Бір автожүріс, екі қомақты келісімшарт. Санжар Бокаевтың қылмыстық ісі бойынша сотта халықаралық автожүрісті ұйымдастыруға бөлінген миллиондаған теңгенің қалай жұмсалғанына қатысты жаңа мәліметтер айтылды. Куәгер барлық жұмысты өз компаниясы атқарғанын, ал Бокаевтың жиеніне тиесілі фирма ондаған миллион теңге алғанымен, ұйымдастыруға қатыспағанын мәлімдеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сот отырысында «We Can» ЖШС директоры Жұлдыз Артықбаева жауап берді. Ол өз сөзін қаржылық құжаттармен, банк аударымдарымен және төлем түбіртектерімен растауға тырысты.
Істің негізгі мәні екі мердігерге байланысты. «We Can» компаниясы Қорғастан Ақтөбеге дейінгі автожүрісті ұйымдастыру үшін 38 миллион теңгеге келісімшарт жасасқан. Ал «BM Trust» компаниясына дәл осы жоба аясында 40 миллион теңгеден астам қаржы бөлінген.
Сот материалдарында екінші компанияға төленген қаражаттың көлемі 47 миллион теңге шамасында екені айтылады.
Алайда Артықбаеваның мәлімдеуінше, ол екінші келісімшарттың бар екенін тек сотта білген.
«BM Trust» 47 миллион теңге алған: барлық жұмысты кім атқарды?
Прокурор Артықбаеваға «BM Trust» компаниясымен жасалған келісімшартты көрсеткенде, куәгер бұл құжатты алғаш рет көріп тұрғанын айтты.
Оның сөзінше, халықаралық автожүрістің Қазақстан аумағындағы барлық ұйымдастыру жұмысы «We Can» компаниясының мойнында болған.
Артықбаева өңірлік менеджерлерді жалдаған, қонақүйлерге тапсырыс берген, қатысушылардың тамағын, көліктердің жанармайын және жуу қызметін төлеген.
Автокеруенге қатысушылардың киім-кешегі де оның компаниясы арқылы алынған. Куртка, шалбар, футболка, кепка, тіпті спорттық аяқкиімге дейін сатып алынған.
Бұған қоса, көліктерге жапсырылатын белгілердің дизайнын әзірлеу, дыбыс аппаратурасын жалға алу, аудармашыларды тарту және техникалық жабдықтарды жеткізу де «We Can» есебінен жүргізілген.
Куәгер әрбір шығынды егжей-тегжейлі түсіндірді. Қаржылық құжаттардың арасында ауызсу, қағаз сүлгі және темекі сатып алуға жұмсалған қаражат та көрсетілген.
Артықбаеваның айтуынша, 38 миллион теңге бүкіл бағытты ұйымдастыруға толық жеткен.
Ендеше, сол іс-шара үшін екінші компанияға ондаған миллион теңге не себепті төленді? Бұл сұраққа сот жауап іздеп жатыр.
Жедел жәрдем мен бейнероликтерге қатысты Бокаевтың уәжі
Сотта Бокаевтың бұған дейін айтқан түсініктемелеріне қайшы келетін екі жайт қозғалды.
Біріншісі автожүріске медициналық көмек көрсету қызметіне қатысты.
Бұған дейін Бокаев «BM Trust» компаниясы жедел жәрдем көліктерін жалдауға қомақты қаражат жұмсағанын мәлімдеген.
Артықбаева мұнымен келіспеді.
Куәгердің айтуынша, жедел жәрдем көліктерін өзі ұйымдастырып, ақысын «We Can» компаниясы төлеген. Ол бұл шығындарды растайтын құжаттарды да ұсынған.
Екінші мәселе автожүріс туралы деректі фильм түсіруге байланысты болды.
Бұған дейін Бокаев басқа мердігер Жармұхамед Сұлтановтан қолма-қол алған 12,3 миллион теңгені деректі фильм түсіруге жұмсамақ болғанын айтқан.
Ал Артықбаеваның сөзінше, ешқандай деректі фильм түсірілмеген. Оның компаниясы небәрі үш қысқаметражды бейнероликке тапсырыс беріп, ақысын төлеген.
