Қазақстан металдарды терең өңдеуге басымдық беріп отыр. Бельгия королі Филипп пен патшайым Матильдаға отандық литий мен никельден аккумулятор өндірісіне қажетті материалдар алу технологиялары таныстырылды. Ал Қазақстан Үкіметі бельгиялық тараппен стратегиялық маңызы бар минералдар саласындағы ынтымақтастықты талқылады, деп хабарлайды DKNews.kz.
Кездесу Назарбаев Университетінде (NU) өтті. Оған Қазақстан Премьер-министрі Олжас Бектенов, мемлекеттік органдардың, бизнес және ғылыми қауымдастықтың өкілдері қатысты.
Келіссөздердің негізгі тақырыбы минералды шикізатты экспорттаудан дайын материалдар мен жоғары технологиялық өнім өндіруге көшу болды. Қазақстан бұл бағытты еуропалық технологияларды, инвестицияларды және ғылыми әзірлемелерді тарту арқылы дамытуды көздеп отыр.
Король Филипп Қазақстанның минералдық әлеуетіне жоғары баға берді
Қазақстан-Бельгия дөңгелек үстелінде Король Филипп Бельгиядағы университет ғылымы мен өнеркәсіптің тығыз байланысына назар аударды.
Оның айтуынша, мұндай ынтымақтастық екі елдің бірлескен жобаларына негіз бола алады.
«Стратегиялық маңызы бар минералдар қазіргі экономиканың негізін құрайды. Олар технология, өнеркәсіп және қауіпсіздік салаларының тірегіне айналды. Бельгияда университет ғылымы мен өнеркәсіп секторы арасында толық сенімге негізделген тиімді ынтымақтастық моделі қалыптасқан. Біз Қазақстанмен де осы бағытта бірлесіп жұмыс істеуге дайынбыз. Қазақстанның мол минералдық ресурстары мен активтерін болашақ индустрияға айналдыру жөніндегі ұстанымы бізге ерекше әсер етті», – деді Бельгия королі Филипп.
Қазақстан үшін мұндай тәсілдің экономикалық мәні бар. Металл өндіру шикізат базасын қамтамасыз еткенімен, дайын материалдар шығару ел ішінде қосымша өңдеу кезеңдерін қалыптастыруға мүмкіндік береді.
Ынтымақтастық тек тау-кен өнеркәсібімен шектелмейді. Қазақстан тарапы энергетикада, машина жасауда және басқа да жоғары технологиялық өндірістерде қолданылатын шешімдерді дамытуға мүдделі.
Қазақстан литий мен никельді өңдеудің жаңа технологияларын көрсетті
Сапардың маңызды бөлігінің бірі Назарбаев Университетіндегі ғылыми әзірлемелердің таныстырылымы болды.
Қазақстанның ғылым және жоғары білім министрі Саясат Нұрбек пен университет президенті, профессор Вакар Ахмад корольдік жұпқа отандық ғалымдардың зерттеу нәтижелерін таныстырды.
Әсіресе Жаңа материалдар және энергетикалық технологиялар институтының (INMET) жұмысына ерекше көңіл бөлінді.
Институт ғалымдары Қазақстандағы литий мен никель қорын пайдаланып, аккумулятор өндірісіне қажетті материалдар алуға мүмкіндік беретін технологияларды әзірлеп жатыр.
Литий мен никель аккумулятор өнеркәсібінде кеңінен қолданылады. Қазақстан үшін оларды терең өңдеу технологияларын дамыту шикізат жеткізуші деңгейінен жоғары қосылған құны бар өнім өндірушіге айналудың бір жолы саналады.
INMET зерттеулерінің тағы бір бағыты сирек жер элементтерін игеруге арналған. Ғалымдар оларды жоғары технологиялық салаларға қажетті материалдар өндіру үшін пайдаланудың мүмкіндіктерін қарастыруда.
Дегенмен ғылыми әзірлемелердің таныстырылуы жаңа зауыттар іске қосылды дегенді білдірмейді. Технологияларды өнеркәсіптік өндіріске енгізу үшін қосымша зерттеулер, инвестиция және әлеуетті серіктестермен ынтымақтастық қажет.
Қазақстан мен Бельгия өнеркәсіп қалдықтарын қайта өңдеуді талқылады
Стратегиялық маңызы бар минералдарды игеру тек жаңа кен орындарын ашумен шектелмейді.
Дөңгелек үстелде гидрометаллургияны дамыту, өнеркәсіп қалдықтарын қайта пайдалану және бұрын өңделген шикізат құрамынан бағалы компоненттерді бөліп алу технологиялары да талқыланды.
Бұл Қазақстанның тау-кен металлургиясы үшін перспективалы бағыттардың бірі.
Өнеркәсіп қалдықтарының құрамында қайта өңдеуге жарамды бағалы компоненттер болуы мүмкін. Алайда оларды өндіріске қайтару технологиялық тұрғыдан мүмкін әрі экономикалық жағынан тиімді болуы тиіс.
Тараптар материалдарды өндірістік айналымға қайта енгізуге негізделген циркулярлық экономиканы дамыту мәселесін де қарастырды.
Келіссөздер барысында бірлескен өнеркәсіптік жобаларға және тұрақты қосылған құн тізбектерін қалыптастыруға назар аударылды.
