Қазы халықаралық стандартқа шығуы мүмкін. Қазақстан жылқы етінен дайындалатын өнімдерге арналған алғашқы халықаралық ISO стандартын әзірлеуді ұсынды. Құжат қазы, шұжық, жал, жая және басқа да өнімдерді қамтуы ықтимал.
Бастама 19 тамызда Астанада ISO/TC 34/SC 6 «Ет, құс еті, балық, жұмыртқа және олардан жасалған өнімдер» техникалық комитетінің пленарлық отырысы аясында өткен ет өнімдерінің сапасына арналған форумда ұсынылды.
Іс-шараны ҚР Сауда және интеграция министрлігінің Техникалық реттеу және метрология комитеті мен «ҚазСтандарт» РМК ұйымдастырды. Форумға ISO өкілдері, мемлекеттік органдар, бизнес, ғылыми ұйымдар және салалық сарапшылар қатысты.
Жылқы етінен жасалған өнімдерге бірыңғай халықаралық стандарт жоқ
Қазақстан бастамасының негізгі себебі — бұл өнімдер санатына арналған ортақ халықаралық құжаттың болмауы.
Қазір әр нарықта терминологияға, жіктеуге, таңбалауға және сапаны бағалауға қойылатын талаптар әртүрлі болуы мүмкін. Мұндай айырмашылықтар өнімді экспорттау кезінде қосымша кедергілер туғызады.
Қазақстан осы талаптарды ISO деңгейінде біріздендіруді ұсынып отыр.
Негізге қазақстандық ГОСТ алынуы мүмкін
Болашақ халықаралық стандарттың негізіне ГОСТ 34921–2023 «Ұлттық жылқы етінен жасалған өнімдер. Техникалық шарттар» құжатын алу ұсынылды.
Егер бастама халықаралық талқылаудан өтіп, әзірлеу кезеңіне көшсе, стандарт дәстүрлі өнімдердің бірнеше түрін қамтуы мүмкін.
Олардың қатарында қазы, шұжық, жал және жая, сондай-ақ ысталған және шұжық өнімдері бар.
Бұл Қазақстанға тек дайын халықаралық талаптарды орындаумен шектелмей, ұлттық өнімдерге қатысты нормаларды қалыптастыру үдерісіне тікелей қатысуға мүмкіндік береді.
Қазақстан халықаралық жұмыс тобын басқаруға дайын
Қазақстан бастаманы ұсынумен ғана шектеліп отырған жоқ.
Еліміз стандарт жобасын әзірлейтін халықаралық жұмыс тобын құрып, оған жетекшілік етуге дайын екенін мәлімдеді.
Одан кейін құжат өндіруші елдермен талқылануы тиіс. Сондықтан әзірге стандарт қабылданды деуге болмайды — сөз оны дайындау процесін бастау туралы болып отыр.
Дәл осы кезеңде Қазақстан ұлттық өнімдерге қатысты өз тәжірибесі мен талаптарын халықаралық деңгейдегі құжатқа ұсынуға мүмкіндік алады.
Қазы мен шұжық үшін экспорттық талаптар бірізденуі мүмкін
Болашақ стандарттың практикалық мәні ең алдымен экспортпен байланысты.
Бірыңғай терминология, жіктеу, таңбалау және сапаны бағалау талаптары өндірушілерге өнімнің сыртқы нарықта қандай талаптар бойынша бағаланатынын алдын ала түсінуге көмектеседі.
Қазір бірыңғай халықаралық стандарт болмағандықтан, бір өнімге әр елде әртүрлі талап қойылуы мүмкін.
Қазақстан бастамасы қолдау тапса, жылқы етінен жасалған дәстүрлі өнімдер халықаралық деңгейде келісілген нормативтік негізге ие болады.
Бұл әсіресе қазы мен шұжық сияқты Қазақстанда кеңінен танымал, бірақ сыртқы нарыққа шығару кезінде өнімнің сипаттамасы, атауы мен сапа көрсеткіштерін нақты түсіндіруді қажет ететін тауарлар үшін өзекті.
Қазақстан ISO Кеңесіне кіруге талпынып отыр
Астанадағы форумда Қазақстанның халықаралық стандарттау жүйесіндегі рөлі де талқыланды.
2026 жылы еліміз ISO Кеңесінің сайлауына қатысып, халықаралық техникалық комитеттердегі қазақстандық сарапшылардың санын арттыруды көздеп отыр.
ҚР Сауда және интеграция министрлігі Техникалық реттеу және метрология комитеті төрағасының орынбасары Қанат Қабылбековтің айтуынша, ISO Кеңесінің сайлауына қатысу Қазақстанға халықаралық шешімдер қабылдау үдерістеріне белсендірек араласуға және отандық экономиканың мүддесіне сай бастамаларды ілгерілетуге мүмкіндік береді.
Жылқы етінен жасалған өнімдерге арналған стандарт осы бағыттағы нақты бастамалардың біріне айналуы мүмкін.
Қазақстан мен Қытай зертханалық ынтымақтастықты кеңейтпек
Форумда Қазақстан мен Қытайдың стандарттау және сәйкестікті бағалау саласындағы ынтымақтастығы да қаралды.
Тараптар бірлескен зерттеулер жүргізу, зертханааралық салыстырулар ұйымдастыру және сынақ әдістерін жетілдіру мәселелерін талқылады.
Форум қорытындысы бойынша бірнеше басым бағыт белгіленді: жылқы етінен жасалған өнімдерге ISO стандартын әзірлеу, қазақстандық сарапшылар мен бизнестің халықаралық стандарттау жұмыстарына қатысуын кеңейту, зертханалық базаны дамыту және халықаралық ынтымақтастықты нығайту.
Бұған дейін біз Қазақстанның өз әзірлемелерін ISO халықаралық стандарттау жүйесіне енгізе бастағаны туралы жазған едік. Енді мұндай бастамалардың қатарында елдің ең танымал ұлттық өнімдерінің бірімен тікелей байланысты стандарт пайда болуы мүмкін.
