Қазақстанда жол құрылысының сапасына қойылатын талаптар күшейтілмек. Мердігерлердің жауапкершілігін арттыру, кепілдік мерзімдерін ұзарту және жолдардың техникалық жағдайын тұрақты бақылау ұсынылып отыр. Бұл мәселелер Премьер-министрдің орынбасары – Көлік министрі Әсел Жанасованың төрағалығымен өткен жұмыс тобының отырысында қаралды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұған дейін Үкімет автожол саласын реформалау жөніндегі арнайы жұмыс тобын құрған болатын.
Жиын Мемлекет басшысының 2026 жылғы 28 қазандағы Қазақстан халқына Жолдауында берілген тапсырмаларды орындау аясында ұйымдастырылды.
Негізгі мақсат – автомобиль жолдарының сапасы мен қауіпсіздігін арттыру, жол құрылысына бөлінетін қаражатты тиімді пайдалану және инфрақұрылымды басқарудың жаңа тәсілдерін әзірлеу.

Жол салған мердігерлерге қандай талап қойылмақ?
Отырыстағы басты мәселелердің бірі мердігер ұйымдардың жауапкершілігін күшейту болды.
Қазір жол құрылысы мен жөндеу жұмыстарының сапасын бақылау, анықталған кемшіліктерді жою және кепілдік міндеттемелердің орындалуын қамтамасыз ету тетіктерін жетілдіру ұсынылып отыр.
Атап айтқанда, мынадай өзгерістер қарастырылуда:
- Мердігерлердің қаржылық міндеттемелерін орындауына қойылатын талаптарды күшейту.
- Салынған және жөнделген жолдарға берілетін кепілдік мерзімдерін ұзарту.
- Жол жабындысынан анықталған ақауларды жою тәртібін жетілдіру.
- Орындалған жұмыстардың сапасына техникалық қадағалауды күшейту.
- Құрылыс материалдарының сапасын жүйелі тексеру.
Бұл ұсыныстар қабылданған жағдайда жолдың сапасына жауапкершілік тек құрылыс аяқталған сәтпен шектелмей, оны пайдалану кезеңіне де қатысты болады.
Әзірге кепілдік мерзімдерінің нақты қанша жылға ұзартылатыны хабарланған жоқ. Тиісті талаптар нормативтік құжаттарға өзгерістер енгізу барысында айқындалуы тиіс.
Жолдардың жағдайы тұрақты тексеріледі
Реформаның тағы бір бағыты – автомобиль жолдарының техникалық жағдайын бақылау жүйесін жаңарту.
Жұмыс тобы жолдардың бүкіл пайдалану мерзімі бойында аспаптық диагностика жүргізуді ұсынды.
Мұндай тексерулер арнайы жабдықтар арқылы жол жабындысының жай-күйін, оның беріктігін және ықтимал ақауларын анықтауға мүмкіндік береді.
Бақылау тек дайын жолды қабылдау кезінде емес, құрылыс, жөндеу және кейінгі пайдалану кезеңдерінде де жүргізілуі көзделіп отыр.
Бұл жол жабындысының мерзімінен бұрын бұзылу себептерін анықтауға және жөндеу жұмыстарын нақты техникалық қажеттілікке қарай жоспарлауға көмектесуі мүмкін.
Жергілікті жолдарды басқару жүйесі қайта қаралады
Автомобиль жолдары комитетінің төрағасы Төлеген Абдуллин отырыста саланы реформалау жөніндегі кешенді ұсыныстарды таныстырды.
Олар республикалық және жергілікті жол инфрақұрылымын дамытуға қатысты бірнеше бағытты қамтиды.
Атап айтқанда, жергілікті жолдарды басқару тәсілдерін қайта қарау, жол жұмыстарын жоспарлау мен қаржыландыру жүйесін жетілдіру ұсынылды.
Сонымен бірге қолданыстағы нормативтік-техникалық құжаттарды жаңарту және жол салу мен жөндеу кезінде заманауи технологияларды кеңінен пайдалану мәселелері көтерілді.
