Қазақстанда жаттықтырушылардың жалақысы өсіп жатыр. Алайда лауазымдық айлықақыға қосылатын 30 пайыздық үстемеақы барлық маманға бірдей берілмейді. Қосымша төлем алу үшін жаттықтырушылар біліктілігін растап, спорттық даярлықтың ұлттық стандарттарына сай жұмыс істеуі тиіс, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Туризм және спорт министрлігінің мәліметінше, 2026 жылдың басынан бері әрбір үшінші жаттықтырушының жалақысы 30 пайызға өскен. Ал балалар мен жасөспірімдер спортын дамытуға алдағы жылдарға ондаған миллиард теңге қарастырылған.
Жалақысына 30% үстемеақыны кімдер алады?
Елімізде жаттықтырушылардың еңбекақысын төлеу жүйесіне өзгерістер енгізіліп жатыр. Енді қосымша төлем маманның кәсіби біліктілігіне тікелей байланысты болады.
Лауазымдық айлықақының 30 пайызы көлеміндегі үстемеақы балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерінде жұмыс істейтін, біліктілік тестілеуінен сәтті өткен және оқу-жаттығу процесін спорттық даярлықтың ұлттық стандарттарына сәйкес жүргізетін жаттықтырушы-оқытушыларға беріледі.
Үстемеақы 2026 жылғы 1 қаңтардан бастап қарастырылған. Тиісті өзгерістер мемлекеттік ұйымдар қызметкерлерінің еңбекақысын төлеу жүйесіне енгізілген.
Мұнда бір ерекшелік бар. 30 пайыздық өсім бүкіл жалақыға емес, қызметкердің лауазымдық айлықақысына есептеледі.
Қосымша төлем мөлшері жаттықтырушының нақты оқу жүктемесіне байланысты анықталады. Бірақ ол белгіленген нормативтік оқу жүктемесінен аспауға тиіс.
Демек, еңбек өтілінің болуы немесе біліктілікті арттыру курсынан өтуі ғана үстемеақы алуға жеткіліксіз. Маман кәсіби даярлық деңгейін тестілеу арқылы растауы қажет.
5863 жаттықтырушы оқудан өтті: бұл үстемеақы алуға жеткілікті ме?
Қазақстанда балалар мен жасөспірімдер спортында жұмыс істейтін мамандардың біліктілігін арттыру бағдарламасы жүзеге асырылып жатыр.
Республикалық дене шынықтыру және спорт оқу-әдістемелік және талдау орталығының дерегіне сәйкес, 2026 жылғы 9 ақпан мен 21 қыркүйек аралығында спорттың 42 түрі бойынша 21 біліктілікті арттыру курсы ұйымдастырылған.
Осы кезеңде 5863 жаттықтырушы-оқытушы білімін жетілдірген.
Оқу бағдарламалары бокс, дзюдо, футбол, волейбол, баскетбол, жүзу, жеңіл атлетика, ауыр атлетика, еркін және грек-рим күресі, гимнастика, семсерлесу және басқа да спорт түрлерін қамтыды.
Курстарда спортшыларды даярлаудың заманауи әдістемелері, әр спорт түрінің ерекшеліктері мен кәсіби талаптар ескерілген.
Қолданыстағы талаптарға сәйкес, жаттықтырушылар кемінде бес жылда бір рет біліктілігін арттыруы тиіс.
Алайда біліктілікті арттыру курсы мен біліктілік тестілеуі екі бөлек рәсім.
Курс маманның кәсіби білімін жаңартуға бағытталса, тестілеу оның белгіленген талаптарға сәйкестігін анықтайды.
Сондықтан оқудан өткен 5863 маманның барлығы бірдей 30 пайыздық үстемеақы алып отыр деген сөз емес.
Қазақстанда 15 мыңнан астам жаттықтырушы жұмыс істейді
Елімізде 526 балалар мен жасөспірімдер спорт мектебі бар. Бұл мекемелерде 15 мыңнан астам жаттықтырушы-оқытушы еңбек етеді.
Туризм және спорт министрлігінің жоспарына сәйкес, жыл сайын жаттықтырушылар құрамының 30 пайыздан астамы біліктілік тестілеуінен өтеді.
Бұл жұмысты Республикалық дене шынықтыру және спорт оқу-әдістемелік және талдау орталығы ұйымдастырады.
Мұндай тәсіл қосымша төлем алуға үміткер мамандар санын кезең-кезеңімен арттыруға мүмкіндік береді.
