26 қыркүйекте Самарқандта өткен Бас ассамблеяда Тимур Турлов Халықаралық шахмат федерациясының президенті болып сайланды, деп хабарлайды DKNews.kz. Қазақстан шахмат федерациясының мәліметінше, ол екінші турда 110 дауыс жинап, 85 дауыс алған Вадим Розенштейннен басым түсті. Осылайша, ФИДЕ тарихында алғаш рет ұйым тізгінін Қазақстан өкілі ұстайды.
Турловпен бірге оның орынбасары болып әлемнің бес дүркін чемпионы Вишванатан Ананд сайланды. Жаңа команда алдағы төрт жылға ұлттық федерацияларды қолдау, мектеп шахматын дамыту және ФИДЕ жұмысын цифрландыру бағдарламасын ұсынды.
Бірінші турда жеңіске бір дауыс жетпеді
Президентті анықтау үшін екі тур қажет болды. Қазақстан шахмат федерациясының хабарлауынша, алғашқы дауыс беруге 196 делегат қатысып, төрт бюллетень жарамсыз деп танылған.
Кандидаттар жинаған дауыс саны:
- Тимур Турлов — 96;
- Вадим Розенштейн — 76;
- Ян Хенрик Бюттнер — 20.
Турлов 192 жарамды дауыстың тең жартысын алды. Ал бірінші турда жеңу үшін жартысынан көбі, яғни 97 дауыс қажет еді. Сондықтан ең көп дауыс жинаған Турлов пен Розенштейн екінші турға өтті.
Шешуші кезеңде қазақстандық кандидат 25 дауыс айырмасымен жеңіске жетті: нәтиже — 110:85.
Жасырын дауыс беру жергілікті уақытпен 11:00-де басталды. Делегаттар жәшікке әліпби ретімен шақырылды. Қазақстан шахмат федерациясы ұсынған хронология бойынша, Қазақстан өкілі 11:30-да дауыс берген.
Үш кандидат, үш команда
Дауыс беру алдында кандидаттар бюллетеньде көрсетілген ретпен сөз сөйледі.
Алдымен WR Chess шахмат командасының негізін қалаушы Вадим Розенштейн мінберге шықты. Ол сайлауға сингапурлық кәсіпкер Гордон Тангпен бірге түсті.
Одан кейін германиялық кәсіпкер Ян Хенрик Бюттнер сөз алды. Оның орынбасарлыққа ұсынған серіктесі — британдық шахмат қайраткері Малкольм Пейн. Соңғы болып Вишванатан Анандпен бірге сайлауға қатысқан Тимур Турлов бағдарламасын таныстырды.
Турлов сөзін Олимпиада мен конгресті ұйымдастырған Өзбекстанға, елдің шахмат федерациясына, президент Шавкат Мирзиёевке және премьер-министр Абдулла Ариповке алғыс айтудан бастады.
Ол сайлау науқаны барысында Қазақстанда, Коста-Рикада, Оңтүстік Африка Республикасында, Әзербайжанда, Германияда және Эфиопияда делегаттармен кездескенін еске салды. Самарқандта да бұл кездесулер күн сайын жалғасқан.
«Президент кез келген сұраққа — жағымдысына да, жағымсызына да, күрделісіне де, қарапайымына да жауап беруге дайын болуы керек. Ашық пікірталас — осы жұмыстың бір бөлігі. ФИДЕ ұлттық федерациялар үшін, шахмат ойнайтын адамдар үшін жұмыс істейді. Ал шахмат чемпиондар мен турнирлерден әлдеқайда ауқымды. Ол ең төменгі буыннан басталатын даму. Ол — мектептегі шахмат үйірмесіне алғаш келген бала. Ол — өз командаларын Олимпиадаға жіберуге тырысып жүрген шағын федерация», — деді Тимур Турлов.
Қазақстан тәжірибесі: 42 мектептен 2,5 мыңнан астам мектепке дейін
Турлов өз бағдарламасын таныстырғанда Қазақстан тәжірибесіне сүйенді. Ол 2023 жылы ұлттық федерацияны басқаруға кіріскеннен кейін мектеп шахматын негізгі бағыттардың біріне айналдырды.
