Алматы мен Астана 2025 жылдың қорытындысы бойынша экономика көлемі жағынан Ташкенттен алда қалды. Алайда Өзбекстан астанасының экономикасы Қазақстанның екі қаласына қарағанда жылдамырақ өсті. Бұл туралы өңірдің экономикалық орталықтарын салыстырған The Times of Central Asia басылымы жазды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Басылымның бағалауынша, Қазақстанның екі қаласының жиынтық жалпы өңірлік өнімі шамамен 107 млрд долларға жеткен. Ташкент экономикасының көлемі 29 млрд доллар шамасында болды. Бұл — Алматы экономикасының шамамен 40%-ына, ал Астана көрсеткішінің төрттен үшіне тең.
Екі қала Қазақстан ЖІӨ-сінің 35%-ын қалыптастырады
Ұлттық статистика бюросының нақтыланған деректері бойынша, 2025 жылы Алматының жалпы өңірлік өнімі шамамен 36,2 трлн теңге, Астананікі 19,6 трлн теңге болды. Олардың ел экономикасындағы үлесі тиісінше 22,7% және 12,3%-ға жетті. Екеуін қосқанда Қазақстанның жалпы ішкі өнімінің 35%-ы шығады.
Жалпы өңірлік өнім белгілі бір өңірде бір жыл ішінде өндірілген түпкілікті тауарлар мен көрсетілген қызметтердің құнын білдіреді. Бұл көрсеткіш қала экономикасының ауқымын бағалауға мүмкіндік береді.
Ташкентте жалпы өңірлік өнім 367,2 трлн сумға жеткен, деп хабарлайды Өзбекстанның Ұлттық статистика комитеті. Өзбекстанның 2025 жылға қатысты бұл деректері әзірге алдын ала есепке негізделген.
Халықаралық салыстыру үшін TCA көрсеткіштерді орташа жылдық валюта бағамдары бойынша долларға айналдырған. Мұндай есеп ақшаның әр елдегі сатып алу қабілетінің айырмашылығын ескермейді.
Ташкент жылдамырақ өсіп келеді, Астананың қарқыны оған жақын
2025 жылы Ташкент экономикасының нақты өсімі 11,3% болды. Астананың жалпы өңірлік өнімі 10,2%-ға, Алматыныкі 4,9%-ға артты. Бұл көрсеткіштер баға өзгерісінің әсерін алып тастағандағы экономикалық өсімді білдіреді.
Осылайша, Ташкенттің өсу қарқыны Астанадан 1,1 пайыздық тармаққа, Алматыдан 6,4 пайыздық тармаққа жоғары болды. Дегенмен қалалар экономикасының бастапқы көлемі әртүрлі: доллармен есептегенде Алматының жалпы өңірлік өнімі Өзбекстан астанасынан екі еседен астам үлкен.
Қалалардың экономикасы қашан теңесетінін анықтау үшін бір жылдың дерегі жеткіліксіз. Мұндай болжам жасауға болашақтағы өсу қарқыны, инфляция және валюта бағамдары туралы жорамалдар қажет. Сондықтан Қазақстан қалаларының көшбасшылығы сақталады деген тұжырым — TCA басылымының бағалауы.
Қаржы инфрақұрылымы Алматы мен Астананың ұстанымын нығайтады
TCA екі қаланың артықшылықтары қатарында қалыптасқан іскерлік байланыстарды, халықаралық компаниялардың қатысуын, білікті мамандарды және капитал тарту мүмкіндігін атайды.
Алматыда Қазақстан қор биржасы — KASE, ал елордада «Астана» халықаралық қаржы орталығы мен AIX биржасы жұмыс істейді. Бұл алаңдар компанияларға акциялар мен облигациялар арқылы қаржы тартуға мүмкіндік береді. Басылым мұндай инфрақұрылымды Қазақстанның экономикалық салмағын сақтауға ықпал ететін факторлардың бірі ретінде қарастырады.
Сонымен бірге Ташкент кеңейіп келеді. Өзбекстан президентінің сайтындағы Жаңа Ташкент жобасы туралы хабарламаға сәйкес, онда 2034 жылға дейін 200 мың пәтер салу жоспарланған. Қазірдің өзінде тұрғын үй кешендері, қоғамдық және іскерлік нысандар, университет кампустары салынып жатыр. Ал жарияланған құрылыс көлеміне толық жету әзірге жоспар болып отыр.
Алматының даму бағдарламасы мен 2040 жылға дейінгі бас жоспары бес қоғамдық-іскерлік орталық қалыптастыруды көздейді. Олардың міндеті — іскерлік белсенділікті қаланың әр бөлігіне таратып, орталық аудандарға түсетін жүктемені азайту.
Бұл көрсеткіштер тұрғындардың жағдайы туралы не айтады
TCA есебі бойынша, 2025 жылы жан басына шаққандағы жалпы өңірлік өнім Алматыда шамамен 29,9 мың доллар, Астанада 23,7 мың доллар, Ташкентте 9,3 мың доллар болды.
Бұл сомалар бір тұрғынға шаққандағы экономикалық өнім көлемін сипаттайды. Олар тұрғынның орташа табысын көрсетпейді және тұрмыс деңгейін өздігінен салыстыруға жеткіліксіз. Ол үшін халықтың табысы, жұмыспен қамтылуы, баспана құны және күнделікті шығындары туралы бөлек деректер қажет.
Қалалардың экономикалық әлеуетіне ықпал ететін тағы бір фактор — инвестиция. Қазақстанның шетелдік капитал тартудағы орны туралы Еуропалық қайта құру және даму банкінің бағалауын бұған дейінгі материалымызда тарқатқан едік.