Қазақстандық кәсіпорындар үшін мұндай ынтымақтастықтың ықтимал пайдасы жаңа технологияларға қол жеткізу және шығарылатын өнім түрлерін көбейту болса, еуропалық серіктестер үшін Қазақстанның минералдық-шикізат базасы қызығушылық тудырады.
Бұған дейін біз Қазақстанның сирек жер металдарының әлемдік нарығындағы мүмкіндіктері туралы жазған едік.
Қазақстандық жасанды интеллект бельгиялық делегацияға таныстырылды
Корольдік жұптың сапары тек минералдық ресурстар тақырыбымен шектелген жоқ.
Бельгия королі Филипп пен патшайым Матильдаға Компьютерлік ғылымдар және жасанды интеллект мектебінің (SCAI), сондай-ақ Ақылды жүйелер және жасанды интеллект институтының (ISSAI) әзірлемелері көрсетілді.
Олардың қатарында:
- қазақстандық KAZ-LLM үлкен тілдік моделі;
- машиналық аударма жүйелері;
- робототехника саласындағы шешімдер;
- күрделі процестерді автоматтандыру технологиялары бар.
Отандық тілдік модельді дамыту Қазақстанның цифрлық саласы үшін маңызды. Мұндай технологиялар ұлттық тілдерде ақпарат өңдеуге және қазақстандық пайдаланушылардың тілдік қажеттіліктеріне бейімделген жасанды интеллект өнімдерін жасауға мүмкіндік береді.
Жасанды интеллектіні тау-кен металлургиясы саласына енгізу мәселесі де жеке қаралды.
Бұл бағыт бельгиялық серіктестермен бірлескен қолданбалы зерттеулер жүргізуге негіз бола алады. Атап айтқанда, өнеркәсіптік процестерде цифрлық технологиялар мен роботтандырылған шешімдерді пайдалану мүмкіндіктері қарастырылуда.
Бұған дейін Қазақстанның Лондонда таныстырылған жасанды интеллект әзірлемелері туралы да хабарлаған болатынбыз.
Транскаспий бағыты минералдарды тасымалдау мәселесімен байланысты қаралды
Келіссөздерде болашақта өндірілетін өнімді сыртқы нарықтарға жеткізу мәселесі де көтерілді.
Тараптар Транскаспий халықаралық көлік бағытын дамыту мүмкіндіктерін талқылады. Бұл дәліз Қазақстанның шетелдік серіктестермен логистикалық байланысын нығайтудың маңызды бағыттарының бірі ретінде қарастырылып отыр.
Терең өңдеу жобалары үшін көлік инфрақұрылымының маңызы зор. Өндірушілер шикізат пен технологияға қол жеткізумен қатар, дайын өнімді тапсырыс берушілерге тұрақты әрі болжамды шарттармен жеткізе алуы керек.
Күн тәртібіне жер қойнауын пайдалану саласын цифрландыру, нормативтік-құқықтық жағдайларды жетілдіру және инвестициялық ынтымақтастықты кеңейту мәселелері де енді.
Сонымен бірге энергетика, ауыл шаруашылығы, биотехнология, ғарыш саласы және жасанды интеллект бағыттары талқыланды.
Бектенов Бельгиямен келісімдерді ерекше бақылауға алды
Назарбаев Университетіндегі кездесу Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Бельгия королі Филипптің бір күн бұрын қол жеткізген уағдаластықтарының жалғасы болды.
Қазақстан Үкіметі осы келісімдердің орындалуын ерекше бақылауға алды. Негізгі басымдық инвестициялық, өнеркәсіптік және ғылыми-технологиялық жобаларға берілмек.
Бұған дейін Тоқаев пен Король Филипп Қазақстан-Бельгия ынтымақтастығының 19 бағытын айқындағаны туралы хабарланған болатын. Олардың арасында стратегиялық маңызы бар минералдар, көлік, энергетика және жасанды интеллект салалары бар.
Алайда Назарбаев Университетіндегі дөңгелек үстел қорытындысы бойынша нақты инвестиция көлемі, салынатын жаңа кәсіпорындардың тізімі және жобаларды іске қосу мерзімдері жарияланған жоқ.
Сондықтан өнеркәсіп үшін өзекті мәселе әлі ашық: таныстырылған ғылыми әзірлемелердің қайсысы қаржыландырылып, нақты өндірістік жобаға айналады?
Университетке сапарының соңында Король Филипп пен патшайым Матильда Құрметті қонақтар кітабына естелік жазба қалдырды. Олар жылы қабылдау үшін алғыс айтып, екі ел арасындағы серіктестіктің табысты дамитынына сенім білдірді.
Қазақстан үшін Бельгиямен ынтымақтастықтың келесі кезеңіндегі негізгі міндет ғылыми әзірлемелер мен келіссөздер нәтижесін нақты өндірістік жобаларға айналдыру болмақ.
Әзірге отандық ғалымдар Қазақстанның минералдық ресурстарынан өңдеу деңгейі жоғары өнім шығаруға мүмкіндік беретін технологияларын көрсетті. Ендігі мәселе сол әзірлемелердің зертханадан өнеркәсіпке қашан және қандай көлемде жететініне байланысты.