Оның келтірген дерегіне сәйкес, «Білім берудегі шахмат» жобасына қатысатын мектептер саны 42-ден 2,5 мыңнан астамға жеткен. ФИДЕ де Самарқандтағы білім беру саммиті туралы материалында бағдарламаның шамамен 2,5 мың мектепті қамтитынын атап өткен.
Турлов қазақстандық шахматшылардың жүздеген медаль жеңіп алғанын және әйелдер құрамасының 2024 жылы Будапешттегі Олимпиадада күміс жүлдеге ие болғанын еске салды. Қазақстан қабылдаған ірі жарыстардың қатарында әлем чемпионы атағы үшін матчты, рапид пен блицтен әлем чемпионатын және басқа да халықаралық турнирлерді атады.
«Бүгінде шахмат Қазақстандағы ең танымал спорт түрлерінің біріне айналды. Оны мемлекет те, демеушілер де, бизнес те құрметтейді, оның әлеуметтік маңызы зор. Бұл — іс жүзінде жинақталған тәжірибе. Мен ФИДЕ-ге дәл осы тәжірибені әкелгім келеді», — деді Турлов.
Ол Қазақстанның түрлі елдермен тіл табысу тәжірибесіне де тоқталды.
«Қазақстан ұзақ уақыттан бері Еуропа мен Азия арасын жалғап келеді. Біз көршілері де, мүдделері де әртүрлі ортада өмір сүреміз. Сондықтан тату қарым-қатынас орнатудың, келіспеушіліктерді шешудің және қауымдастықты біріктірудің тәуелсіздігіміз бен әл-ауқатымыз үшін қаншалықты маңызды екенін білеміз», — деп атап өтті ол.
Дамуға 28 млн доллар, медиаға жыл сайын 1,5 млн доллар
Турлов бағдарламасының қаржылық бөлігінде төрт жылға арналған 28 млн долларлық Даму қорын құру көзделген. Ол қор қаражатын ұлттық федерациялармен бірлесіп бөлуді ұсынды.
Тағы бір бастама — жыл сайын 1,5 млн доллар, яғни төрт жылда 6 млн доллар бөлінетін медиа қор. Оның мақсаты — ұлттық федерациялардың жұмысын кеңінен танытып, демеушілер мен үкіметтердің назарын аударуға көмектесу.
Екі қор да жаңа команданың ұсынысы ретінде таныстырылды. Оларды іске қосу, қаржыландыру және қаражат бөлу тәртібі алдағы жұмыста айқындалмақ.
Турлов ФИДЕ-нің цифрлық құралдарын дамытып, әлемдік серіктестерді тартуға да уәде берді. Сонымен бірге ұйымның қоғамдық міндетін сақтауға басымдық беретінін айтты.
«ФИДЕ бизнеске айналмауы керек. Серіктестік бізге дамуды жалғастыру үшін қажет», — деді ол.
Сайлау қорытындысы жарияланбай тұрып-ақ Турлов қарсыластарын бірлесіп жұмыс істеуге шақырды.
«Вадимнің, Ян Хенриктің және менің көзқарастарымыз әртүрлі. Бірақ олардың бағдарламаларында жалғастыруға тұрарлық идеялар бар. Сайлаудан кейін ортақ жұмыс нәтиже беретін бағыттарда бірлесуге дайынмын. Науқан бүгін аяқталады, ал шахматтағы жұмысымыз жалғаса береді», — деді Турлов.
Ананд: «Талант барлық жерде бар, мүмкіндік бірдей емес»
Турлов сайлаудағы серіктесін таныстырғанда Анандты «көзі тірі аңыз әрі әркім сенім арта алатын кәсіби маман» деп атады.
Әлемнің бес дүркін чемпионы сөзін Ченнаида өткен балалық шағынан және 1988 жылы Үндістанның тұңғыш гроссмейстері атанған кезінен бастады.