Аталған мәліметтер сот үшін маңызды. Өйткені олар келісімшарттарда көрсетілген қызметтердің шын мәнінде орындалғанын және қаражаттың қандай мақсатқа жұмсалғанын тексеруге мүмкіндік береді.
Дегенмен куәгердің мәлімдемелері Бокаевтың кінәсін өздігінен дәлелдемейді. Құжаттар мен тараптардың уәждеріне құқықтық бағаны сот береді.
Бокаев We Can компаниясын құруға қалай қатысқан?
Жұлдыз Артықбаева сотта өз компаниясының қалай құрылғанын да баяндады.
Оның айтуынша, «We Can» тіркелгенге дейін ол «BM Trust» компаниясында қызметкер ретінде тіркелген.
Бұл жұмысқа оны Санжар Бокаев орналастырған.
Алайда Артықбаева компания кеңсесіне бірде-бір рет бармағанын айтты. Ай сайынғы 150 мың теңге жалақысын Бокаевтың өзінен қолма-қол алып отырған.
Кейін, куәгердің мәлімдеуінше, Бокаев оған жеке агенттік ашуды ұсынған.
Жаңа компания «ҚазТрансГаз» тендерлеріне қатысу үшін қажет болған. Тіпті ЖШС-ні тіркейтін мекенжайды да Бокаев бергенін айтты.
Автожүріс аяқталған соң орындалған жұмыстар актісін де Артықбаева Бокаевтың өзіне апарып тапсырған.
Бұл мәліметтер мердігер компаниялардың қалай таңдалғанына қатысты сауалдарды күшейтеді.
Себебі бір жобаны ұйымдастыруға тартылған екі фирманың да Бокаевпен байланысы болғаны туралы сотта бірнеше куәгер жауап берген.
Бокаевтың жиеніне кеткен шығынды да We Can өтеген
Артықбаева «BM Trust» компаниясының басшысы Мәдиар Қалменов пен Бокаевтың бұрынғы қызметкері Жанболат Маратовтың автожүрістегі рөліне де тоқталды.
Оның айтуынша, екеуі автокеруен құрамында болғанымен, Қазақстандағы ұйымдастыру жұмыстарына қатыспаған.
Керісінше, Артықбаева Қытай аумағында жүрген қазақстандық автокеруенге байланысты Қалменов жұмсаған шығынды өз компаниясының бюджетінен өтегенін мәлімдеді.
Ол Қалменовтың банк картасына бір миллион теңгеден астам ақша аударған.
Ресейдегі жобаға қатысты жағдай да осыған ұқсас болған.
Куәгер қазақстандық делегацияның Ресей аумағында тұру шығындарын өтеу үшін Жанболат Маратовқа ақша жібергенін айтты.
Оның сөзінше, бұл аударымдар Бокаевтың тікелей тапсырмасымен жасалған.
Ал «BM Trust» компаниясынан Артықбаеваның өзі бір теңге де алмаған.
Куәгер екінші мердігердің сметасында көрсетілген жұмыстардың бір бөлігін шын мәнінде «We Can» орындағанын, қалған қызметтердің кейбірі мүлде жүзеге аспағанын мәлімдеді.
Артықбаеваның жеке картасына 9 миллион теңгеден астам ақша түскен
Соттағы жауап алу халықаралық автожүріспен ғана шектелген жоқ.
Артықбаева Бокаевтың өтініші бойынша өз банк картасы арқылы жүргізілген өзге де қаржылық операциялар туралы айтты.
Олардың бірі «Art romance» жиһаз компаниясына қатысты.
Куәгердің сөзінше, Бокаев осы компания үшін төленетін ақшаны оның жеке картасына қабылдауды сұраған.
Нәтижесінде картаға 9 миллион теңгеден астам қаражат түскен.
Артықбаева бұл ақшаны сол күні немесе келесі күні қолма-қол шешіп, Бокаевқа беріп отырғанын мәлімдеді.
Тағы бір эпизод «Kun-Arai» компаниясына байланысты.
