2026 жылдың 15 наурызында Қазақстанда жаңа Конституция жобасы бойынша жалпыхалықтық референдум өтеді.
Қоғамда бұл бастамаға деген көзқарас қандай? Соңғы жүргізілген телефондық сауалнама елдегі көңіл-күйдің айтарлықтай оң екенін көрсетті: Конституциямен таныс азаматтардың 78,8%-ы құжатты қолдайды, деп хабарлайды DKNews.kz.
Қоғам не дейді?
14-18 ақпан аралығында 1 200 адам қатысқан зерттеу Қазақстанның 17 облысын және республикалық маңызы бар үш қаланы – Астана, Алматы және Шымкент – толық қамтыды.
Сауалнама нәтижесі қоғамның жаңа Конституция жобасына бейжай қарамайтынын көрсетті.
- 31,7% – құжатты толық қолдайды;
- 47,1% – көбіне қолдайды;
- Барлығы – 78,8% оң көзқарас.
Тек 22,5% респондент жаңа Конституциямен таныс емес екенін айтқан. Бұл – ақпараттық науқанның белгілі бір деңгейде нәтиже бергенін көрсетеді.
Адамдарды не толғандырады?
Жоба аясындағы ең көп талқыланатын тақырыптар кездейсоқ емес. Азаматтардың назарында – күнделікті өмірге тікелей әсер ететін мәселелер:
- Азаматтардың құқықтары мен бостандықтары – 35,3%;
- Әлеуметтік кепілдіктер (білім беру, денсаулық сақтау, зейнетақы) – 29,5%;
- Экология мәселелері – 18%;
- Білім мен ғылым – 17,3%.
Бұл деректер қоғамның сұранысын айқын көрсетеді: адамдар саяси формулалардан гөрі нақты өмір сапасына әсер ететін нормаларды маңызды деп санайды. Яғни Конституция тек заңгерлердің құжаты емес, әрбір азаматтың болашағына қатысты келісім ретінде қабылданып отыр.
Комиссия жұмысына баға
Құжатты әзірлеген Конституциялық комиссияның жұмысы да оң бағаланып отыр.
- 16,4% – комиссия міндетін толық орындады деп санайды;
- 49,8% – негізінен келіседі;
- Жалпы оң баға – 68,3%.
Бұл – қоғамның реформаны тек қолдап қана қоймай, оны әзірлеу процесіне де сенім білдіріп отырғанын білдіреді.
Референдумға қатысуға дайындық
Сауалнама электоралдық белсенділіктің де жоғары екенін көрсетті.
«Сіз референдумға қатысасыз ба?» деген сұраққа:
- 32,9% – міндетті түрде барамын;
- 38,5% – қатысуым ықтимал;
- Жалпы 71,4% – дауыс беруге дайын.
Бұл көрсеткіш – елдегі саяси оқиғаларға деген қызығушылықтың артқанын білдіреді.
Талқылау қайда жүріп жатыр?
Конституциялық реформа – тек ресми мінберлерде ғана емес, күнделікті өмірде де қызу талқылануда.
- 37,6% – отбасында;
- 34,5% – достарымен, таныстарымен;
- 30,1% – әріптестерімен талқылайды.
Ал әлеуметтік желілердегі белсенділік салыстырмалы түрде төмендеу: 59,8% қолданушы пікірталасқа қатыспай, тек бақылаушы ретінде қалып отыр.
Бұл қоғамдағы пікір алмасудың әлі де дәстүрлі, тұлғааралық форматта жүріп жатқанын көрсетеді.
Неге бұл маңызды?
Конституция – мемлекеттің негізгі заңы ғана емес, қоғам мен билік арасындағы келісімнің символы. Егер азаматтардың басым бөлігі оны қолдауға дайын болса, бұл реформаның легитимділігін күшейтеді.
Сауалнама нәтижелері қоғамда үміт пен қызығушылық бар екенін айғақтайды. Бірақ қоғамдық пікірдің қалыптасу процесі әлі жалғасып жатыр. Алдағы апталарда талқылаулар одан әрі жанданып, әрбір азамат өз таңдауын саналы түрде жасауға ұмтылуы мүмкін.
15 наурыздағы референдум – тек дауыс беру күні емес. Бұл – елдің құқықтық болашағын айқындайтын маңызды сәт.
Қоғамның көңіл-күйі әзірге анық: адамдар өзгерісті қолдауға дайын. Ендігі шешім – сайлау учаскесінде қабылданады.
