2026 жылғы 1 қаңтардан бастап Қазақстан бизнесі жаңа салықтық шындыққа қадам басты. Жаңартылған Салық кодексі күшіне еніп, кәсіпкерлер жаңа талаптармен қатар бірқатар сұрақтарға тап болды: салық органдарының ақпараттық жүйелері қаншалықты дайын, салықтық амнистия қалай іске асады, техникалық тәуекелдер бар ма, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қаржы министрлігі, Мемлекеттік кірістер комитеті және «Атамекен» НПП өкілдерінің онлайн-кездесуінде алдағы айларда бизнесті не күтіп тұрғаны егжей-тегжейлі түсіндірілді. Ең бастысы - қай жерде мүмкіндіктер, ал қай жерде қауіптер бар екені ашық айтылды.
Салықтық амнистия: шағын бизнес үшін «таза парақ»
2026 жылдың басты жаңалықтарының бірі - салықтық амнистия.
Механизм үкімет қаулысымен бекітілген.
Қағида қарапайым: кәсіпкер 2026 жылдың 1 қаңтарына дейін жинақталған негізгі қарызын өтейді, мемлекет айыппұлдар мен өсімпұлдарды есептен шығарады.
Бағдарлама:
- микро- және шағын бизнеске қолданылады
- 2026 жылғы 1 қаңтардан 31 наурызға дейін жүзеге асады
- жылдың басына дейін тіркелген ӘҚБтК бойынша айыппұлдарды да қамтиды
Бұл - көптеген кәсіпкерлер үшін қаржылық «қайта жүктеу».
Мақсат - бизнестің жаңа салықтық циклға өткен қарызсыз, таза күйде кіруіне жағдай жасау.
ЭСФ жүйесі: 40 мыңнан 400 мыңға дейін. Жүйе шыдай ма?
Кәсіпкерлердің басты уайымы - жүйелердің істен шығуы.
Қаржы министрлігі бұл мәселені жасырмай мойындады: бұрын электронды шот-фактура жүйесі сағатына 40 мың транзакция кезінде-ақ «қатып» қалатын.
Қазір жаңа архитектура енгізілді.
«Жүйе сағатына 400 мыңға дейін құжат өңдей алады. Бұл - он есе резерв», деді вице-министр Асет Тұрысов.
Бизнес үшін бұл:
- аз сәтсіздік,
- аз кідіріс,
- аз блокировка қаупі.
ҚҚС: ішінара есепке алу - аз тәуекел, аз жүйке
2026 жылдан бастап бизнестің көптен күткен құралы пайда болады - ҚҚС-ты ішінара есепке алу және кейін түзету мүмкіндігі.
Бұл үшін маңызды:
- құрылыс компаниялары
- логистика
- жобалық ұйымдар
- ұзақ есеп айырысу тізбегі бар бизнес
Құжаттарды «ұстап тұрудың» қажеті жоқ - қателерді кейін түзетуге болады.
Салық төлеушінің кабинеті: қолайлылық қайта оралады
Бухгалтерлер бірнеше мәселені көтерді:
- e-mail хабарламалар жоғалды
- интерфейс күрделенді
- есептілікті көру қиын
Мемлекеттік органдар растады:
- хабарламалар жыл соңына дейін қалпына келтіріледі
- 2026 жылы жеке шоттарды браузерде онлайн талдау мүмкіндігі пайда болады
Excel-ге жүктеп алып жұмыс істеу кезең-кезеңімен өткеннің еншісінде қалады.
GTIN және ҰТО: бизнеске уақыт берілді
Жақсы жаңалық: 2026 жылы GTIN кодтары міндетті болмайды.
Ешқандай бұғаттау, айыппұл болмайды. Реттеуші нарыққа бейімделуге уақыт қажет екенін айтты.
«Халық бухгалтері»: мемлекет сервистік модельге өтуде
Жаңа жоба іске қосылады.
Бұл - бизнес пен өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға арналған ауқымды білім базасы:
- мобильді қосымшаларда
- декларациялар бойынша нұсқаулықтар
- мерзімдер
- формалар
- түсіндірмелер
Мемлекеттік орган тек бақылаушы емес, серіктес рөліне көшіп жатыр.
API, банктер және онлайн-агенттер: салық жүйесі тыныш, бірақ түбегейлі өзгереді
Кездесудің ең қызу тақырыбы - бизнес үшін API-доступ.
Бизнес: 1С және басқа да жүйелер КМД мәліметтерін тікелей ала алсын деп сұрайды.
Қаржы министрлігі растады:
- сервистер 2026 жылғы наурыз–сәуірде іске қосылады
- жоба Smart Data Finance аясында жүруде
- контрагенттердің «тарихи деректеріне» қол жеткізу мәселесі талқылануда
Бұл - тәуекелді азайтатын және тексеруді жеңілдететін маңызды қадам.
Параллель түрде тағы бір идея талқылануда - банктердің салық агенті рөлін атқаруы.
Яғни:
- банк салықты есептейді
- автоматты түрде аударады
- бизнес адаспайды
Әзірге бұл бағытта сақтық бар, бірақ қозғалыс басталды.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандар: чек - актінің орнына?
Қазір курьерлер, шеберлер және фрилансерлер артық құжатқа «батып» жүр.
Бизнес ұсынысы:
фискалдық чекті бастапқы бухгалтерлік құжат ретінде тану.
КМД түбегейлі қарсы болған жоқ, мәселе зерттеледі. Шешім қабылданса - мыңдаған адам үшін бюрократия айтарлықтай жеңілдейді.
IT-тәуекелдер: ескі жүйелермен не болады?
Көпшіліктің қорқынышы - ескі API-лардың 1 қаңтарда өшірілуі.
Мемлекет жауап берді:
- өшіру болмайды
- СОНО және ескі арналар кемінде 2026 жылғы ақпанға дейін жұмыс істейді
- ақпанға қарай барлық форматтар мен тест стендтері жарияланады
Яғни, бизнеске бейімделуге уақыт беріледі.
Бастысы: бұл - эволюция, соққы емес
Қаржы министрлігі: өту кезеңі бір сәттік болмайтынын ашық айтты.
Жаңа жүйе толық дәлелденбейінше, ескі құралдар сақталады.
Бұл бизнес үшін нені білдіреді
Қысқаша айтқанда:
- айыппұлдардан құтылып, «таза парақтан» бастау мүмкіндігі
- бюрократияның қысқаруы
- көбірек автоматтандыру
- жазалаудан гөрі сервиске басымдық
Сонымен бірге:
- мерзімдерді мұқият қадағалау
- жаңа құралдарды алдын ала сынап көру
- бухгалтерияны цифрлық процестерге дайындау маңызды