Іс материалдарында аталған компания Бокаевтың анасына тиесілі екені көрсетілген.
Артықбаеваның айтуынша, ол Бокаевтың нұсқауымен бұл компанияға ақпараттық стендтер үшін ақша аударған.
Бұдан бөлек, автожүріс аяқталған соң «BM Trust» шотынан оның атына 1,5 миллион теңге түскен.
Куәгер бұл қаражатты да Бокаевтың өтініші бойынша қолма-қол шешіп, өзіне бергенін айтты.
Мұндай операциялардың сот үшін маңызы бар. Өйткені олар мердігер компаниялардан жеке тұлғаларға және өзара байланысты кәсіпорындарға ақша қалай аударылғанын анықтауға мүмкіндік береді.
Алайда банк аударымдарының болуы қаражаттың заңсыз жолмен алынғанын автоматты түрде білдірмейді. Оның шығу тегі мен нақты мақсаты сотта анықталуы тиіс.
Миллиондар туралы жауаптан кейін адвокаттар iPhone 11-ді сұрады
Артықбаеваның жауабынан кейін Бокаевтың адвокаттары судьядан үзіліс сұрады.
Отырыс қайта басталғанда қорғаушылар куәгерге автожүрісті ұйымдастырудың жекелеген мәселелері бойынша сұрақтар қойды.
Соның бірі Шымкенттегі мейрамхана әкімшісінің аты-жөніне қатысты болды.
Тағы бір сұрақ тергеу барысында Артықбаеваның өзінен алынған iPhone 11 телефоны туралы қойылды.
Адвокат Алма Мусина бұл құрылғыда «BM Trust» компаниясына қатысты материалдар болуы мүмкін екенін айтты.
Артықбаева телефонның автожүріске еш қатысы жоқ деп жауап берді.
Оның түсіндіруінше, іс-шара өткен кезде iPhone 11 моделі әлі шығарылмаған. Ол бұл телефонды автожүрістен кейін екі жылдан соң ғана сатып алған.
Халықаралық автожүріс 2018 жылы ұйымдастырылған, ал iPhone 11 сатылымға 2019 жылдың қыркүйегінде шыққан.
Дегенмен тәркіленген телефонда іске қатысты ақпараттың бар-жоғын анықтау бөлек тексеруді қажет етеді.
Бокаев ісінде 47 миллион теңгеге қатысты қандай сұрақ ашық қалды?
Артықбаеваның соттағы жауабы халықаралық автожүріске жұмсалған қаражатты тексеруге жаңа мәліметтер қосты.
Ол қонақүйден бастап жанармайға, медициналық қызметтен бастап қатысушылардың киіміне дейінгі шығындарды өзі төлегенін мәлімдеп отыр.
Ал екінші мердігердің нақты қандай қызмет көрсеткені әлі де сот талқылауының өзегінде тұр.
Айыптау тарапының нұсқасы бойынша, кәсіподақ қаржысының бір бөлігі мердігерлік келісімшарттар арқылы заңсыз шығарылуы мүмкін.
Сотқа енді екі компанияның келісімшарттарын, орындалған жұмыстар актілерін, қаржылық құжаттарын және куәгерлердің жауаптарын өзара салыстырып, нақты қандай қызмет көрсетілгенін анықтау қажет.
Санжар Бокаев пен іс бойынша басқа айыпталушылардың кінәсі заңды күшіне енген сот үкімімен дәлелденген жоқ. Оларға қатысты кінәсіздік презумпциясы сақталады.
Бұл ретте ең өзекті сауалдың бірі жауапсыз қалып отыр: егер халықаралық автожүрістің Қазақстандағы барлық жұмысын «We Can» атқарған болса, «BM Trust» компаниясына 47 миллион теңге қандай қызмет үшін төленген?
Бұған дейінгі сот отырыстарында да екі мердігердің таңдалуы, келісімшарттардың бекітілуі және кәсіподақ қаражатының жұмсалу тәртібі қаралған болатын. Жаңа куәгердің жауабы енді осы төлемдердің нақты негізін анықтауға бағытталған.
