2026 жылғы салық реформасы - жай өзгеріс емес, ескі жүйені түбегейлі жаңғырту. Мемлекет қоғамға жаңа келісім ұсынып отыр: шағын бизнеске жеңілдік пен әлеуметтік қорғау - есесіне толық ашықтық пен цифрлық бақылау, деп хабарлайды DKNews.kz.
Жаңа Салық кодексінің нақты тетіктері «Атамекен» ҰКП алаңында өткен түсіндіру семинарында талқыланды. Оған Мемлекеттік кірістер комитеті, кәсіпкерлер және сарапшылар қатысты. Онлайн форматта 300-ге жуық компания қосылды. Көтерілген сұрақтар - нақты, жауаптар - тікелей.
Чек жинау дәуірі аяқталды
30 АЕК көлеміндегі бірыңғай базалық шегерім енгізіледі. Бұрын медицина немесе білім шығындарын дәлелдеу үшін түбіртек, шот-фактура жинап, декларация тапсыру керек болатын.
Енді жұмыс берушіге бір өтініш жеткілікті - шегерім автоматты түрде қолданылады.
I және II топтағы мүгедектігі бар азаматтар үшін шегерім 5 мың АЕК-ке дейін ұлғайтылды.
Бұл - қарапайым салық төлеуші үшін айтарлықтай жеңілдік.
«Көбірек табыс - көбірек төлем»
Қазақстанда прогрессивті шкала енгізіледі.
Жалпы режимдегі жеке кәсіпкерлер мен дивиденд алушылар үшін 1 млрд теңге шегі белгіленді.
- 1 млрд теңгеге дейін - мөлшерлеме сақталады (ЖК үшін 10%, дивидендке 5%)
- 1 млрд теңгеден жоғары - 15%
Бұл қоғамдағы әлеуметтік теңгерімді күшейтуге бағытталған қадам.
Сонымен қатар жылжымайтын мүлікке қатысты өзгеріс бар: пәтерді сатқанда салықтан босату үшін иелік ету мерзімі 1 жылдан 2 жылға ұзартылды. Бірақ бұл 2026 жылдың 1 қаңтарынан кейін сатып алынған мүлікке ғана қатысты.
Өзін-өзі жұмыспен қамтығандарға - 4%
Такси жүргізушілері, курьерлер, шеберлер үшін арнайы режим енгізіледі. Салық ставкасы - 0%, бірақ табыстың 4%-ы әлеуметтік пакетке бағытталады.
Барлығы «e-Salyq Business» қосымшасы арқылы жүргізіледі.
«Біздің мақсат – өзін-өзі жұмыспен қамтығандардан салық жинау емес, оларды әлеуметтік қорғаумен қамтамасыз ету. Салық мөлшерлемесі 0% болған жағдайда жалғыз төлем – табыстың 4%-ы, оның бәрі зейнетақы жарналары мен медициналық сақтандыруға кетеді. Барлық есеп смартфонда жүргізіледі. Чек бердіңіз – еңбек өтілі мен медицинаға қол жеткіздіңіз», – деді Алтынай Ахметова.
2026 жылғы 1 наурыздан бастап патентпен жұмыс істеген ЖК-лер табысы айына 1,3 млн теңгеден аспаса, автоматты түрде осы мәртебеге ауыстырылады.
ҚҚС 16%: ең қызу талқыланған мәселе
ҚҚС базалық мөлшерлемесі 16%-ға дейін көтеріледі. Бұл бизнес үшін ең алаңдатарлық өзгеріс.
Алайда дәрілік заттар мен медициналық бұйымдарға 2026 жылы 5% мөлшерлеме сақталады.
Сүт өңдеушілер үшін ҚҚС бойынша есепке алу жеңілдігі 70%-дан 80%-ға дейін арттырылды.
Цифрлық бақылау және «вето құқығы»
Жаңа ақпараттық жүйеге көшу барысында «елес» берешектер, тиындардың жоғалуы сияқты техникалық ақаулар туындады. МКК деректер көшіру ақпан ортасына дейін аяқталатынын мәлімдеді.
Тағы бір маңызды өзгеріс - жеткізуші ЭШФ-ны сатып алушының келісімінсіз түзете алмайды.
«Сатып алушының келісімінсіз жүйе түзетуді қабылдамайды. Бұл айналымдармен жасалатын айла-шарғылардың алдын алады, алайда бизнестен цифрлық кеңістікте жедел әрекет етуді талап етеді», – деп атап өтті сарапшылар.
ЖК жабу: уақыт шектеулі
Патент режиміндегі кәсіпкерлер үшін көшу автоматты болады. Ал оңайлатылған декларациядағы ЖК-лер өздері таңдау жасауы керек.
«Егер сіз оңайлатылған декларация негізіндегі режимде болсаңыз, салық салу режимін өзіңіз таңдауыңыз қажет... Бұған сіздерге екі ай – қаңтар мен ақпан беріледі», – деді Алтынай Ахметова.
Күтуге болмайды
Ескі хабарламалар бойынша талап қою мерзімі аяқталды деп есептеу - қате. Егер хабарлама берілген болса, ол толық орындалғанға дейін мерзім ұзарады.
«Жай ғана күтіп отыру нәтиже бермейді», – деп ескертті МКК өкілдері.
Реформа нені білдіреді?
2026 жылғы салық реформасы - бұл толық цифрландыру.
Шағын бизнеске жеңілдік бар.
Ірі айналымдарға жүктеме өседі.
Барлығы үшін бақылау күшейеді.
Мемлекет бюрократияны қысқартып, процестерді смартфонға көшіріп жатыр. Бірақ есесіне - толық ашықтық талап етіледі.
Қазір басты кеңес - өтпелі кезеңді жіберіп алмау және цифрлық жүйеге бейімделу. Себебі жаңа салық дәуірі басталып кетті.
