Қазақстан электр энергетикасын жаңғыртуды жеделдетеді. 2029 жылға қарай елде электр энергиясын тұтынудан артық өндіруге қол жеткізу міндеті қойылған. Осы мақсатта жаңа электр стансаларын салу, ұлттық желілердің өткізу қабілетін арттыру және жасанды интеллектіні енгізу жоспарланып отыр. Негізгі жобалар Премьер-министр Олжас Бектенов өткізген кеңесте қаралды. Бұған дейін Үкіметтің KEGOC-тың ұлттық электр желісін дамыту жөніндегі жоспарлары туралы ресми ақпаратында да осы бағыттағы жұмыстар баяндалған болатын, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кеңесте «Самұрық-Қазына» қорының энергетикалық жобалары, Оңтүстік пен Батыс Қазақстандағы электр желілерін күшейту, жаңа генерация қуаттарын іске қосу және энергетикалық жүйені цифрландыру мәселелері талқыланды.
Үкімет басшысы экономиканың өсуі, жаңа өндірістер мен цифрлық инфрақұрылымның дамуы электр энергиясына сұранысты арттыратынын атап өтті.
«Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев Қазақстан халқына Жолдауында 2027 жылды Жалпыұлттық ауқымды құрылыс жылы деп жариялады. Экономиканың өсуі, жаңа өнеркәсіптік жобаларды жүзеге асыру және цифрлық инфрақұрылымды жедел дамыту аясында энергия жүйесіне жүктеме айтарлықтай арта түседі. Мемлекет басшысының 2029 жылға қарай қуат көзін артығымен өндіретіндей деңгейге қол жеткізу міндеті үш бағыттың, атап айтқанда генерация қуаттарын арттыру мен электр желілерін дамыту және тұтыну көлемінің өсуін толық үйлеструді талап етеді».
Оңтүстіктегі электр желісінің қуаты 440 МВт-қа артады
«KEGOC» АҚ басқарма төрағасы Нәби Айтжанов ұлттық электр желісін дамытуға арналған инвестициялық жобалардың орындалу барысын таныстырды.
Маңызды жобалардың бірі – Қазақстанның Бірыңғай электр энергетикалық жүйесінің оңтүстік аймағындағы электр желісін күшейту.
Жоба аясында Алматы – Жамбыл – Шымкент бағытындағы электр энергиясын жеткізу желісінің өткізу қабілеті 440 МВт-қа ұлғаяды.
Жаңғыртылған инфрақұрылымды 2027 жылдың шілдесінде пайдалануға беру жоспарланған.
Бұл оңтүстік өңірлерді электрмен жабдықтау сенімділігін арттыруға және жаңартылатын энергия көздерін жүйеге қосуға қосымша мүмкіндік береді.
Желінің өткізу қабілетін ұлғайту жаңа электр стансасын салумен бірдей емес. Мұндай жоба қолданыстағы және жаңадан іске қосылатын генерация қуаттарының энергиясын тұтынушыларға жеткізу мүмкіндігін кеңейтеді.
Батыс Қазақстан бірыңғай энергожүйеге қосылады
Екінші ірі жоба – Батыс Қазақстанның энергетикалық жүйесін елдің Бірыңғай электр энергетикалық жүйесімен біріктіру.
Оның негізгі мақсаты – батыс өңірдің электрмен жабдықтау сенімділігін арттыру және өңіраралық энергетикалық байланысты күшейту.
Жоба аясында өткізу қабілетін 500 МВт-қа дейін ұлғайту көзделген.
Бұл Атырау және Ақтөбе облыстарындағы электр стансаларының өндіру қуатын тиімді пайдалануға, сондай-ақ Ақтөбе энергия торабына түсетін жүктемені азайтуға мүмкіндік береді.
Бірінші кезеңді 2027 жылдың желтоқсанында аяқтау жоспарланып отыр.
Ал 2035 жылы жобаның екінші кезеңін жүзеге асыру көзделген. Соның нәтижесінде жоғары вольтты электр желілерін өзара айналдыра байланыстыру жұмыстары аяқталуы тиіс.
