Әуе жүктерін цифрлық жаңғырту күтіп тұр. IATA салалық күн тәртібіне жасанды интеллектіні, нақты уақыттағы деректер алмасуын және декларацияланбаған литий батареялары мәселесін шығарып отыр — енді жеткізу сенімділігі технология мен қауіпсіздікке бұрынғыдан да қатты тәуелді, деп хабарлайды DKNews.kz.
Халықаралық әуе көлігі қауымдастығы 2026 жылғы 23–24 қыркүйекте Будапештте Cargo Experts Conference (CEC) конференциясын өткізеді. Оның практикалық бағдарламасы үш бағытқа бөлінген: Digital Cargo, Safety & Security және Pharma & Operations.
AI эксперименттен күнделікті жүк операцияларына өтеді
Конференцияның негізгі тақырыбы «From Expertise to Execution» — «Сараптамадан іске асыруға» деп аталады.
Цифрлық блокта IATA технологиялардың болашағын емес, оларды күнделікті әуе жүк операцияларында нақты қолдануды талқыламақ.
Бағдарламаға API, жасанды интеллект және автоматтандыру кірген. Сондай-ақ ONE Record стандартын кеңінен енгізу негізгі тақырыптардың біріне айналады.
Оның мақсаты — бытыраңқы ақпарат алмасудың орнына жүк тасымалы туралы деректерді біртұтас жүйеде пайдалану және логистикалық тізбектің барлық қатысушысына өзекті ақпаратқа қол жеткізуге мүмкіндік беру.
Бизнес үшін мұның нәтижесі нақты көрсеткіштермен өлшенеді: деректер сапасы, жүктің қозғалысын бақылау, ақпараттық жүйелердің үйлесімділігі және шешім қабылдау жылдамдығы.
Декларацияланбаған литий батареялары бөлек қауіпке айналды
Екінші бағыт қауіпсіздікке арналған.
IATA жүк құрамында көрсетілмеген литий батареяларының көбеюіне арнайы назар аударып отыр. Әуе тасымалдаушылары үшін бұл сезімтал мәселе, өйткені қауіпті жүктерді тасымалдау арнайы талаптар мен бақылауды қажет етеді.
Конференцияда қауіпті жүктерді қауіпсіз өңдеу, жаңа тәуекелдерді бағалау және жүк тізбегіндегі бақылауды күшейту мәселелері қарастырылады.
Бұл жерде цифрландырудың рөлі де айқын. Әуе компаниясы, әуежай немесе жүк операторы жөнелтілім туралы деректі неғұрлым толық көрсе, ықтимал қауіпті ұшақ бортына жетпей тұрып анықтау мүмкіндігі соғұрлым жоғары болады.
Фармацевтикалық жүктерге температураны үздіксіз бақылау қажет
Жеке бағыт фармацевтикалық логистика мен жерүсті қызметіне арналған.
Мұндай жүктерді бір әуежайдан екіншісіне уақытында жеткізу жеткіліксіз. Бүкіл маршрут бойында белгіленген жағдайларды сақтау шешуші мәнге ие.
IATA cold chain — суық тізбекке, нақты уақыттағы деректерге және фармацевтикалық жүктерді өңдеу кезінде талаптарды дәлірек сақтауға басымдық беріп отыр.
Практикалық тәуекел түсінікті: егер маршруттың бір бөлігінде температуралық режим бұзылса, жүктің уақытында келуі өнімнің жарамдылығын сақтап қала алмайды.
Әуе жүк тасымалында сенімділік негізгі өнімге айналады
IATA-ның жүк тасымалы жөніндегі жаһандық басшысы Брендан Салливан конференция бағдарламасын саланың күнделікті жұмысына тікелей байланыстырады.
«CEC жүк тасымалы сарапшыларын жұмыс істейтін шешімдермен бөлісуге, ортақ мәселелерді талқылауға және өз ұйымдарында қолдануға болатын нақты идеялар алуға біріктіреді. Негізгі назар операцияларға аударылады. Клиенттері күн сайын сенімді жеткізілімге тәуелді бизнес үшін тиімді операциялар табыстың міндетті шарты», — деді Брендан Салливан.
Мұндай назар жүк нарығының өсуі аясында күшейіп отыр. IATA дерегінше, 2026 жылғы маусымда әлемдік әуе жүк тасымалына сұраныс жылдық есеппен 8,5%-ға өскен, ал тасымалдау сыйымдылығы 4,4%-ға артқан.
Нарық қолжетімді қуаттан жылдам өсіп жатқанда, жүк өңдеудегі әр қателіктің құны да артады.
Қазақстан үшін транзиттік географияның өзі жеткіліксіз
Қазақстан үшін бұл күн тәртібінің логистикалық маңызы тікелей.
Ел Еуропа мен Азия арасындағы әуе жүк тасымалында өз рөлін күшейтуді көздейді. Бірақ қолайлы географиялық орналасу өздігінен бәсекеге қабілетті авиациялық хаб қалыптастырмайды.
Ол үшін стандартталған процестер, цифрлық деректер алмасу, сенімді жерүсті қызметі және ерекше санаттағы жүктермен жұмыс істеу жүйесі қажет.
Бұған дейін біздің редакцияға берген сұхбатында Брендан Салливан Қазақстанның Еуразиядағы авиациялық логистикалық хабқа айналу мүмкіндігін бағалаған еді. IATA-ның жаңа бағдарламасы бәсекенің қандай өлшемдер бойынша жүретінін нақтырақ көрсетеді: енді мәселе тек маршруттар мен жүк көлемінде емес, деректер жылдамдығында, операция қауіпсіздігінде және бүкіл жол бойында жүктің жағдайын кепілдей алу қабілетінде.
