22 сәуірдің мәні кеңейді. Қазақстанның бастамасымен бұл күн енді Халықаралық планетаны көгалдандыру күні ретінде де аталып өтеді. Ал 2009 жылдан бері БҰҰ 22 сәуірді Халықаралық Жер-Ана күні ретінде белгілеп келеді, деп хабарлайды DKNews.kz.
БҰҰ Бас Ассамблеясы Қазақстан бастамасымен әзірленген қарарды 2026 жылғы 31 тамызда қабылдады. Қазақстан Республикасының Сыртқы істер министрлігі хабарлағандай, қарарға әлемнің түрлі өңірлерін білдіретін 32 мемлекет тең автор болды.
Тоқаев бұл бастаманы БҰҰ мінберінен бір жылға жетпей бұрын ұсынған
Халықаралық планетаны көгалдандыру күнін белгілеу туралы ұсыныс ұзақ жылдарға созылған дипломатиялық үдерістің нәтижесі болған жоқ.
Қазақстан Республикасының Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев бұл бастаманы 2025 жылғы қыркүйекте БҰҰ Бас Ассамблеясының 80-сессиясының жалпы пікірталастары барысында ұсынған болатын. Мемлекет басшысы дәл 22 сәуірді планетаны көгалдандыруға арналған халықаралық күн ретінде белгілеуді ұсынды.
Бір жылға жетпейтін уақыт ішінде ұсыныс БҰҰ Бас Ассамблеясының қарарына айналды.
Қазақстан үшін мұндағы негізгі саяси нәтиже де осы: елдің экологиялық бастамасы ұлттық деңгейден шығып, БҰҰ аясындағы халықаралық күнтізбеге енді.
Бірақ 22 сәуір БҰҰ күнтізбесінде бұрыннан бар
Жаңа халықаралық күннің назар аударатын бір ерекшелігі бар.
2009 жылы БҰҰ Бас Ассамблеясы 63/278 қарарын қабылдап, 22 сәуірді Халықаралық Жер-Ана күні деп жариялаған. Шешім дауыс берусіз қабылданды.
БҰҰ-ның Халықаралық Жер-Ана күніне арналған ресми парақшасында да бұл дата әлі күнге дейін 22 сәуір деп көрсетілген.
Енді халықаралық күнтізбеде бір күнге экологияға қатысты тағы бір нақты бағыт қосылады — Халықаралық планетаны көгалдандыру күні.
Бұл Халықаралық Жер-Ана күнінің атауын өзгерту немесе оны алып тастау деген сөз емес. Қазақстан бастамасымен қабылданған жаңа қарар көгалдандыруға, жасыл желектер аумағын кеңейтуге, табиғи экожүйелерді қалпына келтіруге және экологиялық мәдениетті арттыруға жеке назар аударады.
Екі күннің бір датаға сәйкес келуі Қазақстанның бастамасын одан әрі ерекшелейді. 22 сәуір халықаралық деңгейде экологиямен бұрыннан байланысты болса, енді сол күні табиғи аумақтарды қалпына келтіру мен көгалдандыру мәселесіне жеке екпін түседі.
Қазақстанның қарарына 32 мемлекет тең автор болды
Бастаманы қолдау Орталық Азия елдерімен ғана шектелген жоқ.
Қазақстан СІМ мәліметінше, қарарға әлемнің түрлі өңірлерін білдіретін 32 мемлекет тең автор болды.
Құжат мемлекеттерді, БҰҰ жүйесін, халықаралық және өңірлік ұйымдарды, азаматтық қоғамды және басқа да мүдделі тараптарды көгалдандыру мен табиғи экожүйелерді қалпына келтіруге арналған іс-шаралар мен бастамаларды жүзеге асыруға ынталандыруға бағытталған.
Қарар әлемдік қоғамдастықтың көгалдандырудың, жасыл желектерді кеңейтудің және табиғи экожүйелерді қалпына келтірудің маңыздылығы туралы хабардарлығын арттыруды да көздейді.
Халықаралық күн мемлекеттер үшін ағаш отырғызудың міндетті көлемін белгілемейді, жаңа айыппұлдар немесе экологиялық салықтар енгізбейді. Оның негізгі тетігі — тақырыпты халықаралық күнтізбеде бекітіп, мемлекеттер мен ұйымдарды 22 сәуірде тиісті экологиялық бастамалар өткізуге ынталандыру.
Қазақстан орманмен көмкерілген аумақты 14,7 млн гектарға жеткізбек
Жаңа халықаралық күн Қазақстанның өз ішінде жүзеге асырылып жатқан экологиялық саясатпен де тікелей үндеседі.