Мұндай құрылым электр энергиясын әртүрлі бағыт арқылы жеткізу мүмкіндігін кеңейтіп, энергетикалық жүйенің орнықтылығын күшейтуге бағытталған.
Алматы облысы мен Жетісуда жаңа электр желілері дамытылады
Кеңесте Алматы және Жетісу облыстарының электр желілерін дамыту жоспарлары да ұсынылды.
Бұл өңірлерде гидроэнергетика мен жаңартылатын энергия көздерін дамытуға қажетті инфрақұрылым қалыптастыру көзделіп отыр.
Жаңа электр стансаларын салу үшін тек генерация нысанының өзі жеткіліксіз. Өндірілген электр энергиясын жалпы жүйеге қабылдап, тұтынушыларға жеткізетін желілер де қажет.
Сондықтан желілік инфрақұрылымды дамыту жаңа гидроэлектр стансалары мен басқа да жаңартылатын энергия жобаларын іске асырудың маңызды шарттарының бірі болып саналады.
Алматы, Семей және Көкшетаудағы энергетикалық жобалар қаралды
«Самұрық-Энерго» АҚ басқарма төрағасы Аңсар Айдаров жаңа генерация қуаттарын салу және қолданыстағы энергетикалық нысандарды жаңғырту барысы туралы баяндады.
Кеңесте бірқатар ірі жоба қаралды:
- Алматы ЖЭО-2-ні жаңғырту.
- Алматы ЖЭО-3-ті реконструкциялау.
- Көкшетауда жаңа жылу электр орталығын салу.
- Семейде жылу электр орталығын салу.
- Екібастұз ГРЭС-2-ні кеңейту.
- Қызылорда және Түркістан облыстарында бу-газ қондырғыларын салу.
- Энергия жинақтау жүйелері бар жаңартылатын энергия көздерін дамыту.
- Гидрогенерация жобаларын жүзеге асыру.
Премьер-министр жаңа қуаттарды салу мен пайдалануға беру мерзімдерін қатаң сақтауға ерекше назар аударды.
Бұл жобалар Қазақстанның электр энергиясына өсіп келе жатқан сұранысын қамтамасыз етуге бағытталған. Алайда олардың әрқайсысының іске асырылу кезеңі мен пайдалануға берілу мерзімі әртүрлі.
Жасанды интеллект жылына 5,5 млрд теңге үнемдеуге мүмкіндік береді
Кеңестің маңызды тақырыптарының бірі – электр энергетикасына цифрлық технологиялар мен жасанды интеллектіні енгізу.
KEGOC мәліметінше, цифрлық шешімдер мен ЖИ электр энергиясының ағынын оңтайландыру және желілердегі шығындарды азайту есебінен жыл сайын 5,5 млрд теңге көлемінде қаржылық әсер қамтамасыз етеді.
Бұл компанияның EBITDA көрсеткішінің шамамен 3%-ына тең.
Бұған қоса, электр стансаларын жиілік пен белсенді қуатты автоматты реттеу жүйесіне қосу жыл сайын шамамен 4 млрд теңге қосымша үнемдеуге мүмкіндік береді.
Осы екі бағыт бойынша көрсетілген жылдық қаржылық әсердің жиынтық көлемі 9,5 млрд теңгеге жетеді.
Бұл көрсеткіш электр энергиясын өндірудің ұлғаюын емес, жүйені басқару тиімділігі мен шығындарды азайтудан алынатын экономикалық нәтижені сипаттайды.
AI-KEGOC 21 энергия торабы мен 169 ЖЭК нысанын бақылайды
Премьер-министр KEGOC алаңында Ұлттық электр желісін күзгі-қысқы кезеңге дайындау жұмыстарымен танысты.
Ұлттық диспетчерлік орталықта елдің энергетикалық жүйесін басқару және цифрлық технологияларды пайдалану мүмкіндіктері көрсетілді.
Орталықта электр энергиясын өндіру мен тұтыну теңгерімі бақыланады. Сондай-ақ KEGOC-тың барлық 83 қосалқы стансасының жабдықтарын басқару жүзеге асырылады.
