Қазақстанда банктерге жолданатын қадағалау сұраныстарының саны айтарлықтай қысқарды. Бұған FinAi бірыңғай қадағалау платформасының енгізілуі ықпал еткен. Қаржы нарығын реттеу және дамыту агенттігі төрағасының бірінші орынбасары Тимур Әбілқасымов Қазақстан қаржыгерлерінің конгресінде қаржы секторын цифрландырудың нәтижелері мен жаңа банк лицензияларының мүмкіндіктерін таныстырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Ол «Қазақстан Республикасының қаржы нарығы: бәсекелестік, жаңа бизнес-модельдер және инновациялар» тақырыбындағы сессияға қатысты. Пікірталасқа Ұлттық Банк пен екінші деңгейдегі банктердің басшылары да қатысып, қаржы нарығындағы технологиялық өзгерістерді талқылады.
FinAi банктердің есептілік жүктемесін қалай азайтты?
Қаржы ұйымдары реттеушілерге тұрақты түрде есептер мен түрлі деректер ұсынады. Мұндай ақпарат қаржы жүйесінің орнықтылығын бағалау үшін қажет болғанымен, оны жинау мен өңдеу банктерден қосымша ресурстар талап етеді.
FinAi платформасының негізгі міндеті – осы процестерді автоматтандыру және қайталанатын ақпараттық сұраныстарды қысқарту.
«Біздің FinAi бірыңғай қадағалау платформасы енгізілгеннен бастап екінші деңгейдегі банктерге сұраныстардың саны айтарлықтай қысқарды. Біз көптеген осындай бөлшектелген деректерді жинауды тоқтаттық. Деректер витринасын құру үшін біз шетелдік реттеушілермен, оның ішінде Австриямен, Ресеймен талқылау жүргіздік. Біз құрылымның нарыққа қатысушылар үшін аса ірі және қымбат болмауына ұмтылдық», - деп атап өтті Агенттік Төрағасының Бірінші орынбасары.
Осылайша, реттеуші ақпаратты жинаудың бұрынғы бөлшектенген тәсілінен бірыңғай цифрлық инфрақұрылымға көшуге басымдық беріп отыр.
Бұл банктердің есептілік дайындауға жұмсайтын уақытын азайтуға және қадағалау үшін қажетті ақпаратты жүйелі түрде пайдалануға мүмкіндік береді.
Ұлттық Банктің «Деректер фабрикасы» не үшін қажет?
Сессияда Қазақстан Ұлттық Банкінің «Деректер фабрикасы» жобасына ерекше назар аударылды.
Тимур Әбілқасымов қаржы нарығын тиімді қадағалау үшін деректерді жинау жылдамдығы ғана емес, олардың сапасы да маңызды екенін атап өтті.
Агенттік осы мақсатта ақпаратпен жұмыс істеуге арналған жеке инфрақұрылымын дамытып жатыр. Оның ішінде кредиттік бюромен және кредиттік тіркеліммен деректер алмасу мәселелері бар.
Негізгі міндеттер:
- Қадағалауға қажетті ақпаратты алу уақытын қысқарту.
- Деректердің сапасы мен толықтығын арттыру.
- Қаржы ұйымдарының қайталанатын есептілігін азайту.
- Қаржылық тұрақтылыққа әсер ететін тәуекелдерді жедел талдау.
Мұндай инфрақұрылым реттеушілерге нарықтағы өзгерістерді жылдамырақ бағалауға және қадағалау шешімдерін неғұрлым толық ақпарат негізінде қабылдауға жағдай жасайды.
Кредиттік тіркелімді жасанды интеллект талдай бастады
Агенттік кредиттік тіркелім деректерін жедел талдауға арналған жасанды интеллект ассистентін енгізді.
Жаңа құрал қаржылық тұрақтылықты бағалау кезінде ақпаратты өңдеуге және талдауға көмектеседі.
Кредиттік тіркелімдегі деректер қаржы жүйесіндегі кредиттік міндеттемелердің жағдайын бағалау үшін маңызды. Сондықтан мұндай ақпаратты уақтылы талдау ықтимал тәуекелдерді ертерек анықтауға мүмкіндік береді.
Жасанды интеллектіні пайдалану қадағалау қызметкерлерінің жұмысын толық алмастыруды емес, деректермен жұмыс істеу тиімділігін арттыруды көздейді.
Қазақстанның банк нарығына телеком-компаниялар келуі мүмкін
Тимур Әбілқасымов технологиялық компаниялардың қаржы нарығына шығу мүмкіндіктеріне де тоқталды.
Агенттік бірқатар компаниямен, соның ішінде телекоммуникация операторларымен консультациялар өткізген.
Бұл бағыттағы маңызды жаңалықтардың бірі – жаңа банк заңнамасы аясында базалық банк лицензиясының енгізілуі.
Мұндай лицензия жаңа қатысушыларға банк операцияларының шектеулі жиынтығын жүзеге асыруға мүмкіндік береді. Сонымен қатар оларға қадағалаудың жеңілдетілген тәсілі қолданылады.
Базалық лицензияның негізгі ерекшеліктері:
- Нарыққа жаңа қаржы ұйымдарының кіруіне құқықтық мүмкіндік беру.
- Банк операцияларының шектеулі түрлерін жүргізу.
- Жеңілдетілген қадағалау тәртібін қолдану.
- Қаржы секторындағы бәсекелестікті және жаңа бизнес-модельдерді дамытуға жағдай жасау.
Дегенмен телеком-операторлармен консультациялардың өткізілуі олардың банк лицензиясын алғанын немесе банк қызметін бастайтынын білдірмейді. Әзірге әңгіме нарыққа шығу мүмкіндіктерін талқылау туралы болып отыр.
Инновациялар қаржылық тұрақтылыққа қауіп төндірмеуі тиіс
Қаржы секторына жаңа технологиялар мен компаниялардың келуі бәсекелестікті күшейтіп, қызмет көрсету тәсілдерін өзгертуі мүмкін.
Алайда реттеуші инновацияларды енгізу кезінде екі негізгі талап сақталуы қажет екенін атап өтті: тұтынушылардың құқықтарын қорғау және қаржы жүйесінің тұрақтылығын қамтамасыз ету.
Бұл жаңа бизнес-модельдер мен цифрлық шешімдердің дамуы тәуекелдерді бақылаумен қатар жүруі тиіс дегенді білдіреді.
FinAi платформасы, кредиттік деректерді талдайтын жасанды интеллект және базалық банк лицензиясы Қазақстан қаржы нарығындағы өзгерістердің әртүрлі бағыттарын көрсетеді. Бірі қадағалауды тиімді етуге, екіншісі ақпаратты талдауға, үшіншісі жаңа қатысушылар үшін нарыққа кіру мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Алдағы кезеңде бұл бастамалардың нәтижесі банктердің әкімшілік шығындарына, қаржылық қызметтердің қолжетімділігіне және нарықтағы бәсекелестік деңгейіне қаншалықты әсер ететіні арқылы бағаланбақ.
