Астанада Мемлекет басшысы Қасым-Жомарт Тоқаев пен Түркия Президенті Режеп Тайип Ердоған Қазақстан – Түркия Жоғары деңгейдегі стратегиялық ынтымақтастық кеңесінің алтыншы отырысын өткізді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Келіссөздер барысында тараптар сауда-экономикалық, инвестициялық, көлік-логистика, энергетика және мәдени-гуманитарлық ынтымақтастық мәселелерін талқылады.
Тоқаев Қазақстан мен Түркия арасындағы байланысқа жоғары баға берді
Қасым-Жомарт Тоқаев Түркия Қазақстан үшін бауырлас әрі сенімді серіктес екенін атап өтті.
«Қазіргі таңда қазақ-түрік екіжақты қарым-қатынасы кеңейтілген стратегиялық серіктестік рухында қарқынды дамып жатыр. Елдеріміздің арасында ешқандай түйткіл жоқ. Мемлекетаралық және үкіметаралық байланыстарымыз нығайып келеді. Парламентаралық ықпалдастығымыз да жоғары деңгейде. Түрік делегациясының құрамында бір топ депутаттың және партия мүшелерінің болуы – соның айқын дәлелі. Сонымен қатар екі елдің экономикалық ынтымақтастығы күшейе түсті. Түркия ірі инвесторларымыздың қатарына кіреді. Осы уақытқа дейін Сіздің еліңізден экономикамызға 6 миллиард доллар инвестиция тартылды. Қазақстанның Түркияға салған инвестициясы да өсіп, 2,5 миллиард долларға жуықтады. Сондай-ақ Түрік елі – негізгі бес сауда серіктесіміздің бірі. Қос халықтың мәдени-гуманитарлық байланыстары қарым-қатынасымыздың алтын арқауы саналады. Біз осы игі үрдісті сақтап, өзара ықпалдастығымыздың аясын кеңейте беруге мүдделіміз. Бүгін «Мәңгілік достық және кеңейтілген стратегиялық серіктестік туралы» декларацияны қабылдаймыз. Осы маңызды құжат қазақ-түрік қатынастарын дамытуға тың серпін беретіні анық. Бұл мәселе бойынша екі елдің де ниет-тілегі – бір, сондықтан әлеуетіміз де, мүмкіндігіміз де мол деп айтуға толық негіз бар», – деді Қасым-Жомарт Тоқаев.
Президент Түркияның халықаралық рөлін атап өтті
Мемлекет басшысы Түркияның халықаралық беделі артып келе жатқанын айтты.
«Сіздің салиқалы, сарабдал саясатыңыздың нәтижесінде Түркияның әлемдегі ықпалы мен беделі арта түсті. Түрік елі қуатты экономика мен салмақты дипломатияның арқасында Еуропа мен Азияны, күллі түркі дүниесін жалғаған алтын көпір ретінде танылып отыр. Мемлекетіңіздің жетістіктері – Сіздің ұлт мүддесін қорғау жолындағы қажырлы еңбегіңіздің жемісі деп білеміз», – деді Президент.
Сауда айналымын арттыру мәселесі талқыланды
Кеңесте сауда-экономикалық байланыстарды тереңдету мәселесіне ерекше назар аударылды.
Өткен жылдың қорытындысы бойынша Қазақстан мен Түркия арасындағы тауар айналымы 8,8 пайызға өсіп, 5,4 миллиард доллардан асты.
Президенттің айтуынша, Қазақстан Түркияға 34 түрлі тауар бойынша экспорт көлемін арттыра алады. Оның жалпы әлеуеті 630 миллион доллардан асады.
Ауыл шаруашылығы және инвестициялық жобалар қаралды
Жиында агроөнеркәсіп саласындағы ынтымақтастық та талқыланды.
Былтыр екі елдің аграрлық сектордағы тауар айналымы 25 пайыздан асып, шамамен 360 миллион долларды құраған.