Жүйеде 50 мыңнан астам көрсеткіш жаңартылып отырады. Бұл энергетикалық жүйедегі өзгерістерді жедел анықтап, төтенше жағдайларға уақытылы әрекет етуге мүмкіндік береді.
AI-KEGOC интеллектуалды платформасы 21 энергия торабы және жаңартылатын энергия көздерінің 169 нысаны бойынша электр энергиясын өндіру мен тұтыну көлемін бір тәулік бұрын болжайды.
Мұндай болжамдар диспетчерлерге жүйедегі ықтимал жүктемені алдын ала бағалауға және генерация мен тұтыну арасындағы теңгерімді басқаруға көмектеседі.
Энергожүйедегі қауіпті жағдайлардың 95%-ы жарықты өшірмей шешілген
Жыл басынан бері «Солтүстік – Оңтүстік» транзиттік желісінде жүктеменің күрт артуына байланысты 70-тен астам жағдай тіркелген.
KEGOC деректері бойынша, олардың 95%-ы тұрғындарды электр энергиясынан ажыратпай-ақ реттелген.
Бұл энергетикалық жүйені жедел бақылау мен диспетчерлік басқарудың маңызын көрсетеді.
Электр желілеріндегі жүктеменің күрт өзгеруі жүйенің тұрақтылығына әсер етуі мүмкін. Сондықтан мұндай жағдайларды ерте анықтау және реттеу тұтынушыларды үздіксіз электрмен қамтамасыз ету үшін маңызды.
Жаңа электр желісін салмай-ақ 250 МВт қосымша мүмкіндік ашылды
Цифрлық технологияларды қолданудың тағы бір нәтижесі – «Солтүстік – Оңтүстік» негізгі энергетикалық көпірінің өткізу қабілетін арттыру.
Синхрофазорлық өлшеулерге негізделген мониторинг және басқару жүйелері желінің өткізу қабілетін 250 МВт-қа ұлғайтуға мүмкіндік берген.
KEGOC мәліметінше, бұл көлем тұтас бір қаланың электр энергиясын тұтынуымен шамалас.
Ең маңыздысы – нәтижеге жаңа энергетикалық нысандар салуға қосымша шығын жұмсамай қол жеткізілген.
Сонымен қатар электр энергиясының шығындары азайтылған.
Бұл қолданыстағы инфрақұрылымның тиімділігін цифрлық басқару арқылы арттыруға болатынын көрсетеді.
Үкімет энергетикалық теңгерімді 2027 жылдың қыркүйегіне дейін жаңартуды тапсырды
Кеңес қорытындысында Олжас Бектенов ұлттық электр желісін дамыту қарқыны электр энергиясын тұтынудың өсуінен озық болуы керектігін атап өтті.
Энергетика министрлігіне мүдделі мемлекеттік органдармен және ұйымдармен бірлесіп, 2027 жылдың қыркүйегіне дейін Қазақстанның энергетикалық теңгерімін өзектендіру тапсырылды.
Бұл жұмыс электр энергиясына алдағы сұранысты, жаңа өндіріс орындарының қажеттіліктерін және жоспарланған генерация қуаттарын өзара үйлестіруге бағытталған.
Сонымен бірге Үкімет электр энергетикасы саласындағы инвестициялық жобалардың уақытылы орындалуын бақылауды күшейтуді тапсырды.
Қазақстан үшін басты міндет – электр стансаларын салу мен желілерді дамыту жұмыстарын қатар жүргізу. Өйткені жаңа генерация қуаттары іске қосылғанымен, оларды тұтынушыларға жеткізетін инфрақұрылым жеткіліксіз болса, энергетикалық жүйенің мүмкіндіктері шектеледі.
Бұған дейін біз Қазақстандағы энергия тапшылығын жоюға бағытталған жаңа генерация жобалары мен электр желілерін дамыту жоспарлары туралы Үкімет жариялаған мәліметтерді де назарға алған болатынбыз. Қазіргі кеңесте осы міндеттерді орындау мерзімдері мен бақылау тетіктеріне басымдық берілді.
