Қазақстанда заңсыз контент үшін әлеуметтік желілерге айыппұл салынады

273
Мәдина Есенова Редактор
Фотосурет: коллаж DKNews.kz/AI-generated

Қазақстанда онлайн-платформаларға қойылатын талаптар күшейтілмек. Енді заңға қайшы контент таратқан және оны жою туралы уәкілетті органның талабын орындамаған интернет-платформалар әкімшілік жауапкершілікке тартылуы мүмкін. Жаңа ережелер әлеуметтік желілермен қатар бұқаралық ақпарат құралдарына да қатысты болады, деп хабарлайды DKNews.kz.

Құрылтай онлайн-платформалар мен масс-медиа қызметін реттеуге бағытталған екі заң жобасын бірінші оқылымда мақұлдады. Құжаттар Мемлекет басшысының тапсырмасын орындау мақсатында әзірленген.

Түзетулерде онлайн-платформалар өкілдіктерін міндетті түрде тіркеу, интернетте бейәдеп сөз қолданғаны үшін жауапкершілік енгізу және БАҚ жұмысына қосымша талаптар белгілеу көзделген.

Заңсыз контентті өшірмеген платформалар жауап береді

Негізгі өзгерістердің бірі интернет-компаниялардың өз сервистерінде жарияланған заңға қайшы материалдар үшін жауапкершілігіне қатысты.

Заң жобалары мұндай контентті таратқаны үшін әкімшілік жаза енгізуді көздейді. Сондай-ақ онлайн-платформалардың өкілдіктері Қазақстан аумағында заңсыз материалдарды жою туралы уәкілетті органның нұсқамасын орындамаса, оларға да жауапкершілік қарастырылады.

Бұл мемлекеттік органдардың талабы тек заңсыз жазба жариялаған адамға ғана емес, сол материал таралған платформаның өзіне де бағытталуы мүмкін деген сөз.

Интернет-компаниялар үшін мемлекеттік органдардан келетін талаптарды уақытылы орындаудың маңызы артады. Егер платформа заңсыз материалды өшіру туралы нұсқаманы елемесе, әкімшілік жазаға тартылуы ықтимал.

Интернет-компаниялар Қазақстанда өкілдіктерін тіркеуге міндеттеледі

Тағы бір өзгеріс онлайн-платформалардың Қазақстандағы заңды өкілдіктеріне қатысты.

Ұсынылған түзетулерге сәйкес, онлайн-платформалар өкілдіктері ұлттық заңнамаға сай міндетті есептік тіркеуден өтуі тиіс.

Бұл халықаралық интернет-компаниялар Қазақстанда жұмыс істеген кезде контентті бақылау талаптарымен қатар, өз қызметін заңды түрде ұйымдастыру шарттарын да ескеруі қажет екенін білдіреді.

Тіркелген өкілдіктер заңсыз контентті жою жөніндегі ресми нұсқамаларды орындауға міндетті болады. Ал мұндай талаптарды елемегені үшін әкімшілік жауапкершілік қарастырылмақ.

Дегенмен жаңа нормалар әзірге күшіне енген жоқ. Құжаттар бірінші оқылымда ғана мақұлданғандықтан, олардың түпкілікті мазмұны заң жобаларын одан әрі қарау барысында нақтылануы мүмкін.

10 айда 128,5 мың заңсыз материал анықталған

Мәселенің ауқымын Қазақстан Республикасы Мәдениет және ақпарат министрлігінің деректері көрсетеді.

2026 жылдың алғашқы он айында онлайн-платформаларға жүргізілген мониторинг нәтижесінде 128,5 мың заңға қайшы материал анықталған. Соның шамамен 70 пайызы жойылған.

Демек, анықталған әрбір он материалдың үшеуі өшірілмеген.

Ұсынылған өзгерістер заңсыз контентті жою тетігін күшейтуге бағытталған.

