Қазақстанда ауа райын болжаудың жаңа кезеңі басталды. Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университетінің Суперкомпьютер орталығында «Қазгидромет» ел аумағы үшін жоғары дәлдіктегі сандық ауа райы болжам моделін іске қосты, деп хабарлайды DKNews.kz.
Суперкомпьютерде есептелетін жаңа жүйе
Жаңа болжам қазіргі заманғы Weather Research and Forecasting (WRF) моделі арқылы жасалады. Есептеулер ҚазҰУ-дың Farabi Supercomputer Center орталығының ресурстарында жүргізіледі.
Бұл суперкомпьютер Орталық Азиядағы ең қуатты есептеу кешендерінің бірі саналады. Модельдің кеңістіктік дәлдігі жоғары. Әрбір болжам 2 километрлік бөлшекте көрсетіледі.
Жоба қалай жүзеге асырылды
Жоба ҚР Экология және табиғи ресурстар министрлігінің қолдауымен іске асты. Суперкомпьютер іске қосылғаннан кейін «Қазгидромет» пен ҚазҰУ арасында ынтымақтастық орнады.
Суперкомпьютер мамандары есептеу түйіндерін баптады. Сервер конфигурациясын оңтайландырды. Күнделікті есептеулерге ресурстар бөлді. Модельдің автоматты іске қосылуын қамтамасыз етті.
Ал «Қазгидромет» мамандары WRF моделін бейімдеді. Оның параметрлерін калибрледі. Болжам сапасын тексерді. Шығыс деректерін талдады.
Жаңа жүйе не береді
WRF моделі күн сайын автоматты түрде іске қосылады. Ол Қазақстан аумағы бойынша жоғары дәлдіктегі болжамдар береді.
Бұл қауіпті ауа райы құбылыстарын ертерек анықтауға мүмкіндік жасайды. Әсіресе Алматы мен оңтүстік-шығыстағы таулы аудандар үшін маңызды.
ҚазҰУ-дың Farabi Supercomputer Center директоры Әмірхан Темірбаев жобаның ұлттық маңызын атап өтті.
«Жаңа жүйе әсіресе Алматы мен елдің оңтүстік-шығысындағы таулы аудандарда қауіпті табиғи құбылыстар туралы ескерту деңгейін жақсартады және гидрометеорологиялық қауіпсіздікті күшейтеді. Атмосфераны дәл есептеу үшін миллиондаған есептеулер қажет, ал қарапайым сервер мұндай жұмысты атқара алмайды. Суперкомпьютер тек ғылыми жоба емес, ұлттық деңгейдегі инфрақұрылым. Университеттік есептеу қуаттарының нақты мемлекеттік міндеттерге жұмсалуы бізді ерекше қуантады. Бүгін бұл – ауа райы болжамы, ал ертең – су тасқыны, лай көшкіндері, климат, ауа сапасы және қалалардың сандық үлгілерін модельдеу», – деді Әмірхан Темірбаев.
Болжам карталары бар жаңа бөлім ашылады
Жақын уақытта «Қазгидромет» сайтында арнайы бөлім іске қосылады. Онда пайдаланушылар сандық болжам нәтижелерімен таныса алады. Қазақстан аумағы бойынша ауа райы карталары жарияланады.
Мамандардың айтуынша, жоба гидрометеорологиялық қауіпсіздікті күшейтеді. Сонымен бірге қауіпті табиғи құбылыстар туралы ерте ескерту жүйесін дамытуға ықпал етеді.
