Қазақстанда лифттердің жер сілкінісіне төзімділігі күшейтіледі. Елде жерасты дүмпулері кезінде жолаушылардың лифт ішінде қалып қою және жабдықтардың зақымдану қаупін азайтуға бағытталған жаңа қауіпсіздік стандарты бекітілді, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Сауда және интеграция министрлігінің мәліметінше, жаңа талаптар 2027 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енеді. Бұл өзгеріс әсіресе Алматы мен Қазақстанның сейсмикалық белсенді оңтүстік өңірлері үшін өзекті.
Жер сілкінісі кезінде лифт неге қауіпті?
Жер сілкінісі кезінде қауіп тек ғимараттың шайқалуынан туындамайды. Күшті тербеліс лифт шахтасындағы жабдықтарды зақымдап, механизмдердің жұмысын бұзуы немесе кабинаның қабаттар арасында тоқтап қалуына әкелуі мүмкін.
Әсіресе лифт кабинасы мен қарсы салмақтың орнынан ығысуы, бекіткіштердің зақымдануы, сондай-ақ арқандар мен кабельдердің шахта конструкцияларына ілініп қалуы қауіпті.
Қазақстанда бекітілген СТ РК EN 81-77-2026 ұлттық стандарты осындай жағдайлардың алдын алуға арналған қосымша техникалық талаптарды белгілейді.
Көпқабатты үйлердің тұрғындары үшін бұл жаңа орнатылатын лифттердің қауіпсіздігіне қойылатын талаптар күшейетінін білдіреді.
2027 жылғы 1 шілдеден бастап лифттерге қандай талап қойылады?
Жаңа стандарт сейсмикалық әсерге есептелген ғимараттардағы жолаушылар және жүк лифттерінің құрылысына, орнатылуына және қорғаныс жүйелеріне қатысты.
Құжатта бірнеше маңызды талап қарастырылған:
- Кабина мен қарсы салмақты қорғау. Жер сілкінісі кезінде олардың бағыттаушы рельстерден шығып кету қаупін азайтатын техникалық шешімдер қолданылуы тиіс.
- Бекіткіштердің беріктігі. Лифт жабдықтарының негізгі бөліктері сейсмикалық жүктемеге төзімді болуы қажет.
- Арнайы жұмыс режимі. Сейсмикалық әсер анықталған жағдайда лифт арнайы режимге ауысып, тиісті белгі беру жүйесі іске қосылуы керек.
- Арқандар мен кабельдердің қауіпсіздігі. Олардың шахта ішіндегі конструкцияларға ілініп қалуын және зақымдануын болдырмайтын шаралар қарастырылған.
Бұл талаптар ғимарат шайқалған кезде лифт жабдықтарының зақымдану ықтималдығын төмендетуге бағытталған.
Жер сілкінісі кезінде жаңа лифтті пайдалануға бола ма?
Жоқ. Жаңа стандарт лифт кез келген жер сілкінісіне төтеп береді немесе дүмпу кезінде оны пайдалануға болады дегенді білдірмейді.
Қосымша сейсмикалық қорғанысы бар жабдықтың өзі қатты жер сілкінісі кезінде зақымдануы мүмкін.
Сондықтан күшті жерасты дүмпулерінен кейін лифтті қайта іске қосу үшін жауапты мамандар оның техникалық жағдайын тексеруі тиіс.
Бұл талап Алматы тұрғындары үшін ерекше маңызды. Өйткені қаладағы көпқабатты үйлерде лифт күнделікті тіршіліктің ажырамас бөлігіне айналған.
Төтенше жағдайлар министрлігі де жер сілкінісі кезінде лифт пайдаланбауға кеңес береді. Мұндай жағдайда баспалдақ пен лифт шахтасы маңында қауіп төнуі мүмкін.
Ескі үйлердегі лифттерді міндетті түрде ауыстыра ма?
Жаңа стандартқа байланысты тұрғындарды алаңдатуы мүмкін мәселелердің бірі — бұрыннан жұмыс істеп тұрған лифттердің тағдыры.
Ресми ақпаратқа сәйкес, жаңа талаптар жаңадан орнатылатын және Қазақстанға әкелінетін лифттерге қолданылады.
Ал қолданыстағы барлық лифтті 2027 жылғы 1 шілдеге дейін міндетті түрде ауыстыру туралы талап жарияланған жоқ.
Демек, жаңа стандарттың қабылдануы көпқабатты үйлердің бәрі лифттерін жаппай жаңартуға міндетті деген сөз емес.
Жаңа стандарт құрылыс компанияларына да әсер етеді
Өзгерістер тек тұрғындардың қауіпсіздігіне қатысты емес. Олар лифт өндірушілеріне, жабдық жеткізушілеріне, жобалаушыларға және монтаждау ұйымдарына да маңызды.
Жаңа құжат сейсмикалық әсер ескеріле отырып жобаланған ғимараттарда лифт орнату кезінде қосымша техникалық талаптарды назарға алуды көздейді.
Атап айтқанда, жабдықтың беріктігіне, бекіткіштердің сенімділігіне және сейсмикалық жүктеме жағдайындағы қорғаныс жүйелеріне ерекше көңіл бөлінеді.
Сәйкестікті бағалайтын мамандар да жаңа стандарттың талаптарын басшылыққа алады.
Алайда ресми мәліметте бұл өзгерістердің лифт бағасына немесе оны орнату құнына қаншалықты әсер ететіні көрсетілмеген.
Алматы үшін бұл өзгерістің маңызы қандай?
Алматы мен Қазақстанның оңтүстік өңірлері сейсмикалық белсенді аймақта орналасқан. Сондықтан мұнда ғимараттардың беріктігімен қатар олардың инженерлік жүйелерінің қауіпсіздігі де маңызды.
Ғимарат жер сілкінісіне төтеп берген күннің өзінде лифт механизмдері зақымдануы мүмкін. Мұндай жағдайда кабинаның тоқтап қалуы немесе жабдықтың істен шығуы тұрғындарға қосымша қауіп төндіреді.
Жаңа стандарт осы тәуекелдерді лифтті жобалау, өндіру және орнату кезеңдерінде азайтуды көздейді.
Қазақстанда ғимараттардың сейсмикалық қауіпсіздігін арттыру мәселесіне де көңіл бөлініп келеді. Бұған дейін Алматының жер сілкінісіне қарсы қорғанысын күшейту шаралары туралы жазған едік.
Енді бұл бағыттағы талаптар лифт жабдықтарының қауіпсіздігін де қамтиды.
Дегенмен жаңа технологиялар мен күшейтілген қорғаныс жүйелері негізгі қауіпсіздік ережесін өзгертпейді: жер сілкінісі кезінде лифтке мінуге болмайды. Ал күшті дүмпулерден кейін оны мамандар тексермейінше пайдалануға рұқсат етілмейді.