Қазақстандықтар сақтандыру агенттерінің қанша табыс табатынын біле алады. Енді сақтандыру компаниялары делдалдарға төленетін сыйақы мөлшерін клиентке алдын ала хабарлап қана қоймай, оны келісімшартта да көрсетуге міндеттеледі. Бұл азаматтарға сақтандыру құнының қанша бөлігі агент комиссиясына жұмсалатынын білуге мүмкіндік береді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа талаптар Қазақстан Республикасының Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі басқармасының 2026 жылғы 30 қазандағы №156 қаулысында көзделген. Ерікті сақтандыру өнімдерін сату тәртібі қалай өзгеретінін Агенттік төрағасының орынбасары Нұржан Тұрсынханов түсіндірді.
Сақтандыру агентінің комиссиясы теңгемен де, пайызбен де көрсетіледі
Бұған дейін ерікті сақтандыру полисін сатып алған азамат сақтандыру компаниясының делдалға қанша сыйақы төлейтінін біле бермейтін.
Сақтандыру полисінде агентке сыйақы қарастырылғаны немесе қарастырылмағаны ғана көрсетілетін. Ал оның нақты сомасын ашып көрсету міндетті болған жоқ.
Енді бұл тәртіп өзгереді.
Сақтандыру компаниялары мен агенттер клиентке комиссия мөлшерін кеңес беру кезеңінде, яғни сақтандыру рәсімделгенге дейін хабарлауға міндетті болады.
Сонымен қатар бұл ақпарат сақтандыру келісімшартында және сақтандыру полисінде, егер оны рәсімдеу көзделсе, міндетті түрде жазылуы тиіс.
Агенттің сыйақысы теңгемен және сақтандыру сыйлықақысының пайыздық үлесімен қатар көрсетіледі.
Осының арқасында клиент полистің жалпы бағасын ғана емес, оны ұсынып отырған агенттің қаржылық мүддесін де бағалай алады.
Агент неге клиентке белгілі бір сақтандыруды ұсынуы мүмкін?
Сақтандыру агенті өнімді сатқаны үшін компаниядан сыйақы алады. Сондықтан делдалдың комиссиясы жоғары сақтандыру түрін ұсынуға қаржылық қызығушылығы болуы мүмкін.
Алайда агент үшін тиімді ұсыныс клиент үшін де ең қолайлы нұсқа дегенді білдірмейді.
Қаржы нарығын реттеуші орган жаңа талаптар арқылы осындай тәуекелді азайтуды көздеп отыр.
Агенттік төрағасының орынбасары Нұржан Тұрсынханов жаңа ережелердің мақсатын былай түсіндірді:
«Бұл жаңашылдық тұтынушыларға сақтандыру шарттарын жақсырақ бағалауға, сақтандыру компанияларының ұсыныстарын салыстыруға және өздеріне ең қолайлы өнімді таңдауға мүмкіндік береді. Сонымен қатар сыйақы мөлшерін ашып көрсету агенттің клиент қажеттілігін емес, өзінің қаржылық мүддесін басшылыққа алып, белгілі бір сақтандыру өнімін ұсыну қаупін азайтуға көмектеседі», — деді Нұржан Тұрсынханов.
Комиссия мөлшерін жариялау сақтандыру агенттеріне сыйақы төлеуге тыйым салынады деген сөз емес.
Өзгеріс ең алдымен клиентке берілетін ақпараттың ашықтығына қатысты.
Комиссияны кім төлейді және сақтандыру қымбаттай ма?
Сақтандыру агентіне сыйақыны полис сатып алушы емес, сақтандыру компаниясы төлейді.
Жаңа талаптар азаматтарға қосымша комиссия енгізуді көздемейді. Әңгіме сақтандыру өнімін сатқаны үшін делдалға төленетін соманы міндетті түрде жариялау туралы болып отыр.
Сонымен бірге қаулыда сақтандыру полистерінің бағасын көтеру немесе төмендету туралы талап жоқ.
Клиенттер үшін негізгі өзгеріс — бұған дейін ашық көрсетілмеген ақпаратқа қол жеткізу мүмкіндігі.
Агенттің қанша сыйақы алатынын білген азамат әртүрлі сақтандыру компанияларының ұсыныстарын салыстырып, делдалдың кеңесіне сыни тұрғыдан қарай алады.
Бұл әсіресе бағасы мен талаптары әртүрлі бірнеше ерікті сақтандыру өнімінің арасынан таңдау жасағанда маңызды.
Жаңа талаптар міндетті сақтандыруға қолданылмайды
Комиссия мөлшерін ашып көрсету туралы ережелер тек ерікті сақтандыру түрлеріне қатысты болады.
Өйткені міндетті сақтандыру өнімдерін сатуға сақтандыру агенттерінің қатысуына рұқсат етілмейді.
Демек, өзгерістер агенттердің қатысуымен жасалатын ерікті сақтандыру келісімшарттарын қамтиды.
Сақтандыру компаниялары енді клиентке берілетін құжаттарда делдалдың нақты сыйақысын көрсетуге тиіс.
Ал азаматтар сақтандыру өнімін ұсынып отырған адамның қанша табыс алатынын ауызша түсіндірмемен шектелмей, ресми құжаттан көре алады.
Жаңа ережелер қашан күшіне енеді?
Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігінің 2026 жылғы 30 қазандағы №156 қаулысы алғаш ресми жарияланған күнінен кейін 10 күнтізбелік күн өткен соң күшіне енеді.
Сондықтан жаңа талаптардың қолданысқа енгізілетін мерзімі қаулы қабылданған күннен емес, оның алғаш ресми жарияланған күнінен бастап есептеледі.
Қаулы күшіне енгеннен кейін азамат ерікті сақтандыруды агент арқылы рәсімдеген кезде оның сыйақысы туралы ақпаратты алдын ала алуға тиіс.
Бұл мәлімет сақтандыру құжаттарында да нақты сомамен, теңгемен және пайыздық көрсеткішпен жазылады.
Бұған дейін біз Қазақстанның сақтандыру нарығындағы өзгерістер туралы жазған едік. Нарықтың жалпы өсіміне қарамастан, сақтандырудың жекелеген түрлері бойынша жасалған келісімшарттар саны айтарлықтай азайған. Реттеуші орган мұның себептерінің бірі ретінде банктік қарыздарға байланысты сақтандыру өнімдерін сататын делдалдардың комиссиясына қойылған шектеулерді атаған.
