Қазақстан металдарды өңдеуден көбірек табыс таппақ. Ел Бельгияға бірлескен өндірістер ашып, технологиялар трансферін жүзеге асыруды ұсынды. Мақсат – Еуропаға шикізат қана емес, жоғары технологиялық өнеркәсіпке қажетті дайын материалдарды да жеткізу, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл туралы Қазақстанның Өнеркәсіп және құрылыс вице-министрі Олжас Сапарбеков 12 қазанда Астанадағы Назарбаев Университетінде өткен Қазақстан-Бельгия семинарында мәлімдеді.
Қазақстан ЕО үшін маңызды 34 минералдың 21-ін жеткізе алады
Өнеркәсіп және құрылыс министрлігінің мәліметінше, Қазақстан Еуропалық одақ стратегиялық маңызы бар деп таныған 34 минералдың 21-ін жеткізуге әлеуеті жететін елдердің қатарында.
Алайда пайдалы қазбалардың мол қоры олардан түсетін табыстың толықтай ел ішінде қалатынын білдірмейді. Ол үшін шикізатты терең өңдеп, металдарды тазарту және қосылған құны жоғары өнім шығару қажет.
Қазақстан бельгиялық серіктестеріне дәл осындай ынтымақтастық үлгісін ұсынып отыр.
Әңгіме аккумуляторлар, электроника, арнайы қорытпалар мен тұрақты магниттер өндірісіне қажетті материалдар туралы болып отыр.
«Қазіргі әлеуетіміз бен мүмкіндіктерімізді ескерсек, Қазақстан аса маңызды минералдық шикізат саласындағы аралық өңдеу индустриясының (Midstream) өкілі ретінде әлемдік нарықта ерекше орын ала алады. Осы арқылы жаһандық жеткізу тізбектерінің тұрақтылығы мен орнықтылығын қамтамасыз етуде маңызды рөл атқара алады», – деді Олжас Сапарбеков.
Midstream – пайдалы қазбаларды өндіру мен түпкілікті өнім шығарудың арасындағы өндірістік кезең. Оған шикізатты өңдеу, металдарды бөліп алу және өнеркәсіпке қажетті материалдар өндіру кіреді.
Қазақстандық кәсіпорындар үшін бұл шикізат сатумен шектелмей, күрделірек өндірістік тізбектерге қатысу мүмкіндігін білдіреді.
Бельгияға технологияларды Қазақстанға көшіру ұсынылды
Қазақстан тарапы өнеркәсіптік ынтымақтастықтың төрт бағытын белгіледі. Олар – шикізатты өңдеу, металдарды бөліп алу және тазарту, инжиниринг пен жабдық жеткізу, сондай-ақ логистика мен қаржыландыру.
Келіссөздер барысында гидрометаллургия, сирек жер металдарының оксидтерін бөлу, қайталама шикізатты өңдеу және қолданыстағы өндіріс орындарын жаңғырту жобалары талқыланды.
Қазақстан инвестициямен қатар озық технологиялар мен өндірістік тәжірибенің де елге келуіне мүдделі.
«Біз өңдеу өндірісін технологиялармен және тиісті құзыреттермен бірге Қазақстанға кезең-кезеңімен көшіруді көздейтін үлгілерді талқылауға дайынбыз», – деп атап өтті вице-министр.
Мұндай тәсіл отандық кәсіпорындардың өндірістік процестерге тікелей қатысуын көздейді.
Егер жобалар жүзеге асса, қазақстандық компаниялар шетелдік серіктестерге шикізат жеткізумен ғана шектелмей, оны ел ішінде өңдеу технологияларын да меңгере алады.
Дегенмен семинар қорытындысы бойынша нақты өндірістік келісімдер жарияланған жоқ.
Геологиялық барлауға 67 млрд теңгеден астам қаржы жұмсалды
Қазақстан жер қойнауын зерттеу жұмыстарын да кеңейтіп жатыр.
2018 жылдан бері геологиялық зерттеулерге 67 млрд теңгеден астам қаржы бағытталған. Осы уақыт ішінде ел аумағының 2 млн шаршы шақырымнан астам бөлігі зерттелді.
2026 жылдың соңына дейін бұл көрсеткішті 2,2 млн шаршы шақырымға жеткізу жоспарланған.
Сирек жер металдарын іздеуге ерекше көңіл бөлінуде. Іздеу жұмыстары жүргізілген 11 алаңда болашағы бар 38 учаске анықталды.
Алайда бұл бірден игеруге дайын 38 жаңа кен орны табылды деген сөз емес. Аталған учаскелерде қосымша зерттеулер жүргізіліп, пайдалы қазбалардың қоры бағалануы тиіс.
Соған қарамастан, мұндай нәтижелер болашақ инвестициялық жобаларды іріктеуге негіз бола алады.
