31 қаңтар күні АҚШ Әділет министрлігі Джеффри Эпштейн ісіне қатысты жаңа ауқымды материалдар топтамасын жариялады. Ашық қолжетімділікке үш миллионнан астам қосымша бет, сондай-ақ 2000-нан аса бейнематериал және 180 мыңға жуық сурет шығарылды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Материалдар Epstein Files Transparency Act заңы аясында жарияланып отыр. Бұл заңға 2025 жылғы 19 қарашада қол қойылған. Құжаттың мақсаты — Эпштейн ісіне қатысты архивтерді кезең-кезеңімен ашып, қоғам үшін барынша ашықтықты қамтамасыз ету.
Қандай материалдар жарияланды
Жаңа деректер массивіне жеке хат-хабарлар, ішкі құжаттар, байланыстар тізімі, қызметтік жазбалар және мультимедиялық материалдар кіреді. АҚШ-тағы дереккөздердің хабарлауынша, материалдардың басым бөлігі анықтамалық және контекстік сипатқа ие, яғни оларда тікелей айыптаулар жоқ.
Соған қарамастан, жарияланған құжаттарда әртүрлі елдердің саясаткерлері мен шенеуніктерінің есімдері аталады. Бұл есімдер көбіне түсіндірмесіз, әрі қарай дамытусыз берілген.
Қазақстанға қатысты аталған есімдер
Жаңа материалдарда Қазақстанның бұрынғы Премьер-министрі Кәрім Мәсімов пен Ұлттық банктің экс-төрағасы Қайрат Келімбетовтің есімдері бірнеше рет кездеседі.
Кәрім Мәсімовтің аты ең алғаш рет 2011 жылғы 4 тамыздағы хат-хабарда аталады. Құжатта хат авторы Джеффри Эпштейнге өзінің Мәсімовпен көрші тұратынын айтып, миллиардердің премьер-министрді танып-білмейтінін сұрайды.
Аталған үзіндіде:
- жеке байланыс болғаны туралы мәлімет жоқ,
- қандай да бір әрекет немесе кездесу сипатталмайды,
- хат алмасу әрі қарай бұл тақырыпта жалғаспайды.
Яғни, бұл — жеке хаттағы жалғыз ғана аты-жөнді атау, оның қандай да бір іс-әрекетке қатысы бар екенін көрсетпейді.
Неліктен мұндай деректерге сақтықпен қарау керек
Эпштейн ісін зерттеп жүрген заңгерлер мен сарапшылар бірнеше рет атап өткендей, құжатта есімнің аталуы оның қылмыстық іске қатысы бар дегенді білдірмейді. Ашылған материалдарда мыңдаған адамның аты-жөні кездеседі — бизнес өкілдерінен бастап, саясаткерлерге, ұшақ экипаждары мен қызмет көрсетуші персоналға дейін.
Көптеген құжаттар ешқандай түсіндірмесіз, тек архивтік дерек ретінде жарияланып отыр.
Жарияланымның жалпы контексі
Эпштейн ісіне қатысты материалдарды жариялау процесі әлі де жалғасып жатыр және алдағы уақытта жаңа деректердің ашылуы мүмкін. АҚШ билігінің айтуынша, бұл процесс:
- құқық қорғау жүйесіне деген сенімді қалпына келтіруге,
- архивтерге қоғамдық қолжетімділікті қамтамасыз етуге,
- жабық материалдарға қатысты алып-қашпа әңгімелердің алдын алуға бағытталған.
Бұл ретте шетелдік лауазымды тұлғалардың аты аталғанына байланысты ресми құқықтық баға берілген жоқ.
Алда не күтіледі
Сарапшылар алдағы жарияланымдар да қоғам назарын аударатынын жоққа шығармайды. Алайда олар фактілер мен болжамдарды шатастырмау, әрбір құжатты тек оның нақты мазмұны мен контексінде қарастыру маңызды екенін ескертеді.
Қазіргі таңда жарияланған материалдарда Қазақстаннан аталған тұлғаларға қатысты айыптау сипатындағы мәліметтер жоқ және олардың заңсыз әрекеттерге қатысы болғанын көрсететін дерек келтірілмеген.
