Тәжікстан Қазақстаннан бидай сатып алуды ұлғайтуға ниетті. Екі елдің ауыл шаруашылығы министрлері 100 мың тонна бидай жеткізу жөніндегі келісімшартты және астық экспортын одан әрі кеңейту мүмкіндігін талқылады. Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің хабарлауынша, келіссөздер Тәжікстан Президенті Эмомали Рахмонның Қазақстанға ресми сапары аясында өтті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қазақстанның ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров пен тәжікстандық әріптесі Құрбон Хакимзода астық саудасымен қатар, дайын азық-түлік экспортын ұлғайтуға және агроөнеркәсіп саласындағы бірлескен жобаларды дамытуға назар аударды.
100 мың тонна бидай: тараптар нені талқылады?
Кездесудің негізгі тақырыбының бірі – Қазақстан астығын Тәжікстан нарығына жеткізу көлемін арттыру.
Атап айтқанда, «Азық-түлік келісімшарт корпорациясы» ұлттық компаниясы мен Тәжікстанның Мемлекеттік материалдық резервтер агенттігі арасындағы 100 мың тонна бидай жеткізу туралы келісімшарт аясындағы ынтымақтастық қаралды.
Министрлер Тәжікстан нарығының сұранысы мен қажеттілігін ескере отырып, бидай жеткізілімін одан әрі ұлғайтуға ықпал ету жөнінде уағдаласты.
Бұл жерде маңызды айырмашылық бар: 100 мың тонна – бұрын жасалған келісімшартта көрсетілген көлем. Ал жеткізілімді одан әрі арттыру әзірге тараптардың ниеті ретінде айтылып отыр. Қосымша сатып алынатын астықтың нақты көлемі мен мерзімі жарияланған жоқ.
Қазақстан үшін мұндай ынтымақтастық отандық астық өндірушілердің өткізу нарығын кеңейтуге мүмкіндік береді. Алайда экспорттың нақты өсімі болашақ тапсырыстарға, келісімшарттардың орындалуына және логистикалық жағдайларға байланысты болады.
Аграрлық сауда 600 млн долларға жетті
Тәжікстан Қазақстанның Орталық Азиядағы маңызды сауда серіктестерінің бірі болып саналады.
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, 2025 жылы екі ел арасындағы ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасы 11%-ға өсіп, 600 млн АҚШ долларына жеткен.
Бұл көрсеткіш Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы жалпы тауар айналымының жартысына жуығын құрайды. Демек, аграрлық сектор екіжақты экономикалық қатынастарда айтарлықтай орын алады.
Министрлер алдағы уақытта ауыл шаруашылығы өнімдерін өңдеудің толық өндірістік тізбегін қалыптастыру мүмкіндіктерін де қарастырды.
Қазақстан шикізатпен шектелмей, дайын өнім экспортын арттырмақ
Келіссөздер барысында тараптар ауыл шаруашылығы шикізатымен қатар, өңделген өнімдер мен дайын азық-түлік тауарларының өзара жеткізілімін көбейтуге қызығушылық танытты.
Негізгі мақсат – екіжақты саудада қосылған құны жоғары өнімдердің үлесін арттыру.
Қазақстан үшін бұл астық пен басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерін тек шикізат түрінде сатумен шектелмей, оларды ел ішінде өңдеу мүмкіндіктерін кеңейтуді білдіреді.
Мұндай бағыт отандық өңдеу кәсіпорындарына қосымша өткізу нарығын ашуы мүмкін. Дегенмен нақты өндірістік жобалар, инвестиция көлемі мен жаңа кәсіпорындардың іске қосылу мерзімдері әзірге нақтыланбаған.
2027–2028 жылдарға арналған Жол картасы әзірленбек
Екі ел ауыл шаруашылығы саласындағы ынтымақтастықты жүйелі түрде дамыту үшін 2027–2028 жылдарға арналған Жол картасын іске асыруды көздеп отыр.
