Орталық Азия тауларында үлкен бәсеке басталды. Қазақстан құны 500 миллион доллар болатын Almaty SuperSki тау шаңғысы курортын іске қосуға дайындалып жатыр. Ал Қырғызстан 2026 жылдың желтоқсанында «Ала-Тоо Резорт» кешенінің алғашқы кезеңін ашуды жоспарлап отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Екі ел тау туризміне қомақты қаржы құйып жатқанымен, демалушыларды тарту жолдары бір-бірінен айтарлықтай ерекшеленеді.
Kazakh Tourism Development (KTD) компаниясының мәліметтері мен Қырғызстан тарапы ұсынған ақпаратқа сүйенсек, Қазақстан мегаполиске жақын орналасуды басты артықшылық санайды. Ал Қырғызстан Ыстықкөл өңірінде ауқымды тау шаңғысы кластерін қалыптастыруды көздеп отыр.
Айырмашылық қазірдің өзінде байқалады. Қырғызстандағы жобаның құны 1,2 миллиард еуроға бағаланып, құрылыс жұмыстары 2038 жылға дейін жалғасады. Қазақстандағы курортты 2028 жылдың желтоқсанында толық іске қосу жоспарланған.
Қырғызстан желтоқсанда 47 шақырым шаңғы жолын ашады
Алғашқы туристерді Қырғызстан қабылдамақ. Жырғалаң аңғарында орналасқан «Ала-Тоо Резорт» кешенінің бірінші кезеңін 2026 жылғы 1 желтоқсанда ашу жоспарланған.
Бастапқы кезеңде демалушыларға жалпы ұзындығы 47 шақырымнан асатын шаңғы жолдары мен алты аспалы жол қолжетімді болады.
Бірақ Жырғалаңдағы құрылыс мұнымен аяқталмайды.
Жалпы жоба Жырғалаң, Ақ-Бұлақ және Боз-Учук атты үш курорттық аймақты біріктіреді. Олардың аумағы шамамен 3,9 мың гектарды қамтиды. Барлық құрылыс аяқталғаннан кейін шаңғы трассаларының жалпы ұзындығы 250 шақырымға жетуі тиіс.
Кешенді 2038 жылға дейін кезең-кезеңімен дамыту көзделген.
Қырғызстан туристердің тауда бірнеше күн немесе бір апта бойы демалуына басымдық беріп отыр. Қонақтар тау бөктеріндегі қонақүйлерге орналасып, әртүрлі курорттық аймақтардағы шаңғы жолдарын таңдай алады.
Алматыда 60 шақырым трасса мен 17 көтергіш болады
Қазақстан басқа бағытты таңдады.
Almaty SuperSki курорты Көкжайлауда, Үлкен және Кіші Алматы шатқалдарының арасында салынады. Жобаның басты артықшылығы – Алматы қаласы мен халықаралық әуежайға жақын орналасуы.
Демек, туристер шаңғы тебу үшін қаладан алысқа шықпайды.
KTD ұсынған жобалық мәліметтерге сәйкес, жаңа курортта ұзындығы шамамен 60 шақырым болатын трассалар салынады. Олардың жартысына жуығы шаңғы тебуді енді үйреніп жүргендер мен балалы отбасыларға арналған.
Бас жоспар бойынша 17 көтергіш орнату көзделген. Олардың қатарында заманауи 3S үш арқанды гондолалар, он адамдық кабиналар және креслолы аспалы жолдар бар.
Сонымен қатар құрылысқа қатысты кейбір құжаттарда аспалы жолдардың басқа саны көрсетілген. Бұл жобаның әртүрлі жұмыс кезеңдері мен құрылыс пакеттеріне байланысты.
Шаңғы трассаларының шамамен 70 пайызы жасанды қар өндіру жүйесімен жабдықталмақ. Жобада табиғи қар аз түскен жағдайда да қар өндіруге мүмкіндік беретін Snow Factory технологиясы қарастырылған.
Алматы үшін мұның маңызы зор. Өйткені шаңғы маусымының ұзақтығы тек табиғи қар мөлшеріне емес, трассаларды қажетті жағдайда ұстап тұру мүмкіндігіне де байланысты.
$500 млн және 1,2 млрд еуро: екі жобаның құны неге әртүрлі?
Курорттардың аумағы ғана емес, құрылысқа жұмсалатын қаржы көлемі де айтарлықтай ерекшеленеді.
Kazakh Tourism Development компаниясының бас атқарушы директоры Ержан Еркінбаевтың мәліметінше, жобалық-сметалық құжаттама бойынша Almaty SuperSki құрылысының құны шамамен 500 миллион долларды құрайды.
Ал Қырғызстандағы «Ала-Тоо Резорт» жобасы 1,2 миллиард еуроға бағаланған.
Дегенмен бұл сомаларды бірдей көлемдегі екі курорттың құны ретінде салыстыру дұрыс емес.
Қырғызстандағы қаржы үш курорттық аймақты дамытуға бағытталған. Оның үстіне құрылыс 2038 жылға дейін жалғасады. Қазақстан әлдеқайда ықшам, аумағы шамамен мың гектар болатын курорт салуды жоспарлап отыр.
Алматының тағы бір артықшылығы – мұнда туристік инфрақұрылым бұрыннан қалыптасқан.
