Қазақстан БҰҰ-ға реформалардың нәтижесін ұсынды. Әйелдерді қорғау, зорлық-зомбылыққа қарсы күрес және тең мүмкіндіктерді қамтамасыз ету шаралары халықаралық деңгейде бағаланды. Ал CEDAW комитетінің ұсынымдары мемлекеттік саясатты одан әрі жетілдіруге негіз болуы мүмкін, деп хабарлайды DKNews.kz.
Женевада Қазақстанның Әйелдерге қатысты кемсітушіліктің барлық нысандарын жою туралы конвенцияны орындау жөніндегі алтыншы мерзімді есебіне байланысты сындарлы диалог өтті. Қазақстан делегациясын ҚР Мәдениет және ақпарат вице-министрі Евгений Кочетов басқарды.
Қазақстан БҰҰ-ға жүргізілген реформалардың нәтижесін ұсынды
Делегация құрамына ҚР Президенті жанындағы Әйелдер істері және отбасылық-демографиялық саясат жөніндегі ұлттық комиссияның, заң шығарушы, атқарушы және сот билігінің, ғылыми-зерттеу институттары мен сарапшылар қауымдастығының өкілдері кірді.
Қазақстан әйелдердің құқықтарын қорғау, теңдікті қамтамасыз ету және олардың елдің қоғамдық-саяси әрі экономикалық өміріне қатысуын кеңейту бағытындағы мемлекеттік саясаттың нәтижелерін таныстырды.
Әңгіме бір ғана реформа туралы емес. CEDAW аясында мемлекет кемсітушілікке қарсы заңнамадан бастап әйелдердің білімге, денсаулық сақтауға, жұмыспен қамтуға және шешім қабылдау үдерісіне қол жеткізуіне дейінгі кең ауқымды міндеттемелер бойынша есеп береді.
Қазақстанның CEDAW бойынша алтыншы мерзімді есебі Комитеттің алдыңғы ескертулері ескеріле отырып әзірленген және әйелдердің экономикалық, әлеуметтік, мәдени, азаматтық және саяси құқықтары саласындағы өзгерістерді қамтиды.
Жаңа Конституцияда неке ұғымы бекітілді
Қазақстан тарапы конституциялық өзгерістерге де жеке тоқталды.
Жаңа Конституцияда неке ер мен әйелдің мемлекетте тіркелетін, ерікті әрі тең құқықты одағы ретінде айқындалған.
Конституция 2026 жылғы 15 наурызда республикалық референдумда қабылданып, 2026 жылғы 1 шілдеден бастап күшіне енді.
CEDAW алдындағы есеп тұрғысынан бұл норманың мәні тікелей: отбасылық саясат пен қолданыстағы заңнама азаматтардың тең құқықтары мен мемлекеттік қорғау кепілдіктерімен үйлесуі тиіс.
Әйелдерді зорлық-зомбылықтан қорғау шаралары күшейтілді
Женевадағы диалогтың ең өзекті бөліктерінің бірі әйелдер мен балаларды зорлық-зомбылықтан қорғау мәселесіне арналды.
Қазақстан тарапы елде отбасылық-тұрмыстық зорлық-зомбылық, сталкинг және некеге мәжбүрлеу үшін қылмыстық жауапкершілік енгізілгенін хабарлады. Сонымен қатар зорлық-зомбылықтың алдын алу, зардап шеккендерді қорғау және құқық қорғау мен әлеуметтік қызметтердің жұмысын күшейту шаралары қабылданған.
Халықаралық бағалау кезінде заңда тиісті норманың болуы ғана жеткіліксіз. Оның іс жүзінде қалай орындалатыны да маңызды: жәбірленуші қорғаныс ала ма, мемлекеттік органдар қаншалықты жедел әрекет етеді, құқықтық және әлеуметтік көмек тетіктері қолжетімді ме деген сұрақтар алдыңғы қатарға шығады.
Заңда бекітілген құқық пен оның күнделікті өмірде орындалуы арасындағы айырмашылық гендерлік саясаттағы ең сезімтал мәселелердің бірі болып қала береді. Бұған дейін DKNews.kz Қазақстанның әйелдер мен балалардың құқықтарын қорғау бағытындағы жұмысын жазған еді.
Әйелдер кәсіпкерлігі мен шешім қабылдауға қатысуы есепке енді
Қазақстан әйелдер кәсіпкерлігі мен жұмыспен қамтуды қолдау шараларын, сондай-ақ әйелдердің білім мен медициналық көмекке қолжетімділігін де таныстырды.
Тағы бір бағыт — әйелдердің шешім қабылдау үдерісіне қатысуын арттыру. Бұл міндет Қазақстанның отбасылық және гендерлік саясат, адам құқықтары саласындағы стратегиялық құжаттарында қарастырылған.
Әйелдердің қоғамдық және экономикалық рөлін күшейту мәселесі ел ішінде де тұрақты талқыланып келеді. Бұған дейін Аида Балаева гендерлік саясаттың негізгі басымдықтары мен алдағы міндеттерін атаған болатын.
CEDAW ұсынымдары келесі кезеңнің бағытын айқындайды
Женевадағы диалог халықаралық бағалау үдерісін аяқтамайды.
CEDAW комитетінің мүшелері Қазақстанға ұсынымдар берді. Қазақстан тарапы оларды талдап, әйелдер мен ерлердің тең құқықтары мен мүмкіндіктерін қамтамасыз етуге бағытталған ұлттық саясатты одан әрі жетілдіру кезінде ескеретінін мәлімдеді.
Ендігі негізгі мәселе — Комитет Қазақстандағы қай реформаларды жеткілікті деп бағалайды және қандай бағыттарда қосымша шаралар қажет деп санайды.
Бұған дейін біз Қазақстанның 2030 жылға дейінгі отбасылық және гендерлік саясат тұжырымдамасының қалай жаңартылғаны туралы жазған едік. Женевадағы диалогтан кейінгі ұсынымдар осы саясаттың келесі кезеңіне тікелей әсер етуі мүмкін.
