Қазақстанда жасанды интеллект (ЖИ) саласы жай ғана хайп кезеңінен өтіп, нақты экономикалық құралға айналу сатысына аяқ басты. 2025 жыл ұлттық инфрақұрылымның қалыптасуымен және заңнамалық базаның реттелуімен ерекшеленді. Алайда, технологиялық прогресс пен нақты бизнес-процестердің арасында қандай алшақтық бар? Біз сала мамандары мен кәсіпкерлердің пікіріне сүйене отырып, еліміздегі ЖИ-эволюцияның шынайы бейнесін талдап көрдік, деп хабарлайды DKNews.kz.
Сатып алу саласындағы «ақылды» үнемдеу
Бизнес үшін ең үлкен шығын нүктелерінің бірі — сатып алу процесіндегі бағаның негізсіз жоғары болуы. Redflags.ai негізін қалаушы Виталий Тренкеншудің айтуынша, ірі компанияларда мыңдаған тауар позицияларын адам күшімен сараптау мүмкін емес, бұл өз кезегінде бағаның нарықтан тыс өсуіне әкеледі.
- Нақты дерек: Пилоттық жобалардың бірінде ЖИ жүйесі 300 млн теңге көлеміндегі потенциалды үнемдеу мүмкіндігін анықтаған.
- Технологиялық шешім: Redflags.ai 40 мыңнан астам тауар класын жіктейтін гибридті іздеу жүйесін жасап, сирек тауарларды тану дәлдігін 80%-ға дейін жеткізді.
Дегенмен, Тренкеншу «ЖИ-суверенитетіне» күмәнмен қарайды. Оның пікірінше, Қазақстанда іргелі тілдік модельдерді оқыту үшін маман да, қаржы да, техникалық қуаттылық та (видеокарталар) жеткіліксіз. Сондықтан бизнес үшін дайын әлемдік модельдерді жергілікті деректерге бейімдеп қолдану тиімдірек.
Қаржылық мөлдірлік: Excel кестелерінен бас тарту
Шағын және орта бизнес (ШОБ) үшін ЖИ қолжетімді қаржылық директордың рөлін атқара бастады. Finflow негізін қалаушы Нұрдәулет Сәменнің айтуынша, кәсіпкерлер ЖИ-ді қолдану арқылы аптасына 5-тен 10 сағатқа дейін уақыт үнемдей алады.
- Басты кедергі: Технологияның күрделілігі емес, ескі жұмыс әдеттері мен қате жіберуден қорқу. Көптеген кәсіпкерлер әлі де дәстүрлі Excel кестелеріне сенім артады.
- Трансформация: ЖИ күнделікті рутиндік жұмысты автоматтандырған сайын, қаржы маманының рөлі «оператордан» стратегиялық «бизнес-серіктес» деңгейіне көтеріледі.
Еңбек нарығы: Маманға қойылатын жаңа талаптар
Технологияның дамуы жұмыс орындарын жойып жатқан жоқ, бірақ оларға қойылатын талаптарды түбегейлі өзгертті. IT-рекрутер Анна Малиновскаяның пікірінше, ЖИ құралдарымен жұмыс істей білу кез келген маман үшін базалық талапқа айналды.
- Жалдау трендтері: Жұмыс берушілер әлі де бастаушы мамандарды жалдауды жалғастыруда, бірақ үміткерлерден тек диплом емес, сыни ойлау мен нақты жобалық тәжірибе (pet-projects) талап етіледі.
- Жаңа рөлдер: Нарықта AI Operations, AI Prompt Specialist және AI Tool Coordinator сияқты техникалық пен бизнесті ұштастыратын мүлдем жаңа позициялар пайда болды.
Мемлекеттік стратегия және жаһандық бәсеке
Astana Hub мәліметтеріне сәйкес, Қазақстан 2029 жылға қарай ЖИ-шешімдерінің экспортын 5 млрд долларға жеткізуді көздеп отыр.
- Инфрақұрылым: Alem.Cloud суперкомпьютерлік кластері іске қосылып, отандық модельдерді оқытуға мүмкіндік берді.
- Стартаптар: Arlan Biotech (медицина), Cybernet.ai (клиенттік қолдау) және TrustExam.ai (академиялық адалдық) сияқты жобалар халықаралық нарықтарда бәсекеге қабілетті екенін дәлелдеуде.
Қазақстанның ЖИ-экожүйесі қазіргі уақытта практикалық енгізу кезеңінен өтіп жатыр. Сарапшылар атап өткендей, табысқа жетудің кілті — технологияның өзінде емес, оны күнделікті бизнес-процестерге сапалы интеграциялай алатын мамандар мен тиімді басқару мәдениетінде.