Экология және табиғи ресурстар министрлігінің мәліметінше, елдегі орманмен көмкерілген аумақты 2026 жылғы 14,03 млн гектардан 2035 жылға қарай 14,7 млн гектарға дейін ұлғайту жоспарланған. Бұл көрсеткіштер Биоалуантүрлілікті сақтау және орнықты пайдалану жөніндегі 2026–2035 жылдарға арналған тұжырымдамада көзделген.
Қазақстанда сондай-ақ 1 млн гектардан астам аумақта орман екпелерін құру және халықаралық климаттық қаржыландыруды тарта отырып, орман-климат жобаларын іске асыру мүмкіндігі қарастырылып жатыр.
Осы тұста халықаралық қарардың Қазақстан үшін ішкі мағынасы да күшейеді.
Ел Халықаралық планетаны көгалдандыру күнін БҰҰ деңгейінде бекітуге бастамашы болғаннан кейін Қазақстанның өзіндегі орманды қалпына келтіру мен ағаш отырғызу нәтижелері де бұл бастаманың беделіне тікелей әсер етеді.
Жеті айда Қазақстанда 234 млн көшет отырғызылды
Елдегі көгалдандыру бағдарламасының ауқымы қазірдің өзінде жүздеген миллион ағашпен өлшенеді.
Бұған дейін біз Қазақстанда орманды қалпына келтіру жұмыстары қалай жеделдетіліп, ауқымды көгалдандыру жөніндегі тапсырма қалай орындалып жатқаны туралы жазған едік.
2026 жылдың алғашқы жеті айында ағаш отырғызу жұмыстары 145,6 мың гектарды қамтып, 234 млн көшет отырғызылды. 2027 жылы тағы 270 млн ағаш отырғызу жоспарланып отыр.
Елді мекендерде бастапқы жоспардан да жоғары көрсеткішке қол жеткізілген: 2021–2025 жылдары жоспарланған 15 млн ағаштың орнына 18,1 млн ағаш отырғызылды.
Енді бұл сандардың халықаралық маңызы да артады. Қазақстан өз аумағында көгалдандыру бағдарламасын жүзеге асырып қана қоймай, осы бағытқа арналған БҰҰ халықаралық күнінің бастамашысына айналды.
«Таза Қазақстан» халықаралық деңгейде жалғасын тапты
Қазақстан Сыртқы істер министрлігі жаңа қарарды елде жүзеге асырылып жатқан «Таза Қазақстан» жалпыұлттық экологиялық акциясымен тікелей байланыстырады.
Акция қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарауды қалыптастыруға, аумақтарды абаттандыруға және қоғамның экологиялық мәдениетін арттыруға бағытталған. Халықаралық күн осы бағыттағы бастаманы жаһандық деңгейге шығарады.
Байланыс тек символдық сипатта емес. Экология және табиғи ресурстар министрлігі атқарып жатқан жұмыстардың негізгі бағыттарына ормандарды қалпына келтіру, орманды аумақтарды кеңейту, шөлейттенуге қарсы күрес және елді мекендерді көгалдандыру кіреді.
Қалалар үшін 22 сәуір жыл сайын ағаш отырғызу, саябақтар мен аулаларды абаттандыру, бизнестің экологиялық жобалары мен еріктілер акцияларын өткізуге арналған датаға айналуы мүмкін.
Алайда нақты іс-шараларды әр мемлекет пен ұйым өзі айқындайды.
Алғашқы Халықаралық планетаны көгалдандыру күні 2027 жылы өтеді
Қазақстанның бастамасы 2025 жылғы қыркүйекте БҰҰ Бас Ассамблеясының мінберінде айтылған ұсыныстан 2026 жылғы 31 тамызда қабылданған халықаралық қарарға дейінгі жолдан өтті.
Келесі маңызды дата — 2027 жылғы 22 сәуір.
Бұл күні әлем дәстүрлі түрде Халықаралық Жер-Ана күнін атап өтеді. Енді сол күнмен қатар Қазақстанның бастамасымен белгіленген Халықаралық планетаны көгалдандыру күні алғаш рет аталып өтеді.
Жаңа күннің нақты бағыты айқын: табиғи экожүйелерді қалпына келтіру, жасыл желектер аумағын кеңейту және мемлекеттерді, халықаралық ұйымдар мен азаматтық қоғамды көгалдандыру бастамаларына тарту.
Бұған дейін біз Қазақстандағы ауқымды көгалдандыру жұмыстары, орманды қалпына келтіру және жүздеген миллион көшет отырғызу жоспары туралы жазған едік. Енді осы ішкі экологиялық бағыт Қазақстан ұсынған халықаралық күн арқылы БҰҰ деңгейінде де жалғасын тапты.