Құжат аясында бірнеше бағыт бойынша бірлескен жұмыс жүргізу жоспарланған:
- Ауыл шаруашылығы өнімдерінің өзара саудасын кеңейту.
- Өсімдік шаруашылығы мен тұқым өндірісін дамыту.
- Селекция саласындағы ынтымақтастықты күшейту.
- Мал шаруашылығының өнімділігін арттыру.
- Ветеринариялық және фитосанитариялық қауіпсіздікті қамтамасыз ету.
Бұл бағыттар ауыл шаруашылығы өнімдерінің сапасын жақсартуға, өндірістік тәжірибе алмасуға және екі ел арасындағы сауда байланыстарын кеңейтуге арналған.
Тәжікстан делегациясына роботтандырылған сүт фермасы көрсетілді
Ресми кездесуден кейін Тәжікстан делегациясы Қазақстандағы ірі агроөнеркәсіп кәсіпорындарының бірі – «Родина» агрофирмасының жұмысымен танысты.
Кәсіпорында егін өсіру, мал азығын дайындау, мал шаруашылығы, сүт өндіру және оны өңдеу бір өндірістік жүйеге біріктірілген.
Құрбон Хакимзода бастаған делегацияға шаруашылықтың өндірістік мүмкіндіктері, заманауи технологиялары және әлеуметтік инфрақұрылымы таныстырылды.
Қонақтардың ерекше назарын шведтік DeLaval компаниясының роботтандырылған сауу каруселімен жабдықталған тауарлы сүт фермасы аударды.
80 сиырды бір мезгілде сауатын технология
«Родина» агрофирмасындағы заманауи сүт кешені 2025 жылғы қаңтарда іске қосылған.
Оның басты ерекшелігі – өндірістік процестің жоғары деңгейде автоматтандырылуы.
Ферманың негізгі көрсеткіштері:
- 80 сиыр – қондырғының бір мезгілде қызмет көрсету мүмкіндігі.
- 2 мыңға дейін сиыр – бес сағат ішінде саууға болатын мал саны.
- 12 маман – кешеннің бір ауысымдағы жұмысын қамтамасыз ететін қызметкерлер саны.
Мұндай автоматтандыру еңбек ресурстарын тиімді пайдалануға, өндіріс шығындарын оңтайландыруға және сүт өндіру процесін тұрақты ұйымдастыруға мүмкіндік береді.
Тәжікстан делегациясы кәсіпорын қызметкерлері мен ауыл тұрғындарына арналған әлеуметтік нысандарды да аралап көрді.
Қазақстан үшін бұл келіссөздердің маңызы қандай?
Қазақстан мен Тәжікстан арасындағы аграрлық ынтымақтастық екі бағытта дамып келеді. Біріншісі – астық пен басқа да ауыл шаруашылығы өнімдерінің саудасын кеңейту. Екіншісі – өңдеу өнеркәсібі мен заманауи агротехнологиялар саласындағы тәжірибе алмасу.
100 мың тонна бидай жеткізу туралы келісімшарт осы ынтымақтастықтың нақты негіздерінің бірі болып отыр. Ал жеткізілімді ұлғайту және жаңа өндірістік тізбектер құру алдағы келіссөздер мен жобалардың нәтижесіне байланысты.
2027–2028 жылдарға арналған Жол картасы осы міндеттерді жүйелеуге бағытталмақ. Қазақстан үшін басты мүмкіндік – дәстүрлі астық экспортын сақтай отырып, өңделген ауыл шаруашылығы өнімдерінің сыртқы нарықтағы үлесін арттыру.
Бұған дейін біз Қазақстанның өңделген аграрлық өнім экспорты 3 млрд доллардан асқаны туралы жазған едік. 2026 жылдың алғашқы сегіз айында бұл көрсеткіш 3,04 млрд долларға жетіп, өткен жылдың сәйкес кезеңімен салыстырғанда 35,1%-ға өскен.
