Қазақстанда жасөспірімдер жасаған құқық бұзушылықтар 6,9%-ға азайды. Бұл – 2026 жылдың алғашқы тоғыз айының қорытындысы. Оң өзгеріс еліміздің бірнеше өңірінде тіркелген, деп хабарлайды Қазақстан Республикасының Оқу-ағарту министрлігі.
Ведомство Ішкі істер министрлігімен бірлесіп, балалар мен жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу жүйесін жетілдіруді жалғастырып жатыр. Негізгі назар заң бұзылғаннан кейін шара қолдануға ғана емес, оның алдын алуға және тәуекел тобындағы балаларға дер кезінде көмектесуге аударылған, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қай өңірлерде құқық бұзушылық азайды?
Министрліктің мәліметінше, кәмелетке толмағандар арасындағы құқық бұзушылықтардың төмендеуі бес облыста байқалған:
- Павлодар облысы;
- Шығыс Қазақстан облысы;
- Атырау облысы;
- Ақтөбе облысы;
- Жамбыл облысы.
Бұл өңірлерде оң динамика тіркелгенімен, министрлік әр облыс бойынша құқық бұзушылықтардың нақты саны мен төмендеу көрсеткішін жариялаған жоқ.
Жалпы республикалық көрсеткіштің 6,9%-ға азаюы – маңызды өзгеріс. Дегенмен құқық бұзушылықтардың алдын алу жұмыстарының нәтижесін бағалау үшін олардың себептері мен өңірлік ерекшеліктерін де ескеру қажет.
Мектептерде екі жаңа міндетті курс енгізілді
2026–2027 оқу жылынан бастап Қазақстан мектептерінде оқушылардың құқықтық сауаттылығын арттыруға бағытталған міндетті курстар енгізілді. Олар балалардың жас ерекшеліктеріне қарай екі бағытқа бөлінген.
5–7 сынып оқушылары «Конституция негіздері» курсын оқиды. Оның аясында балалар азаматтардың негізгі құқықтары мен міндеттері, заңның қоғамдағы рөлі және мемлекеттік институттардың қызметі туралы білім алады.
8–11 сынып оқушылары үшін «Заң мен тәртіп» курсы енгізілген. Бұл пән құқықтық сананы дамытуға, заңға қайшы әрекеттердің салдарын түсіндіруге және қабылдаған шешімдері үшін жеке жауапкершілікті қалыптастыруға бағытталған.
Жаңа курстардың басты мақсаты – оқушыларға заң талаптарын түсіндіріп қана қоймай, күнделікті өмірде құқықтық нормаларды сақтаудың маңызын ұғындыру.
Тәуекел тобындағы балаларға ерекше назар аударылады
Оқу-ағарту министрлігі құқық бұзушылықтардың алдын алуда әр баланың жеке жағдайын ескеруге басымдық беріп отыр.
Профилактикалық жұмыстың негізгі бағыттары:
- Құқыққа қайшы мінез-құлықтың алдын алу;
- Қауіп-қатерлерді ерте кезеңде анықтау;
- Жасөспірімдерге жеке қажеттіліктеріне сәйкес қолдау көрсету;
- Оқушылардың құқықтық мәдениеті мен азаматтық жауапкершілігін қалыптастыру.
Бұл тәсілдің ерекшелігі – барлық жасөспірімге бірдей шара қолданудың орнына, олардың нақты қажеттіліктеріне қарай көмек ұйымдастыру.
Министрлік өңірлердегі жұмысты тексеріп жатыр
Оқу-ағарту министрлігі өңірлерге барып, профилактикалық жұмыстың қалай ұйымдастырылғанына мониторинг жүргізуде.
Тексеру барысында құқық бұзушылықтардың алдын алу жүйесіндегі кемшіліктер анықталып, жұмысты күшейту қажет бағыттар белгіленеді. Бұл білім беру ұйымдары мен жауапты мемлекеттік органдардың өзара іс-қимылын жетілдіруге мүмкіндік береді.
Министрлік пен Ішкі істер министрлігінің бірлескен жұмысы жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтарға ықпал ететін жағдайларды ерте анықтауға бағытталған.
2030 жылға дейін қандай жұмыстар жүргізіледі?
Алдағы профилактикалық шаралар 2026–2030 жылдарға арналған «Қазақстан балалары» тұжырымдамасы және «Құқық бұзушылық профилактикасы туралы» заң аясында жүзеге асырылады.
Бұл бағытта тәуекелдерді ерте анықтау, кәмелетке толмағандарға атаулы қолдау көрсету және заңға сай мінез-құлық мәдениетін қалыптастыру негізгі қағидаттар болып қала береді.
Осылайша, Қазақстанда жасөспірімдер арасындағы құқық бұзушылықтардың алдын алу жұмысы мектептегі құқықтық білім берумен, жеке қолдау көрсетумен және мемлекеттік органдардың бірлескен бақылауымен ұштасып отыр.
Бұған дейін біз Алматыда полиция мен колледж директорларының жасөспірімдер қауіпсіздігін талқылағаны туралы жазған едік. Кездесуде құқық бұзушылықтардың алдын алу, тәуекелдерді ерте анықтау және білім беру ұйымдарының жауапкершілігін күшейту мәселелері көтерілген болатын.
