Қарағанды облысы мен Шымкент қаласында мемлекеттік қолдау шараларын тағайындаудың жаңа тәсілі сынақтан өтуде. Пилоттық жоба аясында отбасылардың әл-ауқат деңгейі арнайы скорингтік модель арқылы бағаланып, әлеуметтік көмек нақты мұқтаж азаматтарға бағытталып отыр, деп хабарлайды DKNews.kz.
Бұл тәсіл әлеуметтік қолдауды барлығына бірдей емес, нақты қажеттілікке қарай көрсетуді көздейді.
Пилоттық жоба не үшін қажет болды
Соңғы жылдары әлеуметтік төлемдер жүйесінде басты сұрақтардың бірі — көмектің шын мәнінде кімге қажет екені. Мемлекет басшысы бұл мәселені бірнеше рет көтеріп, әлеуметтік қолдау ең алдымен мұқтаж азаматтарға жетуі тиіс екенін атап өткен.
Осыған байланысты әлеуметтік саясатта санаттық қағидаттан біртіндеп бас тартып, мұқтаждық критерийлеріне негізделген тәсілге көшу басталды. Пилоттық скоринг осы өзгерістің алғашқы қадамдарының бірі саналады.
2025 жылғы алғашқы нәтижелер
2025 жылы скорингтік модель мемлекеттік қызметтердің төрт түрін көрсету кезінде қолданылды. Соның нәтижесінде 27,4 мың өтініш беруші қосымша қолдау шараларына ие болды.
Қазіргі уақытта пилоттық өңірлерде үш қызметті тағайындау кезінде скоринг қолданылады:
тұрғын үй көмегін тағайындау;
жеке тұрғын үй қорынан жалға алынған тұрғын үйдің жалдау ақысының бір бөлігін субсидиялау;
мүгедектігі бар балаларды үйде оқытуға жұмсалған шығындарды өтеу.
Тұрғын үй көмегі: барлық өтініш қанағаттандырылды
Пилоттық жоба аясында тұрғын үй көмегіне 1 942 адам өтініш білдірді. Барлық өтініштер оң шешім алып, қолдау көрсетілді. Бұл бағытта скоринг жүйесі өтініш берушілердің нақты әлеуметтік жағдайын дәл анықтауға мүмкіндік берді.
Жалдау ақысы: кімге субсидия қажет емес
Жалдау ақысының бір бөлігін субсидиялауға 2 356 өтініш түсті. Скорингтік модель нәтижесінде 913 отбасының әл-ауқаты жоғары деңгейде екені анықталды. Бұл отбасылар жергілікті бюджет есебінен берілетін қосымша қолдау шараларына мұқтаж емес деп танылды.
Мүгедектігі бар балаларды үйде оқыту шығындары
Аталған қызметке өтініштер 2025 жылғы 1 қыркүйектен бастап қабылданды. Барлығы 1 741 өтініш тіркелді. Соның ішінде 44 өтініш әл-ауқаты жоғары, яғни 6-санатқа жататын отбасылардан екені белгілі болды.
Мектептердегі әлеуметтік сүзгі қалай жұмыс істейді
Шымкент қаласы мен Қарағанды облысында 317 мектеп скорингтік модельге қосылған. Оның ішінде Қарағанды облысында 202 мектеп, Шымкент қаласында 115 мектеп бар.
Әлеуметтік педагогтар 22 382 өтінішті қарап шықты. Нәтижесінде 74 өтініш тұрмысы жоғары отбасылардан екені анықталды.
Алты санатқа бөлінетін жүйе
Отбасының әл-ауқатын анықтаудың скорингтік моделі 23 әлеуметтік-демографиялық және экономикалық критерийге негізделген. Барлық өтініш берген отбасылар алты санатқа жіктеледі — аса қажеттіліктен бастап әл-ауқаты жоғары деңгейге дейін.
Шешім Отбасының цифрлық картасы арқылы жиналған объективті деректер негізінде автоматты түрде қабылданады.
Қандай көрсеткіштер ескеріледі
Бағалау барысында табыс деңгейі, мүлік пен көліктің болуы, несиелік жүктеме, денсаулық жағдайы, мүгедектік, білім деңгейі, асырау жүктемесі, сондай-ақ бейресми немесе жасырын табыс белгілері есепке алынады.
Мысалы, екі және одан да көп тұрғын үйі, екі автокөлігі бар, тіркелген кәсіпкерлігі бар және бір адамға шаққандағы табысы төрт ең төменгі күнкөріс деңгейінен асатын отбасылар 6-санатқа жатады. Мұндай отбасылар жергілікті бюджеттен қаржыландырылатын қосымша қолдау шараларынан шығарылады.
Маңызды ескерту: негізгі төлемдер өзгермейді
Скорингтік модель республикалық бюджеттен төленетін әлеуметтік төлемдерге әсер етпейді. Базалық және ынтымақты зейнетақылар, бала күтімі бойынша жәрдемақылар, көпбалалы және марапатталған аналарға берілетін төлемдер, мүгедектік және асыраушысынан айырылу бойынша жәрдемақылар бұрынғыдай толық көлемде сақталады.
Негізгі мақсат
Пилоттық жобаның басты мақсаты айқын — әлеуметтік көмек шын мәнінде мұқтаж азаматтарға жетуі тиіс. Алғашқы нәтижелер бұл тәсілдің әлеуметтік әділеттілікті күшейтуге және бюджет қаражатын тиімді пайдалануға мүмкіндік беретінін көрсетті.