Қасым-Жомарт Тоқаев:
- Tiryaki Agro компаниясының глютен мен крахмал өндіру жобасын
- Alarko Holding қолға алған жылыжай кешенін
мысалға келтірді.
Қазақстан тарапы Түркияға ауыл шаруашылығы өнімдері бойынша 2026–2028 жылдарға арналған жол картасын қабылдауды ұсынды.
Транскаспий дәлізі мен порттар мәселесі көтерілді
Президент қазіргі геосаяси жағдайда көлік-логистика саласының маңызы артқанын айтты.
Мемлекет басшысы түрік компанияларын:
- Ақтау порты
- Құрық порты
арқылы жүк тасымалын ұлғайту жобаларына белсенді қатысуға шақырды.
Сонымен қатар Алматы халықаралық әуежайын өңірлік логистикалық хабқа айналдыру мәселесі де талқыланды.
Бұл бағытта TAV Airports Holding компаниясының бастамаларына қолдау көрсетілетіні айтылды.
Энергетика, AI және қорғаныс саласындағы әріптестік кеңейеді
Келіссөздер барысында:
- энергетика
- тау-кен өнеркәсібі
- цифрландыру
- жасанды интеллект
- қорғаныс өнеркәсібі
салаларындағы ынтымақтастық перспективалары қарастырылды.
Президент Түркия бизнесін Қазақстандағы шикізаттық емес жобаларға қатысуға шақырды.
Білім, денсаулық сақтау және туризм бағытындағы байланыстар күшейіп келеді
Қасым-Жомарт Тоқаев мәдени-гуманитарлық байланыстардың да кеңейіп келе жатқанын айтты.
Президенттің мәліметінше:
- Түркияда 14 мыңға жуық қазақстандық студент білім алып жатыр
- Қазақстанда 260-қа жуық түрік студенті оқиды
Сонымен қатар:
- Гази университетінің филиалы Шымкентте ашылды
- «Маариф» қорының мектептерін ашу туралы келісім жасалды
Денсаулық сақтау саласында:
- Abdi İbrahim
- Nobel
компаниялары Қазақстанда өндіріс іске қосқан.
Ал Orzax Group Түркістан облысында биологиялық белсенді қоспалар өндіретін зауыт салуды жоспарлап отыр.
YDA Group Түркістан мен Петропавлда көпбейінді ауруханалар салып жатыр.
Ердоған Қазақстандағы реформаларға жоғары баға берді
Режеп Тайип Ердоған Қазақстандағы реформаларға қолдау білдірді.
«Қадірлі бауырыммен өткізген кездесуде саудадан бастап энергетика, қорғаныс өнеркәсібі, көлік-логистика салаларындағы ынтымақтастық, сондай-ақ жаһандағы өзекті мәселелер секілді көптеген тақырыпта пікір алмастық. Біз сауда айналымын 15 миллиард долларға жеткізуге ниетті екенімізді растадық. Осы орайда 15 сәуірде Астанада өткен Үкіметаралық экономикалық комиссияның 14-ші отырысында қабылданған 67 тармақтан тұратын Іс-қимыл жоспарын жүзеге асырудың маңызына тоқталдық. Инвестиция саласында компанияларымызды ынталандыруды жалғастырамыз. Бүгінгі бизнес-форум сияқты іскерлік ортаны біріктіретін іс-шаралар екі елдің сауда-экономикалық байланыстарын нығайту тұрғысынан аса маңызды деп санаймын», – деді Түркия Президенті.
Кеңес отырысына екі елдің ресми өкілдері қатысты
Кеңес барысында Қазақстан тарапынан:
- Премьер-министрдің орынбасары – Ұлттық экономика министрі Серік Жұманғарин
- «Самұрық-Қазына» АҚ басқарма төрағасы Нұрлан Жақыпов
баяндама жасады.
Түркия тарапынан:
- Сыртқы істер министрі Хакан Фидан
- Сауда министрі Болат Омер
сөз сөйледі.
