«Алтай» телеарнасының тікелей эфирінде өткен «Жаңа Қазақстан» бағдарламасында Шығыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлер палатасы директорының құқықтық мәселелер жөніндегі орынбасары Айжан Жангирханова 2025 жылғы жұмыстың негізгі нәтижелерін таныстырды. Эфир барысында Палатаның басты қызмет бағыттары, бизнесті қорғаудағы нақты кейстер, кәсіпкерлерге көрсетілетін қолдау тетіктері және жүйелі деңгейде іске асқан өзгерістер сөз болды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Салық кодексіндегі өзгерістер: бизнеске түсіндіру неге маңызды
Бағдарламаның алғашқы тақырыптарының бірі шағын және орта бизнеске тікелей әсер еткен Салық кодексіндегі өзгерістерге арналды. Арнайы салық режимдерінің жаңартылуы, ҚҚС талаптарының нақтылануы, салықтық әкімшілендіру мен валюталық бақылаудың күшеюі көптеген кәсіпкерлер үшін қосымша қиындықтар туғызды. Әсіресе есептілік жүргізу мен жаңа нормаларды дұрыс түсіндіру мәселесі өзекті болды.
«Кәсіпкерлерге бұл өзгерістерді өз бетімен игеру оңай емес. Сондықтан біз түсіндіру консультацияларынан бастап тексерулер мен мемлекеттік органдармен даулар кезінде толық құқықтық сүйемелдеу көрсетеміз», – деді Айжан Жангирханова.
2025 жылы ШҚО Кәсіпкерлер палатасы құқықтық ағартушылық бағыттағы жұмысты күшейтті. Мемлекеттік кірістер департаментімен бірлесіп «Бизнес және салықтар» жобасы іске қосылды. Жоба 2026 жылы да жалғасын табады. Сонымен қатар кәсіпкерлерге бухгалтерлік және салықтық есеп жүргізу, статистикалық есептілік жасау, бизнес-жоспар әзірлеу бойынша тегін қызметтер көрсетіледі.
Палатаның негізгі бағыттары: қорғау, дамыту, сүйемелдеу
Шығыс Қазақстан облысы Кәсіпкерлер палатасы бірнеше стратегиялық бағыт бойынша жұмыс істейді. Олардың қатарында бизнестің құқықтары мен мүдделерін қорғау, кәсіпкерлік пен іскерлік ортаны дамыту, инвестициялық жобаларды сүйемелдеу, шағын және орта бизнесті қолдау, адами капитал мен кәсіби білім беруді дамыту, отандық өндірушілерді қолдау және нормативтік-құқықтық базаны жетілдіруге қатысу бар.
«Палата әрдайым кәсіпкерлерге ашық. Бизнес жүргізу немесе оны дамытуға қатысты кез келген сұрақпен бізге жүгінуге болады», – деп атап өтті спикер.
АӨК саласы: инвестициялар және жүйелі кедергілерді жою
Агроөнеркәсіптік кешен өңір экономикасының негізгі тіректерінің бірі болып қала береді. Палата АӨК саласындағы инвестициялық жобаларды идея кезеңінен бастап іске асыруға дейін жүйелі түрде сүйемелдейді.
Сонымен қатар жүйелі кедергілерді анықтау және жою бағытында жұмыс жүргізіледі. Соның бірі – балық экспорттаушы кәсіпкерлердің ветеринариялық анықтамалар алуындағы құқықтық коллизия. Палата мен прокуратураның араласуынан кейін бұл мәселе «Аквакультура туралы» заң талаптарына сәйкестендіріліп, артық талаптарсыз анықтамалар беру қайта жанданды.
Отандық өндірушілерді қолдау және жаңа цифрлық тетік
Эфирде отандық өндірушілерді қолдау мәселесіне де ерекше назар аударылды. Палата бизнес, ірі тапсырыс берушілер және мемлекеттік органдар арасындағы байланыстырушы буын ретінде жұмыс істеп, жергілікті компаниялардың мемлекеттік және квазимемлекеттік сатып алуларға қатысуына көмектеседі.
2025 жылғы желтоқсаннан бастап Қазақстанда «Қазақстандық тауар өндірушілердің тізілімі» атты цифрлық платформа іске қосылды. Ол ішкі нарық үшін СТ-KZ және индустриялық сертификаттардың орнын басты. Палата кәсіпорындарға деректерін өзектендіру және тізілімге кіру бойынша белсенді түсіндіру жұмыстарын жүргізіп келеді.
Бизнесті құқықтық қорғау: сандар мен нақты нәтижелер
Бизнесті құқықтық қорғау консультация беруді, сотқа дейінгі және соттағы сүйемелдеуді, тексерулерге қатысуды және мемлекеттік органдардың заңсыз әрекеттеріне шағымдануды қамтиды.
2025 жылы Кәсіпкерлердің құқықтарын қорғау жөніндегі кеңестің 16 отырысы өтіп, 39 мәселе қаралды. Нәтижесінде 88 ұсыным берілді. ШҚО прокуратурасымен бірлесіп тәулік бойы жұмыс істейтін мобильді топтар қызмет етеді, ал прокуратура сайтында «Бизнесті қорғау» атты арнайы бөлім жұмыс істейді.
«Бұл кеңес формалды орган емес. Мұнда кәсіпкерлер нақты мәселесін көтеріп, құқықтық шешім ала алады», – деді Айжан Жангирханова.
Типтік мәселелер мен резонансты кейстер
Кәсіпкерлер көбіне әкімшілік кедергілер, жер және мүлік мәселелері, салық және кеден даулары, тексерулер мен сатып алуларға қатысу бойынша жүгінеді.
2025 жылғы табысты кейстердің бірі – санитарлық талаптар мен бизнес ұсыныстарын ескере отырып әзірленген ШҚО мектеп асханаларына арналған жаңа төрт апталық мәзірдің бекітілуі. Тағы бір резонансты жағдай – стоматологиялық клиниканы Әлеуметтік медициналық сақтандыру қорының талабына қатысты сот процесінде сүйемелдеу. Сот нәтижесінде кәсіпкер пайдасына 16,5 млн теңге өндіру туралы шешім шығарды.
Қаржылық қолдау және Палатаның навигатор ретіндегі рөлі
Кәсіпкерлерге мемлекеттік гранттар, «Даму» қорының бағдарламалары, өңірлік «Ақ ниет» бағдарламасы, АӨК саласындағы жеңілдетілген қаржыландыру, «ҚазАгроҚаржы» арқылы лизинг, сондай-ақ «Ауыл аманаты» бағдарламасы қолжетімді.
«Мемлекеттік қолдаудың тиімділігі құралды дұрыс таңдауға және құжаттарды сауатты дайындауға байланысты. Бұл жерде Палата бизнес үшін навигатор қызметін атқарады», – деді директордың орынбасары.
2025 жылдың қорытындысы
Жыл қорытындысы бойынша ШҚО Кәсіпкерлер палатасына 130 өтініш түсті. 113 кәсіпкердің құқығы қорғалып, қалпына келтірілген және алдын алынған қаржылық шығындардың жалпы көлемі 5,5 млрд теңгеден асты.
«Біздің мақсат – мәселені тіркеп қана қоймай, оны нақты нәтижеге дейін жеткізу. 2025 жылдың көрсеткіштері бұл тәсілдің тиімді екенін көрсетті», – деп түйіндеді Айжан Жангирханова.