Жол инфрақұрылымын дамытуда құрылыс сапасы ғана емес, кейінгі күтіп-ұстау шығындары мен жолдың қызмет ету мерзімі де ескерілуі қажет.
Жолдарды күтіп-ұстаудың бірыңғай операторы пайда болуы мүмкін
Жиында жалпы пайдаланымдағы автомобиль жолдарын күтіп-ұстаудың бірыңғай операторын айқындау мәселесі де қаралды.
Мұндай тәсіл жол инфрақұрылымын пайдалану мен күтіп-ұстау жұмыстарын үйлестіруге бағытталуы мүмкін.
Алайда бірыңғай оператордың нақты қандай ұйым болатыны және оның өкілеттіктері қалай бөлінетіні әзірге анықталған жоқ.
Бұл мәселе жұмыс тобының одан арғы талқылауы барысында пысықталмақ.
Жол құрылысына ғылым мен жаңа технологиялар тартылады
Автожол саласын реформалау тек бақылау мен жауапкершілікті күшейтумен шектелмейді.
Жұмыс тобы жол жобаларын ғылыми сүйемелдеуді дамыту және сала мамандарын даярлау жүйесін жетілдіру мәселелерін де қарастырды.
Ғылыми зерттеулер мен заманауи технологияларды қолдану жол жабындысының беріктігін арттыруға, материалдарды тиімді таңдауға және құрылыс кезінде жіберілетін қателіктерді азайтуға бағытталған.
Әсіресе Қазақстанның әр өңіріндегі климаттық ерекшеліктерді, температураның күрт өзгеруін және көлік жүктемесін ескеру маңызды.
Осыған байланысты нормативтік құжаттарды жаңарту жол құрылысының нақты жағдайларға бейімделуіне мүмкіндік беруі тиіс.
Жол сапасын жақсартуға арналған Жол картасы әзірленеді
Отырыс қорытындысы бойынша жауапты органдарға нормативтік құқықтық және техникалық құжаттарға өзгерістер енгізу жөніндегі ұсыныстарды пысықтау тапсырылды.
Сонымен қатар автомобиль жолдарының сапасы мен қауіпсіздігін қамтамасыз етуге арналған Жол картасының жобасы әзірленеді.
Құжатта үш негізгі мәселе нақты көрсетілуі тиіс:
- Іске асырылатын нақты іс-шаралар.
- Әр міндеттің орындалу мерзімі.
- Жауапты мемлекеттік органдар мен орындаушылар.
Жол картасының түпкілікті мазмұны мен оны бекіту мерзімі әзірге жарияланған жоқ.
Жүргізушілер үшін не өзгеруі мүмкін?
Ұсынылып отырған реформаның негізгі нәтижесі жолдардың сапасы мен ұзақмерзімді беріктігін арттыру болуы тиіс.
Егер мердігерлердің кепілдік міндеттемелері күшейтіліп, техникалық бақылау жүйелі жүргізілсе, жолдағы ақауларды ертерек анықтауға және оларды жоюға мүмкіндік артады.
Ал жол жұмыстарын жоспарлау мен қаржыландыру тетіктерін жетілдіру бюджет қаражатын тиімді пайдалануға бағытталған.
Дегенмен әзірге бұл өзгерістердің басым бөлігі ұсыныс деңгейінде. Олардың нақты іске асуы тиісті нормативтік құжаттардың қабылдануына және Жол картасының орындалуына байланысты.
Автожол саласын реформалау жұмысы Мемлекет басшысының тапсырмалары мен «Халықтық құрылыс» тұжырымдамасы аясында жалғасады.
Бұған дейін біз Қазақстанда бұрын жөнделген жолдарға қайта тендер жариялау жағдайлары анықталғанын жазған едік. Кейбір нысандарда мердігерлердің кепілдік міндеттемелері әлі күшінде болған. Бұл жол құрылысының сапасын бақылау мен мердігерлердің жауапкершілігін күшейту мәселесінің өзектілігін көрсетеді.