Сонымен қатар түзетулерде балаларға қатысты кибербуллинг деп танылған жарияланымдарға ерекше назар аударылған. Мұндай материалдарды жою туралы нұсқаманы орындамағаны үшін де әкімшілік жауапкершілік қарастырылған.

Интернетте балағат сөз айтып, жала жапқандар жазалануы мүмкін

Жаңа талаптар тек интернет-платформалардың иелеріне ғана емес, жарияланатын материалдардың мазмұнына да қатысты.

Заң жобалары бұқаралық ақпарат құралдары мен онлайн-платформаларда бейәдеп сөз қолданғаны үшін әкімшілік жауапкершілік енгізуді көздейді.

Бұдан бөлек, интернет арқылы жала жабуға қатысты жауапкершілік белгілеу және азаматтардың ар-намысын, қадір-қасиеті мен іскерлік беделін қорғау тетіктерін күшейту ұсынылып отыр.

Атап айтқанда, адамның беделіне нұқсан келтіретін жалған мәліметтерді теріске шығару сол ақпарат жарияланған дереккөзде жүзеге асырылуы тиіс. Бұл талап әлеуметтік желілерге де қатысты болады.

Мұндай өзгерістер көпшілікке ашық парақша жүргізетін азаматтар мен контент авторлары үшін жарияланымдардың құқықтық салдарын күшейтуі мүмкін.

Ал нақты айыппұл мөлшері түзетулер туралы ресми хабарламада көрсетілмеген.

БАҚ мемлекеттік органдардың жауаптарын арнайы белгілеуге міндеттеледі

Заңнамалық өзгерістер дәстүрлі бұқаралық ақпарат құралдарын да қамтиды.

Жаңа талап бойынша редакциялар мемлекеттік органдардың ресми жауаптарын арнайы белгілеп жариялауға міндеттелмек.

Бұл оқырманға мемлекеттік органның ресми ұстанымы мен журналист әзірлеген материалды ажыратуға мүмкіндік береді.

Телеарналар мен радиостанциялар үшін де жаңа мерзім белгіленбек.

Егер теле- немесе радиоарна еркін қолжетімді арналар тізбесіне енгізілсе, ол 30 күнтізбелік күн ішінде хабар таратуды бастауы тиіс.

Сонымен бірге заңнамаға «аудиовизуалды платформа» ұғымы енгізіліп, оның операторларының қызмет тәртібі айқындалады.

Атап айтқанда, тиісті платформалар арқылы теле- және радиоарналарды тарату қызметін лицензиялау ұсынылған. Онлайн-кинотеатрларға да Қазақстандағы заңды өкілін айқындау талабы қойылмақ.

Жаңа айыппұлдар қашан күшіне енеді?

Әзірге ұсынылған өзгерістер заңнамалық талқылау кезеңінде тұр.

Құрылтайдың заң жобаларын бірінші оқылымда мақұлдауы жаңа айыппұлдар бірден қолданыла бастайды дегенді білдірмейді. Құжаттар алдағы заңнамалық рәсімдерден өтуі керек.

Интернет-компаниялар үшін өкілдіктерді тіркеудің түпкілікті шарттары мен мемлекеттік органдардың нұсқамаларын орындау тәртібі шешуші мәнге ие болады.

Ал әлеуметтік желі қолданушылары мен редакциялар үшін қандай жарияланымдарға нақты жауапкершілік қарастырылатыны маңызды.

Бұған дейін біз Қазақстанда әлеуметтік желілерді пайдалануға жас шектеуін енгізу мәселесі туралы да жазған едік. Бұл бастама интернет кеңістігін реттеуге қатысты заңнамалық өзгерістер аясында талқыланып жатыр.

«DKnews.kz» халықаралық ақпараттық агенттігі Қазақстан Республикасының Мәдениет және ақпарат министрлігінде тіркелген. Есепке қою туралы куәлік № 10484-АА 2010 жылдың 20 қаңтарында берілді.

Тақырып
Жаңарту
МИА «DKnews.kz» © 2006 -