Каспийдің табанымен 380 шақырымдық байланыс желісі тартылды. Қазақстан Президенті Қасым-Жомарт Тоқаев пен Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев Бакуде Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісін салтанатты түрде іске қосты. Ақорданың хабарлауынша, бұл жоба Қазақстан мен Орталық Азияны Еуропамен байланыстыратын жаңа цифрлық бағыттың бір бөлігіне айналады, деп хабарлайды DKNews.kz.
2026 жылғы 15 қазанда іске қосылған желіні «Қазақтелеком» АҚ мен әзербайжандық AzerTelecom компаниясы бірлесіп жүзеге асырды. Жоба халықаралық байланыс мүмкіндіктерін кеңейтіп, бұлтты сервистер мен жасанды интеллект инфрақұрылымын дамытуға жағдай жасайды.
380 шақырымдық желі Қазақстанға не береді?
Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісі Қазақстан мен Әзербайжанды Каспий теңізінің табаны арқылы тікелей жалғайды.
Бұл инфрақұрылым Қазақстан, Орталық Азияның басқа мемлекеттері және Қытай үшін Еуропа бағытындағы қосымша деректер алмасу маршрутын қалыптастырады.
Болашақта жаңа желіні Жерорта теңізі мен Қара теңіздегі байланыс жүйелеріне қосу мүмкіндігі қарастырылып отыр.
Жобаның ерекшелігі – оның тек екі ел арасындағы телекоммуникациялық байланыспен шектелмеуі. Ол Азия мен Еуропа арасындағы халықаралық цифрлық инфрақұрылымның маңызды бөлігіне айналуы мүмкін.
Тоқаев: бұл – Орта дәліздің цифрлық нұсқасы
Желіні іске қосу рәсімінде Қасым-Жомарт Тоқаев жобаның Қазақстан мен Әзербайжан арасындағы стратегиялық ынтымақтастыққа жаңа серпін беретінін айтты.
Президенттің пікірінше, жаңа инфрақұрылым Орта дәлізді дамытудың дәстүрлі көлік және логистика бағыттарын толықтырады.
«Біз халықаралық маңызы зор бірегей жобаны іске қостық. Ең бастысы, бұл – жаңа заманның дәлізі. Яғни көлік дәлізі ғана емес, мүлдем жаңа дәуірге, цифрландыру кезеңіне тиесілі жаңалық. Бұл ынтымақтастықтың түбегейлі соны форматы, Орта дәліздің цифрлық түрінің жүзеге асырылуы десек болады», – деді Қазақстан Президенті.
Бұған дейін Орта дәліз негізінен теміржол, теңіз порттары және халықаралық жүк тасымалымен байланысты қарастырылып келді. Енді бұл бағыттың цифрлық құрамдасы да дамып жатыр.
Қазақстан үшін мұндай инфрақұрылым халықаралық транзиттік әлеуетті кеңейтіп, елдің Еуразиядағы цифрлық байланыс жүйесіндегі рөлін күшейтуге мүмкіндік береді.
Жасанды интеллект пен бұлтты сервистер үшін жаңа мүмкіндік
Ақорда мәліметінше, Транскаспий байланыс желісі Қазақстанның цифрлық экономикасын дамыту тұрғысынан стратегиялық мәнге ие.
Жаңа инфрақұрылым бірнеше бағытта мүмкіндік ашады:
- Қазақстанның халықаралық байланыс арналарының санын арттыру.
- Жаһандық технологиялық компанияларды отандық нарыққа тарту.
- Бұлтты сервистер мен деректерді өңдеу инфрақұрылымын дамыту.
- Жасанды интеллект технологияларына қажетті цифрлық инфрақұрылымды кеңейту.
- Орталық Азия мен Еуропа арасындағы байланыс мүмкіндіктерін нығайту.
Халықаралық талшықты-оптикалық магистральдар үлкен көлемдегі ақпаратты тасымалдауға арналған. Сондықтан қосымша бағыттың пайда болуы деректер алмасу инфрақұрылымын әртараптандыруға ықпал етуі мүмкін.
Дегенмен ресми хабарламада желінің нақты өткізу қабілеті, коммерциялық тарифтері немесе интернет жылдамдығына әсері туралы мәлімет келтірілмеген.
Әлиев: жаңа желіні Орталық Азия мен Оңтүстік Кавказ пайдаланады
Әзербайжан Президенті Ильхам Әлиев Транскаспий байланыс желісін іске қосу екі ел арасындағы ғана емес, өңіраралық ынтымақтастықты нығайтатын қадам екенін атап өтті.