Қазақстан жылына 15 тонна галлий өндіруді жоспарлап отыр
Елде сирек металдарды өңдеуге қажетті өндірістік база қазірдің өзінде бар.
Қазақстанда тантал, ниобий және бериллий өндіріледі. Сонымен қатар молибден мен рений алынады.
Келесі бағыттардың бірі – галлий өндірісін іске қосу. Жоспарланған кәсіпорынның жылдық қуаты 15 тонна болмақ.
Галлий жартылай өткізгіштер өндірісінде қолданылады. Сондықтан бұл жобаның Қазақстандағы электроника өнеркәсібіне қажетті материалдарды дамыту жоспарымен тікелей байланысы бар.
Бұдан бөлек, билік төрт басым бағытты айқындады: аккумулятор материалдары, арнайы қорытпалар, жартылай өткізгіш материалдар және тұрақты магниттер.
Бұл салалардың әрқайсысына арнайы технология, заманауи жабдық және тиісті өндірістік дайындық қажет.
Бельгиялық компаниялармен ынтымақтастық технологиялық процестерді игеруге көмектесуі мүмкін. Алайда келіссөздерден нақты өндіріске көшу үшін инвестициялық шешімдер мен егжей-тегжейлі жобалар қажет болады.
Сирек жер металдарын зерттеу орталығы 2028 жылы іске қосылмақ
Қазақстан сирек жер металдарын зерттеуге арналған ғылыми инфрақұрылымды да дамытуды көздеп отыр.
Мемлекет басшысының тапсырмасымен Еуропалық одақ институттарының қатысуымен Сирек жер металдарының өңірлік зерттеу орталығы құрылуда.
Еуропалық қайта құру және даму банкі жобаның алдын ала техникалық-экономикалық негіздемесін дайындауға қолдау көрсетті.
Еуропалық комиссияның қолдауымен геохимиялық, төрелік және ғылыми металлургиялық зертханалар кешенінің құрылысын 2027 жылы бастау жоспарланған.
Орталықты 2028 жылы пайдалануға беру көзделіп отыр.
Зертханалар шикізат құрамын анықтауға, технологиялық шешімдерді тексеруге және металдарды алу әдістерін сынауға мүмкіндік береді.
Мұндай инфрақұрылым шикізатты өнеркәсіптік өңдеуге қаншалықты жарамды екенін анықтағысы келетін кәсіпорындар үшін қажет болуы мүмкін.
Антверпен порты Қазақстан өнімдерінің Еуропаға шығу жолына айналуы мүмкін
Қазақстан мен Бельгия арасындағы ынтымақтастық тек металлургиялық технологиялармен шектелмейді.
Семинарда қазақстандық дайын өнімді Еуропа нарығына жеткізу үшін Бельгиядағы Антверпен портын пайдалану мүмкіндігі де талқыланды.
Бұл ұсыныс Қазақстанда шикізатты терең өңдеуді дамыту жоспарымен байланысты.
Егер отандық кәсіпорындар дайын материалдар өндірісін ұлғайтса, оларды еуропалық тапсырыс берушілерге жеткізудің тиімді логистикалық жүйесі қажет болады.
Тараптар еуропалық қаржы құралдарын Қазақстандағы мемлекеттік қолдау шараларымен ұштастыру жолдарын да қарастырды.
Әзірге болашақ инвестициялардың нақты көлемі мен өнім жеткізу шарттары жарияланған жоқ.
Molymet пен Lindian Kazakhstan бірлескен жобаларды талқылады
Астанада өткен семинарға екі елдің өнеркәсіп, ғылым және жоғары білім салаларының өкілдері қатысты.
Molymet және Lindian Kazakhstan компанияларының өкілдері өнеркәсіптік ынтымақтастық тәжірибесімен бөлісті.
Ендігі міндет – талқыланған бастамалардың қайсысын нақты жобаға айналдыруға болатынын анықтау.
Семинар қорытындысы бойынша серіктестері мен алғашқы техникалық қадамдары көрсетілген бірлескен жобалар тізімін қалыптастыру күтілуде.
Алғашқы жұмыстардың қатарында шикізат үлгілерімен алмасу, технологиялық сынақтар жүргізу және техникалық-экономикалық негіздемелер әзірлеу бар.
Осы зерттеулер Қазақстан шикізатына қандай технологиялар сәйкес келетінін және қай өндірістерді дамыту экономикалық тұрғыдан тиімді болуы мүмкін екенін анықтауға көмектеседі.
Әзірге тараптар зауыт құрылысына қатысты нақты келісімшарттар жасасқан жоқ. Сөз ұсыныстар мен болашақ жобаларды дайындау туралы болып отыр.
Қазақстан үшін бұл келіссөздердің нақты нәтижесі мәлімдемелер санымен емес, технологиясы, серіктестері және экономикалық негіздемесі анықталған өндірістік жобалардың пайда болуымен өлшенбек.