«Бала кезімде Ченнаида шахмат үйреніп жүргенімде, шахмат әлемі мүлде басқаша еді. 1988 жылы Үндістанның алғашқы гроссмейстері атанғанымда, біз жаңа жол ашқандай болдық. Сол тәжірибе маған ең басты нәрсені үйретті: талант барлық жерде бар, ал мүмкіндік бірдей емес. Шахмат дәл осы мәселені шешуі керек», — деді Вишванатан Ананд.
Ол Турловпен бір команда құру шешімін шахматтағы тәжірибе мен басқару тәжірибесінің бірін-бірі толықтыруымен түсіндірді.
«Мен Тимур Турловты науқанға дейін де білетінмін, оның шахматқа қаншалықты жауапкершілікпен қарайтынынан хабардар едім. Бірақ осы айларда оның қалай жұмыс істейтінін көрдім. Ол тыңдайды, федерацияларға шын мәнінде не қажет екенін түсінуге тырысады. Ал міндеттеме алса, нәтижесіне жауап береді. Менің бүкіл кәсіби өмірім шахматта өтті. Тимур Турлов халықаралық бизнес, технологиялар және ірі ұйымдарды құру тәжірибесін әкеледі. Біздің тәжірибеміз бірін-бірі толықтырады», — деді Ананд.
Ол ұлттық федерацияларға шешім қабылдауға көбірек қатысу мүмкіндігін, жұмысқа қажетті жаңа құралдарды және қаржы жұмсаудың ашықтығын уәде етті. Сондай-ақ федерациялар сайланған командадан берген уәделерін орындауды талап етуге құқылы екенін атап өтті.
204 федерация алдындағы жауапкершілік
Дауыс беру жүріп жатқанда Турлов қазақстандық журналистердің сұрақтарына жауап беріп, нәтижеге алаңдап отырғанын жасырмады.
«Әрине, қатты қобалжып, уайымдап отырмыз. Алдымызда бүкіл білімімізді, қабілетімізді, күш-қуатымызды және, әрине, жауапкершілігімізді талап ететін үлкен әрі өте қызықты жұмыс күтіп тұр. Бір жағынан, мұндай міндеттермен өмір бойы бетпе-бет келіп жүрмін. Екінші жағынан, әлемнің түкпір-түкпіріндегі 204 федерация үшін бұрын-соңды жауап беріп көрген емеспін», — деді ол.
Турлов басты міндетін шахмат қауымдастығын біріктіру деп атады. Бұл жұмыста Қазақстанның дипломатиясы мен келіспеушіліктерді шешу тәсілін үлгі ететінін айтты.
«Мен ФИДЕ-ге қазақстандық ұстанымды да әкелгім келеді: барлығымен өзара құрметке негізделген диалог құрып, ең күрделі мәселелердің де шешімін табу. Екі жүзден астам федерация бар ортада қайшылық болмай тұрмайды. Меніңше, еліміз мұны жақсы еңсеріп келеді. Президентіміздің дипломатиялық қарым-қатынасты қалай құратынынан үйренуге тырысамын. ФИДЕ-де де осыны іске асырып көргім келеді», — деді Турлов.
Оның ұзақ мерзімді мақсаттарының бірі — шахматты Олимпиада ойындарының бағдарламасына енгізуге жақындату. Ал төрт жылдық жұмыстың нәтижесін әр ұлттық федерация сезінуі керек деп есептейді.
«Осы төрт жылда әр федерация өзгерісті анық көрсе деймін. ФИДЕ әлдеқайда цифрланған, кәсіби ұйымға айналып, беделі одан әрі арта түссе деймін. ФИДЕ-ні тарихы терең әрі қазіргі заманға сай осы ойынның көшбасшысы және реттеушісі ретінде мойындағанын қалаймын», — деді жаңадан сайланған президент.
Бұған дейін DKNews.kz кандидаттардың Самарқандтағы сайлауға қандай командалармен келгенін және ФИДЕ Қазақстанның әйелдер шахматын дамытуға қосқан үлесін қалай бағалағанын жазған еді.