Оның айтуынша, жоба Орталық Азия мен Оңтүстік Кавказ мемлекеттері үшін ортақ цифрлық мүмкіндік қалыптастырады.
«Былтыр Әзербайжан Орталық Азия мемлекеттері басшыларының Консультативтік кездесуіне толық мүше ретінде қабылданды, биыл мен осы ұйымға толық мүше ретінде қатыстым. Аталған жоба ынтымақтастықты тереңдетуге қосылған кезекті үлес болды. Яғни бұл желіні Орталық Азия елдері де, Оңтүстік Кавказ жұрты да, одан тысқары елдер де пайдаланады. Осылайша, бүгін жаһандық жобаны іске қостық», – деді Әзербайжан Президенті.
Жаңа магистраль Әзербайжанның да халықаралық цифрлық байланыс жүйесіндегі рөлін арттыруға мүмкіндік береді.
Екі мемлекет Каспий арқылы өтетін бағытты дамыта отырып, Азия мен Еуропа арасындағы ақпарат алмасудың қосымша инфрақұрылымын қалыптастыруға мүдделі.
Жобаны кімдер жүзеге асырды?
Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісін «Қазақтелеком» АҚ мен AzerTelecom компаниясы бірлесіп салды.
Іске қосу рәсіміне екі елдің цифрлық даму саласына жауапты басшылары да қатысты.
Салтанатты шарада сөз сөйлегендер:
- Жаслан Мәдиев – Қазақстан Премьер-министрінің орынбасары, Жасанды интеллект және цифрлық даму министрі.
- Рашад Набиев – Әзербайжанның цифрлық даму және көлік министрі.
- Бағдат Мусин – «Қазақтелеком» АҚ басқарма төрағасы.
Мемлекеттік органдар мен телекоммуникациялық компаниялардың бірлескен жұмысы жобаның екі елдің ұзақмерзімді цифрлық даму жоспарларымен байланысты екенін көрсетеді.
Қазақстан мен Әзербайжан тағы бір келісім бойынша құжат алмасты
Бакудегі рәсім барысында цифрлық инфрақұрылыммен қатар көлік саласындағы ынтымақтастық мәселесі де қамтылды.
Қасым-Жомарт Тоқаев пен Ильхам Әлиевтің қатысуымен Қазақстан мен Әзербайжан үкіметтері арасында бұған дейін қол қойылған Транскаспий халықаралық көлік дәлізін дамыту жөніндегі ынтымақтастық туралы келісімді алмасу рәсімі өтті.
Осылайша, екі ел Каспий арқылы өтетін көлік және цифрлық бағыттарды қатар дамытуға басымдық беріп отыр.
Бұл Қазақстанның халықаралық логистикадағы және ақпараттық коммуникациялар саласындағы мүмкіндіктерін кеңейтуге бағытталған.
Жаңа цифрлық дәліз қарапайым пайдаланушыларға қалай әсер етеді?
Транскаспий талшықты-оптикалық байланыс желісінің іске қосылуы ең алдымен халықаралық телекоммуникациялық инфрақұрылым үшін маңызды.
Қосымша байланыс маршруты Қазақстанның шетелдік желілерге қосылу мүмкіндігін кеңейтіп, болашақ цифрлық жобаларға негіз бола алады.
Ал қарапайым пайдаланушылар үшін интернет жылдамдығының өсуі немесе тарифтердің төмендеуі бірден болады деп айтуға негіз жоқ. Мұндай өзгерістер операторлардың коммерциялық шешімдеріне, ішкі желілердің дамуына және жаңа магистральдың нақты пайдаланылуына байланысты.
Жобаның басты нәтижесі – Қазақстан мен Әзербайжан арасындағы Каспий арқылы өтетін жаңа цифрлық бағыттың іске қосылуы. Ол Орта дәліздің көлік және логистикалық әлеуетін телекоммуникациялық инфрақұрылыммен толықтырады.
Бұған дейін біз Каспий теңізінің табанымен тартылған цифрлық магистраль құрылысының маңызды кезеңі аяқталғаны туралы жазған едік. Тамыз айында суасты кабелін төсеу жұмыстары бітіп, желіні жағалаудағы инфрақұрылымға қосу және сынақтан өткізу кезеңі басталған болатын. Енді Қазақстан мен Әзербайжан президенттері сол жобаны ресми түрде іске қосты.
