралы ақпарат алмасу және тәуекелдерді бағалау негізінде шешім қабылдау мәселелері де көтерілді.
Авиациялық қауіпсіздік азаматтық авиацияны заңсыз араласу әрекеттерінен, оның ішінде терроризмге байланысты қауіптерден қорғауды қамтиды.
Сондықтан қауіптің алдын алу үшін әуежайлар мен авиакомпаниялардың ғана емес, құқық қорғау және ұлттық қауіпсіздік органдарының да үйлесімді жұмысы қажет.
Қатысушылар ведомствоаралық ынтымақтастықты күшейту қауіптерді уақытылы анықтауға және тиісті шараларды қабылдауға көмектесетінін атап өтті.
Бұл ретте сессияда нақты жаңа халықаралық келісімге қол қойылғаны немесе міндетті талаптар қабылданғаны туралы мәлімет жарияланған жоқ.
Астанадағы ИКАО апталығына 62 елден өкілдер келді
ИКАО-ның 2026 жылғы Авиациялық қауіпсіздік апталығы 20–22 қазан аралығында Астанада өтті.
Халықаралық іс-шараға 62 елден 1100-ден астам адам қатысты. Олардың қатарында авиациялық билік органдарының, халықаралық ұйымдардың, авиакомпаниялар мен әуежайлардың өкілдері және салалық сарапшылар болды.
Үш күндік форумда авиациялық қауіпсіздіктің қазіргі сын-қатерлері, мемлекеттер арасындағы ынтымақтастық және кәсіби әлеуетті дамыту мәселелері талқыланды.
Аудит нәтижелеріне арналған панельдік сессия осы күн тәртібінің маңызды бөліктерінің біріне айналды. Оның негізгі түйіні – халықаралық талаптарға сәйкестікті растау ғана емес, тексеру нәтижелерін күнделікті қауіпсіздік тәжірибесіне енгізу.
Бұған дейін біз Астанада ИКАО апталығының қорытындылары мен 62 ел өкілдері талқылаған авиациялық қауіпсіздік басымдықтары туралы жазған едік. Халықаралық форумда киберқауіптерге қарсы іс-қимыл, әуе тасымалдарын қорғау, мамандар даярлау және мемлекетаралық ынтымақтастық мәселелері де көтерілді.