Қала маңында Шымбұлақ, Медеу, Ой-Қарағай және басқа да танымал демалыс орындары жұмыс істейді. KTD бағалауынша, Алматы өңіріндегі курорттарға жыл сайын шамамен екі миллион турист келеді.
Жаңа кешен осы қалыптасқан туристік ағынды пайдалана алады. Алайда нақты келушілер саны жол қатынасына, демалыс бағасына және қызмет көрсету сапасына байланысты болмақ.
Жоба бойынша Almaty SuperSki тәулігіне 15 мыңға дейін адам қабылдай алады. Олардың қатарында шаңғышылармен бірге тауда серуендеуге, мейрамханаға баруға немесе аспалы жолмен жоғары көтеріліп, табиғатты тамашалауға келетін қонақтар да бар.
Көкжайлаудағы құрылыс экология мәселесін қайта көтерді
Қазақстандық жобаның ең өзекті тұстарының бірі – курорттың Іле-Алатауы ұлттық табиғи паркінің аумағында салынуы.
Кешенге шамамен мың гектар жер қажет. KTD мәліметінше, бұл ұлттық парк аумағының 0,5 пайызынан аз. Жер телімі парк құрамында қала береді.
Алайда аумақтың салыстырмалы түрде шағын болуы табиғатқа ешқандай әсер етпейді дегенді білдірмейді.
Сондықтан жобаға ботаниктер, климатологтар, гляциологтар, топырақтанушылар және экологтар тартылған. Гидрологиялық зерттеулер таулы аймақтан, соның ішінде жасанды қар өндіруге, қанша су алуға болатынын анықтауы тиіс.
Курорттың бас жоспарын Андорраның Pas Grau International компаниясы әзірледі. Компанияның қоржынында 120-дан астам жоба бар.
Қазақстан Үкіметінің ресми хабарламасында аспалы жол инфрақұрылымын жобалау және салу жұмыстарына халықаралық компаниялар тартылғаны да айтылған.
Мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін қолайлы жағдай жасауға ерекше көңіл бөлінбек. Бұл туралы жоба жетекшісі Томас Тор Йенсен мәлімдеген.
Соған қарамастан, Көкжайлаудағы құрылыстың табиғатқа ықпалы қоғамдағы талқыланып жатқан мәселелердің бірі болып қала береді.
Шетелдік турист тауда күніне $450 жұмсауы мүмкін
Қазақстан үшін тау шаңғысы туризмі тек көтергіштерге билет сатумен шектелмейді.
KTD бағалауынша, шетелдік турист тауда бір күнде орта есеппен 450 доллар жұмсайды.
Бұл қаражат қонақүйлерге, мейрамханаларға, көлік компанияларына, шаңғы жабдықтарын жалға беру орындарына және туристерге қызмет көрсететін басқа да кәсіпорындарға түседі.
Almaty SuperSki курортының қалаға жақын орналасуы туристер жұмсайтын қаражаттың бір бөлігін Алматыдағы бизнеске бағыттауға мүмкіндік береді.
Қырғызстан болса, Ыстықкөлдің таулы аңғарларында туристік инфрақұрылымды дамытуды көздеп отыр. Ауқымды кешен қонақүй, тамақтану, көлік және басқа да қызметтерге сұраныс қалыптастыруы мүмкін.
Екі елде де шаңғы жолдары мен көтергіштерге салынған инвестициялар туристік бизнестің басқа салаларына әсер етеді.
Дегенмен болашақ табыс көлемін курорттардың жобалық сыйымдылығы емес, нақты келген туристер саны анықтайды.
Қазақстан мен Қырғызстан туристерді бөліспей, бірге тарта ала ма?
Екі жобаның артықшылықтары әртүрлі.
Алматы қысқа мерзімді демалысты ұсынады. Турист таңертең тау шаңғысын теуіп, кешке мегаполистегі мейрамханалар мен қонақүйлерге қайта алады.
Ал Ыстықкөл тауда ұзақ уақыт демалуды қалайтындарға бағытталған. Жаңа аймақтар іске қосылған сайын туристерге қолжетімді шаңғы жолдарының саны көбейеді.
Бұл Қазақстан мен Қырғызстанның халықаралық туристік нарықтағы әртүрлі аудиторияны тартуына мүмкіндік береді.
KTD Үндістан мен Парсы шығанағы елдерінен келетін саяхатшыларға қызығушылық танытып отыр. Компания Орталық Азияға келген турист бір сапар аясында бірнеше тау шаңғысы курортында демала алады деп есептейді.
Қырғызстан президенті Садыр Жапаров «Ала-Тоо Резорт» кешенінің ашылуына Түркі мемлекеттері ұйымына мүше елдердің өкілдерін шақырып үлгерді.
Алғашқы маңызды кезең 2026 жылғы 1 желтоқсанға белгіленген. Сол күні Жырғалаңдағы жаңа кешен туристерді қабылдауы тиіс. Ал Алматы өз курортын 2028 жылдың желтоқсанында іске қосуды жоспарлап отыр.
Осы аралықта Қырғызстанның ауқымды жоспарларды нақты жұмыс істейтін туристік инфрақұрылымға қаншалықты жылдам айналдыра алатыны белгілі бола бастайды.
Қазақстанның алдында басқа міндет тұр. Алматының іргесінде ірі тау шаңғысы курортын салып қана қоймай, туристерді осы өңірге тартатын басты байлықты – Іле Алатауының табиғатын сақтау қажет.
