Қазақстан Республикасының Ұлттық экономика вице-министрі Асан Дарбаев БҰҰ-ның Орталық Азия экономикасына арналған Арнайы бағдарламасы – СПЕКА аясындағы Экономикалық форумның ашылуына және СПЕКА Басқарушы кеңесінің 20-сессиясының жұмысына қатысты. Іс-шаралар 2026 жылғы 20–23 қаңтарда Ашхабад қаласында өтті, деп хабарлайды DKNews.kz.
Форум Орталық Азия елдерінің үкімет өкілдерін, халықаралық ұйымдарды және сарапшылар қауымдастығын біріктіріп, өңірлік экономикалық ынтымақтастықтың болашағын талқылайтын маңызды алаңға айналды.
СПЕКА – өңірлік ынтымақтастықтың тиімді тетігі
Форумның ашылуында сөз сөйлеген Асан Дарбаев Түркіменстан Үкіметіне, сондай-ақ БҰҰ Еуропалық экономикалық комиссиясы мен БҰҰ Азия мен Тынық мұхиты экономикалық және әлеуметтік комиссиясының хатшылықтарына іс-шараны жоғары деңгейде ұйымдастырғаны үшін алғыс білдірді.
Оның айтуынша, СПЕКА жылдар бойы өзін:
- сауда-экономикалық интеграцияны тереңдететін,
- көлік-логистикалық байланысты дамытатын,
- орнықты дамуды ілгерілететін
тиімді өңірлік платформа ретінде дәлелдеді.
«Қазақстан сауда, логистика, тұрақты инфрақұрылым және инновация салаларындағы бірлескен бастамаларды іске асыруға белсенді қатысуға дайын», – деді вице-министр.
Сауда айналымы өсіп келеді
Форум барысында Қазақстан мен СПЕКА-ға мүше елдер арасындағы сауда-экономикалық өзара іс-қимылдың тұрақты оң динамикасы атап өтілді.
2025 жылғы қаңтар–қараша айларының қорытындысы бойынша:
- Қазақстан мен СПЕКА елдері арасындағы тауар айналымы 8,7 млрд АҚШ долларын құрады,
- өсім 10,1% болды,
- Қазақстан экспорты 15%-ға артып, 6,7 млрд АҚШ долларына жетті.
Бұл көрсеткіштер қазақстандық өндірушілердің өңірлік жеткізу тізбегіне белсенді түрде кірігіп жатқанын айқын көрсетеді.
Сауда рәсімдерін оңайлатудағы жетістік
Асан Дарбаев өз сөзінде Қазақстанның сауда рәсімдерін оңайлату бағытындағы ілгерілеуіне ерекше тоқталды. 2023 жылы Қазақстан:
- Дүниежүзілік сауда ұйымының сауда рәсімдерін оңайлату туралы келісімі бойынша барлық міндеттемені толық орындап,
- бұл процесті аяқтаған өңірдегі санаулы елдердің қатарына қосылды.
Бұл қадам шекарадан өту рәсімдерін жеңілдетіп, бизнес үшін шығындарды азайтуға мүмкіндік берді.
Цифрлық шешімдер бизнесті қолдайды
Қазақстан сауда саласында цифрлық құралдарды белсенді енгізіп келеді. Бүгінде елімізде:
- tradeinfo.kz ұлттық сауда порталы жұмыс істейді,
- онда импорт, экспорт және транзитке қатысты 80-нен астам рәсімнің толық сипаттамасы қамтылған.
Аталған портал Central Asia Gateway аймақтық платформасымен біріктірілген. Айта кетейік, бұл платформа БҰҰ тарапынан әлемдегі ең үздік сауда порталы ретінде танылған.
Өңір үшін маңызы қандай?
Форум қорытындысы бойынша, СПЕКА шеңберіндегі ынтымақтастықты одан әрі тереңдету:
- өзара сауда көлемін ұлғайтуға,
- Орталық Азия елдері экономикаларының тұрақтылығын арттыруға,
- өңірдің жаһандық бәсекеге қабілеттілігін күшейтуге
ықпал ететіні атап өтілді.
Қазақстан үшін СПЕКА – тек диалог алаңы ғана емес, өңірлік экономикалық дипломатияны ілгерілетудің маңызды құралы болып қала бермек.
СПЕКА (SPECA) – БҰҰ-ның Орталық Азия экономикасына арналған Арнайы бағдарламасы. 1997 жылы құрылған. Бағдарламаға Қазақстан, Қырғызстан, Тәжікстан, Түрікменстан, Өзбекстан, Әзірбайжан және Ауғанстан қатысады. Негізгі мақсаты – өңірлік сауда, көлік, инвестиция және орнықты даму салаларындағы ынтымақтастықты дамыту.