Дегенмен тестілеуге қатысу жалақы міндетті түрде өседі дегенді білдірмейді. Үстемеақы алу үшін сынақтан сәтті өтіп, оқу-жаттығу процесін ұлттық стандарттарға сай жүргізу қажет.
Бұл өзгеріс жаттықтырушылардың кәсіби даярлығы мен еңбекақысы арасындағы байланысты күшейтеді.
Балалар спортына 74 млрд теңге бөлінеді
Жаттықтырушылардың жалақысын көтерумен қатар, спорт мектептерін қаржыландыру тәртібі де өзгеріп жатыр.
2026–2028 жылдарға балалар мен жасөспірімдер спортын дамытуға 74 млрд теңге қарастырылған.
Оның 1,8 млрд теңгесін жаттықтырушы-оқытушыларға қосымша төлем жасауға бағыттау жоспарланып отыр.
Бұл мақсатқа жергілікті бюджеттерден қаржы бөлу мәселесін Республикалық бюджет комиссиясы қолдаған.
Қалған қаражат спорт мектептерінің материалдық-техникалық базасын нығайтуға, балалардың жарыстар мен оқу-жаттығу жиындарына қатысуына, спорттық киім мен құрал-жабдық сатып алуға және басқа да қажетті шығындарды өтеуге жұмсалады.
Қаржыландыру жүйесіндегі тағы бір өзгеріс балалар мен жасөспірімдер спорт мектептерін жан басына шаққандағы нормативтік қаржыландыруға көшіруге қатысты.
Бұл норма 2026 жылғы 16 наурыздағы №270-VIII заңда бекітілген.
Жаңа тәсіл бойынша спорт мектебіне бөлінетін қаражат тәрбиеленушілер саны мен бір балаға белгіленген шығын нормативі негізінде есептеледі.
Министрліктің дерегіне сәйкес, бір тәрбиеленушіні қаржыландыру нормативі жылына 415 мың теңгені құрайды. Бұл бұрынғы көрсеткіштен екі есеге жуық жоғары.
Спорт мектептері үшін мұндай өзгеріс бюджет қаражатын есептеудің жаңа тәртібін білдіреді. Ал қаржыландыру көлемін анықтауда спорттық даярлықпен қамтылған балалар саны негізгі көрсеткіштердің біріне айналады.
Қазақстанда 398 мыңнан астам бала спорт мектебіне барады
Еліміздегі балалар мен жасөспірімдер спорты жүздеген мың баланы қамтиды.
Ресми мәлімет бойынша, Қазақстандағы 526 спорт мектебінде 398 342 бала жаттығады. Спорт мектептеріне балалар бес жастан бастап қабылданады.
Бұл мекемелер спортшылардың бастапқы даярлығын қамтамасыз етіп қана қоймай, еліміздің болашақ спорт резервін қалыптастыруға қатысады.
Жан басына шаққандағы қаржыландыруға көшу спорт мектептерінің күнделікті жұмысына да қатысты.
Бөлінетін қаражат спорттық құрал-жабдық алуға, жарыстарға қатысуға, оқу-жаттығу жиындарын өткізуге және тәрбиеленушілердің даярлығын ұйымдастыруға жұмсалады.
Сонымен қатар балалармен тікелей жұмыс істейтін мамандарға қойылатын кәсіби талаптар күшейіп келеді.
Жаттықтырушылар үшін біліктілікті растау қосымша табыс алудың нақты шартына айналса, спорт мектептері үшін қаржыландырудың жаңа тәртібі енгізілуде.
Ендігі негізгі мәселе — елдегі 15 мыңнан астам жаттықтырушының қаншасы біліктілік сынағынан сәтті өтіп, 30 пайыздық үстемеақы ала алатыны.
Әзірге Туризм және спорт министрлігі әрбір үшінші жаттықтырушының жалақысы 30 пайызға өскенін хабарлады. Қалған мамандардың қосымша төлем алуы алдағы тестілеу нәтижелеріне байланысты болады.
Бұған дейін біз Қазақстанда кәсіби спорт клубтарын қаржыландырудан спорт резервін даярлауға басымдық беру мәселесі туралы жазған едік. Осы өзгерістер аясында спорт мектебінің бір тәрбиеленушісіне бөлінетін жылдық қаржы нормативі 233 мың теңгеден 415 мың теңгеге дейін ұлғайтылды.
