Қазақстанда соңғы жылдары қаржылық пирамидалар жаңа формаға көшіп, «кооператив», «әлеуметтік жоба», «халал инвестиция» деген атаулармен жұртты алдауды жалғастырып келеді.
Соның бірі — «Asar Baspana». Енді бұл іске нүкте қойылуға жақын: қылмыстық іс сотқа жолданды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Алматы қаласы прокуратурасының үйлестіруімен Экономикалық тергеп-тексеру департаменті көп деңгейлі қаржылық пирамидаға қатысты тергеуді толық аяқтағанын хабарлады.
Екі жыл бойы «кооператив» болып келген пирамида
Ресми дерекке сәйкес, «Asar Baspana» 2023 жылдан 2025 жылға дейін Қазақстан аумағында тұтыну кооперативі ретінде жұмыс істеген. Яғни сырт көзге бұл жоба заңды, әлеуметтік бағыттағы бастама секілді көрінген.
Алайда іс жүзінде жүйе классикалық қаржылық пирамида қағидатымен жұмыс істеген:
— жаңа қатысушылардың ақшасы
— бұрын кіргендерге «табыс» ретінде таратылған.
90 мыңнан астам адам, 25 млрд теңге
Тергеу материалдарына сенсек, пирамиданың «құрығына» 90 мыңнан астам азамат іліккен. Жалпы тартылған қаражат көлемі 25 млрд теңгеден асып кеткен.
Бұл сандардың артында — несие алып салғандар, соңғы жинағын өткізгендер, «үй аламыз» деген үмітпен кірген отбасылар бар.
Ақша қайда кеткен?
Ең сорақысы — жиналған қаражаттың басым бөлігі мақсатты түрде пайдаланылмаған.
Тергеу барысында:
- ақша бақылаудағы жеке кәсіпкерлердің шоттары арқылы айналымнан шығарылғаны,
- қолма-қол ақшаға айналдырылғаны,
- және ұйымдастырушылардың жеке қажеттіліктеріне жұмсалғаны анықталған.
Сонымен қатар, қаржы қозғалысы әдейі есепке алынбаған. Бұл — қылмыстың ізін жасыруға бағытталған әрекет ретінде бағаланып отыр.
Іс сотта қаралады
Қазіргі таңда қылмыстық іс толық аяқталып, сот қарауына жолданды. Ал алда — жауапты тұлғалардың тағдырын шешетін процесс тұр.
Құқық қорғау органдары кінәлілер заң аясында жауап береді деп сендіреді.
Прокуратураның ескертуі: тез байытатын уәде — қауіпті сигнал
Қала прокуратурасы азаматтарды сақ болуға шақырады.
Мамандардың айтуынша, «жылдам әрі кепілдендірілген табыс» деген уәде — қаржылық пирамиданың ең алғашқы белгісі.
Есіңізде болсын:
- заңды инвестиция кепілдендірілген табысқа уәде бермейді;
- тәуекелсіз үлкен пайда болмайды;
- «бәрі байып жатыр» деген сөз — көбіне манипуляция.
Қорытынды
«Asar Baspana» оқиғасы — Қазақстан қоғамы үшін тағы бір ауыр сабақ. Қаржылық сауаттылық, сыни ойлау және эмоцияға берілмеу — мұндай схемалардан қорғанудың ең тиімді жолы.
Ақшаңызбен тәуекелге бармас бұрын, ойланыңыз. Себебі пирамиданың ұшында тұрғандар аз, ал құлағандар — мыңдап саналады.
