Цифрлық қаржы қылмысы шекараға бағынбайды.
Қазақстанның Қаржылық мониторинг агенттігі БҰҰ алаңында дроп-карталар, виртуалды активтер және қаражаттың ізін жасыруға мүмкіндік беретін цифрлық құралдарға қарсы тәжірибесін таныстырды, деп хабарлайды DKNews.kz.
ҚР Қаржылық мониторинг агенттігінің делегациясы Біріккен Араб Әмірліктерінде өткен БҰҰ-ның Қылмыстың алдын алу және қылмыстық сот төрелігі жөніндегі XV конгресіне қатысты. Конгресс БҰҰ Есірткі және қылмыс жөніндегі басқармасының қолдауымен бес жылда бір рет өткізіледі.
Фото: UNODC Media Center
Дроп-карталар мен виртуалды активтер негізгі қатерлер қатарында
Конгресс трансұлттық қылмыс, қылмыстық сот төрелігі, киберқылмыс және қаржылық құқықбұзушылықтарға қарсы күреске жауапты органдардың өкілдерін біріктірді.
Қазақстан делегациясы қаржылық қылмыстар мен қылмыстық кірістерді жылыстатуға қарсы күресте қолданылатын тәуекелге бағдарланған тәсілді таныстырды.
Агенттік ерекше назар аударған бағыттардың бірі — цифрлық қаржы құралдарын қылмыстық схемаларда пайдалану.
«Агенттік қаржылық қылмыстарға және қылмыстық кірістерді жылыстатуға қарсы іс-қимылда тәуекелге бағдарланған тәсілді қолдану тәжірибесін таныстырды», — делінген ҚМА хабарламасында.
Сөз дроп-карталар, виртуалды активтер және қаражатты бірнеше юрисдикция арқылы өткізуге мүмкіндік беретін басқа да цифрлық құралдар туралы болып отыр. Мұндай тізбек ақшаның қозғалысын қадағалауды күрделендіреді.
Қазақстанда дропперлік пен криптосхемаларға қысым күшейді
БҰҰ алаңында көтерілген мәселелер Қазақстан үшін теориялық қауіп емес. ҚМА бұған дейін де дроп-карталар мен заңсыз криптоайырбастау сервистерін қаржы қылмыстарында пайдалануға қарсы шаралар туралы хабарлаған.
Мәселен, 2026 жылдың бірінші жартыжылдығының қорытындысы бойынша Агенттік есірткі бизнесі мен алаяқтықтан түскен қаражатты жылыстатуға пайдаланылған 12 астыртын криптоайырбастау пунктін жойған. Сондай-ақ шоттары арқылы 113 млрд теңге өткен 36 дропперлік топ анықталған.
Бұл деректер цифрлық төлем құралдарының қаржы қылмыстарындағы рөлі неге халықаралық деңгейде талқыланып отырғанын көрсетеді. Бір елде ашылған шот, басқа юрисдикциядағы цифрлық актив және үшінші мемлекеттегі ақша шығару арнасы бір схеманың бөлігі болуы мүмкін.
ҚМА мемлекет пен жеке секторды бір жүйеге біріктірмек
Қазақстан делегациясы конгрессте мемлекет пен жеке сектор арасындағы әріптестікке де тоқталды.
Мақсат — қылмыстық кірістерді заңдастырудың жаңа схемаларын ертерек анықтау және күдікті операцияларға жедел ден қою. Мұнда банктердің, төлем және қаржы ұйымдарының қолындағы транзакциялық ақпараттың маңызы артады.
Қазақстанда бұл модельдің элементтері қазірдің өзінде қолданылып келеді. Қаржы секторындағы күмәнді операцияларды анықтау мен заңсыз қаржы ағындарына қарсы іс-қимылға мемлекеттік органдармен қатар банктер және басқа қаржы ұйымдары тартылған.
Қаржы қылмысына қарсы күрес халықаралық деңгейге шығып отыр
Конгресс қорытындысында Қазақстан қаржылық қылмыстарға қарсы күреске жауапты шетелдік органдармен өзара іс-қимылды нығайту және халықаралық ынтымақтастықты дамыту жөнінде уағдаласты.
Бұл бағыттың практикалық мәні ақша бірнеше мемлекет арқылы өткен кезде айқын көрінеді. Қаражаттың қозғалысын қалпына келтіру, цифрлық активтерді бақылау және қылмыстық кірістердің соңғы бағытын анықтау үшін әр юрисдикциядағы құзыретті органдар арасында ақпарат алмасу қажет.
Қазақстан бұған дейін де осы бағыттағы халықаралық ынтымақтастықты кеңейткен. 2025 жылы Астанада өткен кездесуде ақшаны жылыстатуға қарсы ұлттық жүйені халықаралық стандарттарға сай жетілдіру және қаржылық барлау бөлімшелері арасындағы ықпалдастық мәселелері көтерілген.
Бұған дейін біз Қазақстанда цифрлық активтерді заңсыз қаржы айналымында пайдалануға қарсы қандай шаралар қабылданып жатқанын жазған едік. ҚМА дерегінше, елімізде 130 көлеңкелі криптоайырбастау алаңы жойылып, мұндай операцияларда дропперлердің банк карталары мен әмияндары жиі пайдаланылатыны анықталған.
