Қазақстан стратегиялық уран қорын құруға кірісті. «Қазатомөнеркәсіп» қазірдің өзінде алты учаскеде геологиялық барлау жұмыстарын жүргізіп жатыр. Компания тағы бір перспективалы аумақты зерттеуді жоспарлап отыр. Сонымен қатар Үндістан және Қытаймен уран жеткізу жөнінде жаңа келісімшарттар жасалды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы 2026 жылғы 3 қарашада Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаевтың «Қазатомөнеркәсіп» ұлттық атом компаниясы» АҚ басқарма төрағасы Мейіржан Юсуповпен кездесуінен кейін Ақорда хабарлады.
Кездесудегі негізгі мәселелердің бірі мемлекеттік стратегиялық уран қорын қалыптастыру болды. Бұл Қазақстанның табиғи ресурстарын ұзақ мерзімді пайдалану және атом энергетикасын дамыту тұрғысынан өзекті мәселе.
Алты учаске және жаңа Қызылту: Қазақстан уранды қайдан іздеп жатыр?
Қазір «Қазатомөнеркәсіп» жалпы аумағы 1 мың шаршы шақырымнан асатын алты учаскеде геологиялық барлау жұмыстарын жүргізіп жатыр.
Компанияның келесі жоспарында аумағы 124 шаршы шақырым болатын Қызылту перспективалы учаскесі тұр. Бұл аумақта барлау жұмыстары әлі басталған жоқ.
Әзірге сөз уран өндіру туралы емес, жер қойнауын зерттеу жөнінде болып отыр. Қызылтудағы болжамды уран қорының көлемі мен өнеркәсіптік игеру мерзімі ресми хабарламада көрсетілмеген.
Дегенмен геологиялық барлау жұмыстарының ауқымы кеңейіп келеді. Компанияның алдында минералдық-шикізат базасын дамытумен қатар мемлекеттік стратегиялық уран қорын қалыптастыру міндеті де тұр.
Бұған дейін Президент мұндай қор құру қажеттігін көтерген болатын. Біз «Балқаш» атом электр станциясын салу жоспары туралы материалда Қазақстанға болашақ қордың көлемі мен оны қалыптастыру тетігін айқындау не үшін қажет екенін жазған едік.
Үндістан мен Қытайға уран жеткізу: жаңа келісімшарттар жасалды
«Қазатомөнеркәсіп» халықаралық нарықтағы жұмысын да кеңейтіп жатыр.
2026 жылы ұлттық компания Үндістан мен Қытайдың ірі энергетикалық компанияларымен табиғи уран жеткізу бойынша жаңа келісімшарттарға қол қойды.
Алайда сатып алушылардың нақты атауы, келісімдердің құны, жеткізілетін уран көлемі мен мерзімі Ақорданың хабарламасында көрсетілмеген.
Экспортпен айналысатын компания үшін сатып алушылар қатарын көбейтудің экономикалық мәні бар. Бірнеше нарықта қатар жұмыс істеу жекелеген тапсырыс берушілерге тәуелділікті азайтып, коммерциялық тәуекелдерді бөлуге мүмкіндік береді.
Қытай бағыты бұған дейін де компания акционерлерінің шешімдеріне байланысты назар аудартқан еді.
Біз «Қазатомөнеркәсіп» акционерлерінің шешімдері туралы жазғанымыздай, 2026 жылғы 7 қазанда олар Қытайдың State Nuclear Uranium Resource Development Company Limited компаниясымен споттық келісімшартты мақұлдаған. Ал ресейлік Uranium One Group компаниясымен ұсынылған мәмілені қолдамаған.
Юсупов Президентке баяндаған жаңа келісімшарттардың осы шешімдерге қатысы бар-жоғы әзірге белгісіз.
«Қазатомөнеркәсіп» сирек жер металдарын өндіру технологияларын жетілдіреді
Кездесуде минералдық шикізатты өңдеу мәселесі де қаралды.
Мейіржан Юсупов Президентке уран өндірісінің тиімділігін арттыру және сирек кездесетін әрі сирек жер металдарын ілеспе өндіру технологияларын жетілдіру бағытындағы ғылыми зерттеулер туралы мәлімет берді.
Ілеспе өндіру дегеніміз – негізгі шикізатты өңдеу барысында оның құрамындағы қосымша пайдалы компоненттерді бөліп алу.
Компания үшін мұндай зерттеулердің экономикалық маңызы болуы мүмкін. Өндірілетін шикізаттан қосымша өнім алу мүмкіндігі өндірістің жаңа бағыттарын қарастыруға жол ашады.
Алайда сирек жер металдарын өндіретін жаңа өнеркәсіптік нысандардың іске қосылуы немесе өндіріс көлемі жөнінде нақты ақпарат жарияланған жоқ.
Бұл жұмыстар компанияның ұзақ мерзімді даму жоспарымен байланысты. «Қазатомөнеркәсіп» 2025–2034 жылдарға арналған стратегиясын іске асыруды жалғастырып жатыр. Оның ішінде ядролық отын цикліне қатысты бағыттар да бар.
Денсаулық сақтау, білім беру және спортқа 13 млрд теңгеден астам қаржы бөлінді
Кездесуде өндіріс пен экспорттан бөлек, әлеуметтік жобалар да талқыланды.
Компанияның мәліметінше, 2026 жылы «Қазатомөнеркәсіп» әлеуметтік инфрақұрылымды дамытуға 13 млрд теңгеден астам қаражат бөлген.
Қаржы үш негізгі бағыттағы жобаларға арналған:
- денсаулық сақтау;
- білім беру;
- спорт.
Бұл қаражат Президенттің тапсырмасымен жүзеге асырылып жатқан әлеуметтік және инфрақұрылымдық нысандар салу жөніндегі ауқымды бағдарлама аясында бөлінген.
Дегенмен нақты қандай нысандар салынатыны, олардың қай өңірлерде орналасатыны және құрылыстың қашан аяқталатыны ресми хабарламада нақтыланбаған.
Тоқаев уран қорын ұлғайту және халықаралық ынтымақтастықты кеңейту жөнінде тапсырма берді
Кездесу қорытындысында Қасым-Жомарт Тоқаев ресурстық базаны одан әрі дамыту, халықаралық ынтымақтастықты кеңейту және әлеуметтік бастамаларды жүзеге асыру бойынша бірқатар тапсырма берді.
Әзірге мемлекеттік стратегиялық уран қорының нақты параметрлері белгісіз. Оның көлемі қанша болатыны, қалыптастыруға қанша қаржы жұмсалатыны және қордың қашан құрылатыны жарияланған жоқ.
Бұған дейін біз Қазақстанның уран саласындағы геологиялық барлау жобаларын кеңейту жоспарлары туралы да жазған едік.
Енді бұл жұмыстардың тағы бір нақты міндеті бар: стратегиялық қор үшін қажетті ресурстық базаны дайындау.
Қазіргі белгілі көрсеткіштер мынадай: жалпы аумағы 1 мың шаршы шақырымнан асатын алты учаскеде барлау жүріп жатыр, ал 124 шаршы шақырымдық Қызылту учаскесінде зерттеу жұмыстарын бастау жоспарланған.
